یک گزارش جدید نشان میدهد ثروتمندان بیش از گذشته زندگی در ایتالیا، یونان و سوئیس را انتخاب میکنند، در حالی که بریتانیا، آلمان و فرانسه برای حفظ آنها با دشواری بیشتری روبهرو هستند.
مهاجران ثروتمند دیگر مثل گذشته بریتانیا، فرانسه و آلمان را به عنوان مقاصد محبوب اروپایی خود انتخاب نمیکنند.
مطالعهای تازه درباره جابهجایی افراد بسیار ثروتمند که توسط شرکت جهانی مشاوره مهاجرت سرمایهگذاری «هنلی اند پارتنرز» انجام شده و در زمینه برنامهریزی اقامت و شهروندی تخصص دارد، نشان میدهد شکاف در سراسر اروپا در حال گسترش است.
تعداد محدودی از کشورها در حال تقویت جایگاه خود برای جذب ثروتهای سیار جهانی هستند، در حالی که برخی از بزرگترین اقتصادهای قاره برای حفظ ساکنان مرفه خود با فشار فزاینده روبهرو شدهاند.
گزارش «جابهجایی ثروت خصوصی هنلی ۲۰۲۶» که این هفته منتشر شده، از قالب پیشین خود فاصله گرفته است. این بار به جای شمارش تعداد میلیونرهایی که مهاجرت میکنند، کشورها را بر اساس «شاخص رقابتپذیری جابهجایی ثروت» با نمرهای تا سقف ۱۰۰ رتبهبندی میکند.
هرچه این امتیاز بالاتر باشد، یک کشور برای جابهجایی ثروت جذابتر ارزیابی میشود. این امتیاز بر اساس عواملی مانند نظام مالیاتی، حاکمیت قانون، کیفیت زندگی و ثبات سیاسی محاسبه شده است.
با این حال باید با احتیاط به این نتایج نگاه کرد. دن نایدل، بنیانگذار اندیشکده غیرانتفاعی «تاکس پالیسی اسیوشیتس» و رئیس پیشین بخش مالیات بریتانیا در شرکت حقوقی «کلیفورد چنس»، به طور علنی درباره قابلاعتماد بودن دادههای مهاجرتی که توسط هنلی و شریک پژوهشیاش «نیو ورلد ولث» تولید میشود تردید کرده و میگوید روشهای گردآوری این دادهها به اندازهای قوی نیست که بتوان جابهجایی میلیونرها را با دقتی که اغلب گزارش میشود ردیابی کرد.
هنلی اعلام کرده است که این ارقام برای نشان دادن روندهای کلی تهیه شدهاند و قرار نیست به عنوان آمار دقیق تلقی شوند.
همچنین یادآوری این نکته مهم است که این شرکت که به مشتریان در زمینه اقامت و شهروندی مشاوره میدهد، خود در جابهجایی جهانی ثروت منافعی تجاری دارد؛ نکتهای که شاید خوانندگان هنگام ارزیابی این یافتهها بخواهند در نظر بگیرند.
مقاصد اصلی اروپایی برای مهاجران ثروتمند
قبرس با امتیاز ۷۳.۵ در صدر رتبهبندی اروپایی قرار گرفته و پس از آن هلند با ۷۲.۸، پرتغال با ۷۲.۵ و ایتالیا با ۷۲.۳ قرار دارند. سوئیس امتیاز ۷۰.۸ و یونان ۷۰.۵ را کسب کردهاند.
با این حال این جدول رتبهبندی فقط بخشی از واقعیت را نشان میدهد. در حالی که قبرس، هلند و پرتغال امتیاز بالاتری گرفتهاند، گزارش ایتالیا، یونان و سوئیس را از جذابترین مقاصد برای مهاجران ثروتمند برجسته میکند.
ایتالیا، سومین اقتصاد بزرگ اروپا، امتیاز ۷۲.۳ را به دست آورده است. به گفته گزارش، جذابیت این کشور بیشتر ناشی از رژیم مالیاتی یکنواخت برای ساکنان جدید، چارچوب مطلوب مالیات بر ارث و دسترسی به بازار اتحادیه اروپا است؛ در عین حال میلان هرچه بیشتر به عنوان یک قطب مالی و مرکز دفاتر ثروت خانوادگی در حال ظهور است.
گزارش میگوید یونان با امتیاز ۷۰.۵ یکی از روشنترین برندگان تحولات اخیر در عرصه مهاجرت از طریق سرمایهگذاری در اروپا است؛ تحولاتی که پس از بسته شدن برنامه «ویزای طلایی» اسپانیا و کنار گذاشتن مسیر مبتنی بر خرید ملک در پرتغال رخ داده است.
به گفته هنلی، سوئیس با امتیاز ۷۰.۸ برای آن دسته از ثروتمندانی که در بحبوحه نااطمینانیهای ژئوپولیتیک به دنبال ثبات و حفظ سرمایه خود هستند، مقصدی پرتقاضا شده است.
در سوی دیگر جدول، چند بازار مهم اروپایی قرار دارند که هنلی آنها را «رقابتی اما زیر فشار» طبقهبندی میکند: آلمان با امتیاز ۶۹.۷، نروژ با ۶۹.۰، بریتانیا با ۶۸.۳ و فرانسه با ۶۵.۷.
هنلی به نشانههای رو به افزایش فشار در بریتانیا اشاره میکند. این شرکت تخصصی در برنامهریزی اقامت و شهروندی میگوید تعداد درخواستها از سوی افرادی که نشانی آنها در بریتانیاست بین سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ حدود ۱۵ درصد افزایش یافته است.
همچنین بریتانیا که در سال ۲۰۱۸ بیستمین منبع اصلی جذب مشتریان جدید برای این شرکت بود، اکنون به طور ثابت در میان پنج بازار برتر آن قرار میگیرد.
گزارش این تغییر را به لغو رژیم مالیاتی «نان دام» برای افراد غیرمقیم، اصلاحات در مالیات بر ارث، بسته شدن برنامه ویزای سرمایهگذاری رده ۱ (Tier 1) و فضای کلی نامطمئن در سیاستهای مالی نسبت میدهد.
تصویر در آلمان و فرانسه نیز مشابه است. هنلی میگوید تعداد پرسوجوها از سوی شهروندان آلمانی بین اواخر ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶ حدود ۱۶ درصد افزایش یافته است، در حالی که فرانسه از قرار داشتن در میان ۴۰ ملیت منبع اصلی شرکت در سال ۲۰۲۴ به جمع ۱۵ ملیت اول در سال ۲۰۲۶ جهش کرده است.
گونتر دوبراوز-سالداپن، رئیس بخش اروپا در این شرکت، میگوید این دو کشور «هنوز هم جذابیت خود را از دست ندادهاند»، اما در شاخههایی که در ارزیابی جابهجایی ثروت بیشترین وزن را دارند عقب افتادهاند، در حالی که مقاصد رقیب همزمان پیشنهادهای خود را تقویت کردهاند.
تصویر گستردهتر در سطح جهان
فراتر از اروپا، امارات متحده عربی با امتیاز ۸۵.۳ یکی از بالاترین نمرهها را در این مطالعه به خود اختصاص داده و با وجود تنشهای منطقهای همچنان جذابیت خود را حفظ کرده است؛ به طوری که بیشتر تقاضاها بازتابدهنده تنوعبخشی به محل سکونت و سرمایه است نه خروج کامل. در جدول «پیشتازان»، سنگاپور با امتیاز ۷۹.۵ در صدر قرار گرفته و نیوزیلند با ۷۵.۸ در جایگاه بعدی ایستاده است.
در مقابل، آمریکا وضعیتی دارد که هنلی آن را یک «پارادوکس» توصیف میکند: با وجود اینکه مهمترین موتور خلق ثروت در جهان به شمار میرود، تنها امتیاز ۶۲.۳ را کسب کرده و تعداد درخواستها از سوی شهروندان آمریکایی در سال ۲۰۲۵ دو برابر شده است.
نزدیک به نیمی از این درخواستها به سمت برنامههای اروپایی هدایت شدهاند؛ امری که به گفته هنلی نشاندهنده علاقه رو به رشد ثروتمندان آمریکایی به گزینههای اقامت و شهروندی در خارج از کشور است.
گزارش نتیجه میگیرد که این الگوها حاکی از بازآرایی گستردهتر در جابهجایی جهانی ثروت است و چندین مقصد اروپایی هرچه بیشتر برای جذب سرمایه و استعدادهای بینالمللیِ سیار با یکدیگر رقابت میکنند.