انتظار میرود شی جین پینگ، رئیس جمهور چین، هفته آینده در واشینگتن با دونالد ترامپ درباره آتشبس تجاری رو به پایان، معافیت میلیاردی تعرفهها و هوش مصنوعی گفتگو کند؛ زیرا هر دو اقتصاد به تداوم این رابطه نیاز دارند.
این سفر، بخش متقابل این رفتوآمد دیپلماتیک است.
آگهی
آگهی
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ماه مه به پکن رفت و اکنون انتظار میرود شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، برای دیدار متقابل راهی واشنگتن شود؛ سفری که طبق برنامه چهارشنبه آینده آغاز میشود و او به همراه همسرش، پنگ لییوان، روز جمعه واشنگتن را ترک خواهد کرد و حضور در مجمع عمومی سازمان ملل را بهطور کامل نادیده میگیرد.
پکن هنوز تایید نهایی این سفر را اعلام نکرده و آن را به نتیجه دیدار اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، با هه لیفنگ، معاون نخستوزیر چین، در آخر هفته موکول کرده است.
این دیدار احتمالی از واشنگتن نخستین سفر شی به آمریکا از سال ۲۰۱۵ است و انجام دو سفر رسمی میان روسای جمهور آمریکا و چین ظرف پنج ماه اتفاقی کاملا غیرمعمول به شمار میرود هرچند انتظارات از این نشست عمدا پایین نگه داشته شده است.
ادگار کیگان، مشاور ارشد مطالعات چین در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS)، میگوید: این خود سفر است که پیام را منتقل میکند.
کیگان اضافه میکند: کاخ سفید و جمهوری خلق چین به طرز شگفتانگیزی در مورد اهداف اصلی این سفر هیچ علامتدهی جدیای نداشتهاند.
دستور کار واقعی چیست
بخش اصلی تجاری این دیدار پیش از آن که دو رهبر لب به سخن بگشایند آغاز میشود.
بسنت و لیفنگ این آخر هفته دیدار میکنند؛ دو مقامی که بخش عمده مذاکرات عملی را خود انجام دادهاند و قرار است بستهای از نتایج قابل اعلام را آماده کنند.
مهمترین این موارد آتشبس تجاری است که ۳۰ اکتبر ۲۰۲۵ در بوسان به دست آمد و به موجب آن اجرای «قانون شرکتهای وابسته» واشنگتن به تعلیق درآمد و در مقابل صادرات خاکهای کمیاب و مواد معدنی راهبردی از سوی چین ادامه یافت.
این توافق یکساله است و حدود پنج هفته پس از برگزاری نشست کنونی منقضی میشود. هر دو طرف خواهان تمدید آن هستند اما بر سر مدت تمدید همنظر نیستند.
اسکات کندی، رئیس هیات امنای کرسی کسبوکار و اقتصاد چین در CSIS، میگوید: چینیها خواستهاند توافقی حاصل شود که آتشبس تجاری را تا پایان دوره ریاستجمهوری ترامپ تمدید کند.
کندی برآورد میکند: دولت ترامپ فقط میخواهد آن را برای چند ماه تمدید کند تا اهرم فشار خود بر چین را حفظ کند. به گمان من در نهایت به راهحلی میانه میرسند، احتمالا تمدید حدود یکساله.
پکن انتظار دارد نتیجهای فراتر از صرفا تمدید توافق به دست آید.
به گفته کیگان، چینیها انتظار دارند اعلام بستهای حدود ۳۰ میلیارد دلار (۲۶ میلیارد یورو) واردات بدون تعرفه یا با تعرفه پایین در مقابل عملکردن به تعهدات خریدی که در ماه مه دادهاند روی میز باشد، در حالی که واشنگتن بر این باور است که میتواند در ازای این امتیاز خریدهای بیشتری از چین مطالبه کند.
توافقهایی در حوزه کشاورزی و هواپیماسازی محتمل است، احتمالا همراه با مراسم امضای رسمی، و ترامپ پیشتر اشاره کرده بود که نام بوئینگ نیز ممکن است در این بستهها دیده شود.
دو اقتصاد زیر فشار
ترامپ در نوامبر با انتخابات میاندورهای روبهروست؛ انتخاباتی که محور آن هزینههای زندگی خواهد بود، در حالی که قیمت گازوئیل از هر گالن ۶ دلار فراتر رفته و تورم روی ۳.۴ درصد ثابت مانده است. او به دستاوردهایی نیاز دارد که به طور ملموس در قیمتها منعکس شود.
اما مشکل شی عمیقتر است.
فروش خردهفروشی در ماه اوت فقط ۰.۴ درصد رشد داشته و سرمایهگذاری در داراییهای ثابت در هشت ماه نخست ۲۰۲۶ نسبت به دوره مشابه در ۲۰۲۵ به میزان ۷.۲ درصد کاهش یافته است. پکن همچنین ۳۶۰ میلیارد یوان (۴۶ میلیارد یورو) به بانکها و شرکتهای بیمه دولتی تزریق کرده تا جریان اعتبارات قطع نشود.
هدف رسمی رشد اقتصاد چین بین ۴.۵ تا ۵ درصد تعیین شده؛ سطحی که پایینترین میزان در چند دهه اخیر است و به گفته کندی حتی همین رقم هم واقعیت را بزک میکند.
کندی میگوید چین با مجموعهای از چالشها روبهروست و اضافه میکند: اقتصاد این کشور بسیار کند رشد میکند، نه ۵ درصد و نه حتی نزدیک به آن. چین با مشکل عظیم بدهی مواجه است و بیکاری نه فقط در میان جوانان بلکه در سایر گروهها نیز رو به افزایش است.
با این حال کندی معتقد است چارچوب این نشست به نفع پکن است و میگوید راهبرد ایالات متحده تاکنون در مهار چین به شکلی معنادار ناکام مانده است.
رهبران کسبوکار در دو سوی میز
ضیافت رسمی شام که به دلیل ناتمامبودن تالار جدید در چادر بزرگی در محوطه چمن کاخ سفید برگزار میشود، میزبان فهرستی غیرمعمول از مهمانان خواهد بود.
بر اساس گزارش پولیتیکو و به نقل از چهار منبع آگاه از تدارکات، سام آلتمن از شرکت اوپنایآی، جنسن هوانگ از انویدیا، کریستیانو آمون از کوالکام و تیم کوک، رئیس هیات مدیره اپل، از جمله مهمانان مورد انتظار هستند.
این چهرهها در حالی به واشنگتن میرسند که صنعت هوش مصنوعی درگیر جدلی درونی بر سر آینده خود است.
داریو آمودی از شرکت آنتروپیک ماه جاری مقالهای منتشر کرد و از آزمایشگاهها خواست توسعه نسلهای پیشرفته هوش مصنوعی را کند کنند؛ موضعی که آلتمن و ایلان ماسک هر دو از آن حمایت کردهاند. ترامپ این پیشنهاد را صراحتا رد کرده و میگوید: هر کس در هوش مصنوعی برنده شود، در همه چیز برنده خواهد بود.
هوانگ سناریوهای فاجعهبار را اغراقآمیز خوانده و در عین حال تاکید کرده شرکتها باید خود سرعت پیشرفتشان را تنظیم کنند و میگوید: اگر چیزی آماده نیست، آن را متوقف نگه دارید. باید تا جایی که میتوانید سریع پیش بروید اما نه سریعتر از آن.
شرکت آنتروپیک حاضر نشد بگوید آیا به این ضیافت دعوت شده است یا نه. آلتمن هم از سوی خود پیشنهاد کرده است که اگر ترامپ و شی بر سر هوش مصنوعی به توافق برسند، میتوانند شایسته دریافت جایزه صلح نوبل باشند؛ پیشنهادی که نشان میدهد این صنعت تا چه حد روی نتایج این دیدار حساب باز کرده است.
گزارشها حاکی است شی هیات اقتصادی ویژه خود را نیز همراه میآورد و کندی آن را یکی از جالبترین مجهولات هفته میداند؛ آنگونه که گفته میشود مدیران شرکت خودروسازی بیوایدی نیز در فهرست احتمالی هستند.
به گفته او، این که به این مدیران اصلا فرصتی برای حضور و اظهار نظر داده شود یا نه، از معدود جنبههای واقعا مبهم این سفر است.
جغرافیای سیاسیای که میتواند همه چیز را به هم بزند
فراتر از مسائل اقتصادی و فناوری، دو رهبر در این نشست اولویتهای ژئوپلیتیک متفاوتی دارند.
برای ترامپ ایران در صدر قرار دارد.
واشنگتن در ماه اوت عملیات «مطرود اقتصادی» را آغاز کرد تا تهران را از نظام مالی جهانی جدا کند، در حالی که چین همچنان بزرگترین شریک تجاری ایران است.
نکته قابل توجه این است که پکن در ماههای اخیر نفت بیشتری را از بازار آزاد خریداری کرده است؛ تغییری که به گفته کیگان نشاندهنده کاهش خرید از ایران است و خود میتواند بر قیمتها اثر بگذارد.
برای شی، تایوان محور دغدغههاست.
بسته تسلیحاتی ۱۴ میلیارد دلاری (۱۲ میلیارد یورویی) برای تایوان در ژانویه از سوی کنگره آمریکا پیشتصویب شد اما هنوز رسما به تایپه ابلاغ نشده است؛ تاخیری که به عنوان تلاش برای پرهیز از ایجاد عامل تنشآفرین پیش از این نشست و نیز پیش از سفر قبلی ترامپ به چین تعبیر شده است.
پکن بیتردید خواهان تداوم این تعلیق و شاید بازنگری در اصل تصمیم است.