دولتهای اروپایی بیشترین بخش هزینههای خود را صرف حمایت اجتماعی میکنند و دومین بخش در کشورها متفاوت است. یورونیوز بیزنس بررسی میکند دولتها پول عمومی را چگونه برای خدمات خرج میکنند.
شهروندان مالیات میپردازند و درآمدهای مالیاتی بخش قابل توجهی از درآمدهای عمومی در سراسر اروپا را تشکیل میدهند. این درآمدها برای دولتها حیاتی است تا بتوانند خدمات عمومی مانند آموزش، بهداشت و حمایت اجتماعی را تامین مالی کنند.
آگهی
آگهی
اما در عمل هزینههای عمومی در اروپا صرف چه میشود؟ دولتها پول خود را برای چه حوزههایی خرج میکنند؟ و این هزینهها چگونه بین بخشهای مختلف تقسیم میشود؟
بر اساس دادههای یورواستات، در سال 2024 درآمدهای مالیاتی معادل 40.3 درصد تولید ناخالص داخلی (GDP) در اتحادیه اروپا بوده است. مجموع هزینههای دولتهای عمومی در این اتحادیه از این نسبت فراتر رفته و در همان سال به 49.6 درصد تولید ناخالص داخلی رسیده است.
دو یورو از هر پنج یورو صرف حمایت اجتماعی میشود
از آنجا که سهم هزینههای دولتی از تولید ناخالص داخلی در کشورهای اروپایی تفاوت زیادی دارد، بررسی نحوه توزیع کل هزینهها تصویر شفافتری برای مقایسه فراهم میکند.
برای مثال در اتحادیه اروپا 19.6 درصد تولید ناخالص داخلی صرف حمایت اجتماعی شده که معادل 40 درصد کل هزینههای دولت است. به این معنا که دو یورو از هر پنج یورو هزینههای دولتهای عمومی در اتحادیه اروپا به حمایت اجتماعی اختصاص مییابد.
حمایت اجتماعی به منظور حفاظت از مردم در برابر خطرهای ناشی از بیکاری، مسئولیتهای والدینی، بیماری و خدمات درمانی، ناتوانی، از دست دادن همسر یا والدین، سالمندی، مسکن و طرد اجتماعی طراحی شده است.
مستمریهای بازنشستگی بزرگترین بخش مزایای حمایت اجتماعی را تشکیل میدهند و نزدیک به نیمی از کل این مزایا را در بر میگیرند. حمایت اجتماعی همچنین شامل مزایای مربوط به بیماری، ناتوانی و بیکاری است.
در میان 31 کشور، از جمله اتحادیه اروپا، بریتانیا، نروژ، سوئیس و ایسلند، حمایت اجتماعی در همه کشورها بزرگترین سهم از هزینههای دولتی را به خود اختصاص میدهد؛ این سهم از 26 درصد در مجارستان تا 45.9 درصد در فنلاند متغیر است.
سهم حمایت اجتماعی در لوکزامبورگ (42.5 درصد)، ایتالیا (42.2 درصد)، دانمارک (41.5 درصد)، فرانسه (41.5 درصد)، اتریش (41.3 درصد)، آلمان (41.3 درصد)، اسپانیا (41 درصد) و پرتغال (40.4 درصد) بالاتر از میانگین اتحادیه اروپا یعنی بیش از 40 درصد است.
چهار اقتصاد بزرگ اتحادیه اروپا همگی سهمی بالاتر از 40 درصد دارند، در حالی که این سهم در بریتانیا 34.5 درصد است. رقم مربوط به بریتانیا از آمارهای سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) گرفته شده است.
یک گزارش بانک مرکزی اروپا که توسط مارتا رودریگز ویوس و لیندا کزبِره تهیه شده، تاکید میکند که سطح بهینه و واحدی برای هزینههای اجتماعی به عنوان سهمی از اقتصاد وجود ندارد.
این گزارش میگوید: «ساختار نظامهای بازنشستگی در کشورهای منطقه یورو تفاوتهای چشمگیری دارد.»
رتبهبندی براساس سهم هزینه و مبالغ واقعی مخارج میتواند متفاوت باشد
این فاصله گسترده بین کشورها نشان میدهد دولتها چگونه به سیاستها و هزینههای خود اولویت میدهند. با این حال، از آنجا که تولید ناخالص داخلی و کل هزینههای دولتی به قیمتهای جاری در کشورها بسیار متفاوت است، سهم هزینهها و مبالغ واقعی هزینهشده میتواند تصویر کاملا متفاوتی داشته باشد.
بنابراین بررسی میزان هزینه حمایت اجتماعی به ازای هر نفر، هم برحسب یورو و هم بر اساس قدرت خرید، میتواند مقایسه معنادارتری در سطح کشورها ارائه کند.
سلامت دومین بخش بزرگ هزینههاست، اما نه در همه کشورها
به طور میانگین، بخش سلامت با سهم 15 درصدی دومین حوزه بزرگ هزینههای دولتی در اتحادیه اروپا است. در بیشتر کشورها نیز همینطور است، اما در 9 کشور حوزههای دیگری در جایگاه دوم قرار دارند؛ از جمله ایتالیا، مجارستان، رومانی، بلغارستان، یونان، مالت، لوکزامبورگ، لتونی و سوئیس.
سهم هزینههای سلامت از 6.7 درصد در سوئیس و 10 درصد در مجارستان تا 24.3 درصد در ایرلند متغیر است.
بریتانیا سهم نسبتا بیشتری از هزینههای دولتی خود را، معادل 19 درصد، به بخش سلامت اختصاص میدهد؛ رقمی که از برخی اقتصادهای بزرگ اتحادیه اروپا مانند فرانسه (15.6 درصد) و آلمان (15.4 درصد) بالاتر است.
گزارش بانک مرکزی اروپا خاطرنشان میکند که تفاوت در الگوهای تامین مالی نظام سلامت بر سطح هزینههای دولتی در این بخش تاثیر میگذارد، زیرا هزینههای درمانی با نسبتهای متفاوتی میان دولتها و خانوارها تقسیم میشود.
حمایت اجتماعی و سلامت بیش از نیمی از هزینهها را در بر میگیرند
ترکیب سهم حمایت اجتماعی و سلامت در دو سوم کشورها از 50 درصد فراتر میرود و این دو بخش در مجموع 55 درصد هزینههای دولتی در اتحادیه اروپا را به خود اختصاص میدهند.
چهار اقتصاد بزرگ اتحادیه اروپا همگی بالاتر از میانگین اتحادیه قرار دارند و هر پنج کشور نوردیک نیز از مرز 50 درصد عبور میکنند.
مجارستان (36 درصد) و مالت (39.5 درصد) استثناهایی با سهم کمتر از 40 درصد هستند، در حالی که ایرلند و فنلاند از سطح 59 درصد فراتر میروند.
سهم سه حوزه خدمات عمومی کلی (12.4 درصد)، امور اقتصادی (10.8 درصد) و آموزش (9.7 درصد) در اتحادیه اروپا تقریبا نزدیک به یکدیگر و در حدود 10 درصد است. با این حال، در میان کشورها تفاوتهای قابل توجهی دیده میشود.
خدمات عمومی کلی هزینههای مربوط به اداره پایهای حکومت را در بر میگیرد؛ از جمله مدیریت دولتی، پارلمان، مالیه عمومی، روابط خارجی، بدهی عمومی و انتقال منابع بین سطوح مختلف حکومت.
سهم این حوزه در کشورهای مختلف تفاوت زیادی دارد؛ از 7.5 درصد در بلغارستان تا 21.2 درصد در مجارستان.
پس از حمایت اجتماعی، خدمات عمومی کلی دومین سهم بزرگ از هزینههای دولتی را در مجارستان، یونان (17.1 درصد) و ایتالیا (15.4 درصد) تشکیل میدهد.
امور اقتصادی دومین حوزه بزرگ هزینههای دولتی در مالت، لتونی، رومانی، بلغارستان و لوکزامبورگ به شمار میرود. سهم این بخش از 6.5 درصد در دانمارک تا 20.3 درصد در مالت تغییر میکند.
این حوزه هزینههای دولتی مرتبط با اقتصاد را در بر میگیرد، از جمله اشتغال و کسبوکار، کشاورزی، انرژی، صنعت، حملونقل، ارتباطات و پژوهش اقتصادی.
آموزش؛ سوئیس بیشترین سهم هزینه را دارد
آموزش تنها در سوئیس با سهم 16.3 درصدی دومین حوزه بزرگ هزینههای دولتی است. نکته قابل توجه این است که سهم هزینههای آموزشی در هر چهار اقتصاد بزرگ اتحادیه اروپا کمتر از میانگین اتحادیه است و در این میان ایتالیا با 8 درصد پایینترین سهم را دارد.
این پنج حوزه در مجموع بین 80 تا 92 درصد هزینههای دولتی کشورهای مختلف را تشکیل میدهند و میانگین اتحادیه اروپا 87.9 درصد است.
دفاع با سهم 3.5 درصدی ششمین حوزه بزرگ هزینههای دولتی در اتحادیه اروپا است. بریتانیا سهم نسبتا بیشتری، معادل 4.9 درصد، از هزینههای دولتی خود را به دفاع اختصاص میدهد که از برخی اقتصادهای بزرگ اتحادیه مانند فرانسه (3.2 درصد) و آلمان (2.7 درصد) بالاتر است.
هزینههای دولتی برای تفریح، فرهنگ و دین، حفاظت از محیط زیست و مسکن و خدمات عمومی شهری بسیار محدود است. این سه حوزه در مجموع تنها 5.6 درصد از کل هزینههای دولتی در اتحادیه اروپا را به خود اختصاص میدهند.