کشفهای اخیر گاز مصر که با شرکت انی مرتبط است امیدها به احیای بخش بالادستی را تقویت کرده، اما تحلیلگران میگویند فشار واردات به این زودیها کاهش نمییابد.
مصر در دو ماه گذشته به مجموعهای از کشفهای مهم گاز دست یافته که اوج آن بزرگترین کشف ۱۵ سال اخیر در صحرای غربی است؛ همزمان با آنکه جنگ ایران تقاضا برای انرژی را به رکوردهای جدید رسانده و قاهره را برای بازگشت به نقش خود بهعنوان یک قطب بزرگ صادرات گاز آماده میکند.
آگهی
آگهی
بیل فارنپرایس، رئیس بخش تحقیق گاز در موسسه مطالعات انرژی آکسفورد گفت: «بهنظر من کشفهای جدید به حل ترازهای دشوار انرژی مصر کمک خواهد کرد اما بعید است تحولی بنیادین ایجاد کند.»
او ادامه داد: «احتمالا رشد تقاضای برق همچنان از افزایش تولید بالادستی پیشی میگیرد، هرچند اصلاحات میتواند شرکتهای بینالمللی بیشتری را جذب و شرکتهای حاضر در کشور را دوباره فعال کند.»
در فاصله دو ماه، مصر از سه کشف مهم گاز خبر داد که همگی به شرکت ایتالیایی انی مرتبط است؛ غول نفتوگاز ایتالیایی که در شرکتهای کاشف این میادین اپراتور یا عضو موسس است و از سال ۱۹۵۴ در مصر حضور دارد.
کشفهای رکوردشکن
آوریل امسال انی و بیپی از کشف دنیس وست، میدانی فراساحلی در مدیترانه، پرده برداشتند که ذخیره آن حدود ۲ تریلیون فوت مکعب گاز برآورد میشود.
مارتین مورفی، تحلیلگر ارشد بخش بالادستی شمال آفریقا در موسسه وود مکنزی گفت: «با حدود ۲ تریلیون فوت مکعب گاز درجا، دنیس وست بزرگترین کشف گازی در مصر از زمان کشف نرگس توسط شورون در سال ۲۰۲۳ است.»
او افزود: «نزدیکی این میدان به زیرساخت موجود که در اختیار انی است، امکان توسعه سریع پروژه را فراهم میکند.»
اوایل مه کشف نیدوکو N-۲ در منطقه ابو ماضی غربی در دلتای نیل اعلام شد؛ میدانی که انی و بیپی از طریق شرکت مشترک خود، پتروبِل، آن را اداره میکنند و انتظار میرود حدود ۵۰ میلیون فوت مکعب در روز به تولید اضافه کند.
اواخر مه شرکت آجیبا پترولیوم ـ شرکت مشترک انی و شرکت دولتی EGPC ـ از کشف چاه ساوث بوستان-۱X در صحرای غربی خبر داد؛ میدانی که برآورد اولیه آن ۳۳۰ میلیارد فوت مکعب گاز، ۱۰ میلیون بشکه میعانات و نفت خام و در مجموع حدود ۷۰ میلیون بشکه معادل نفت خام ذخیره است.
مورفی گفت هرچند ساوث بوستان از دنیس وست کوچکتر است اما برای یک کشف خشکی در صحرای غربی همچنان قابل توجه است؛ جایی که بلوکهای بالغ میتواند فرصتهای کمهزینه نزدیک به زیرساخت موجود فراهم کند.
او افزود: «هر دو کشف تولید رو به افت گاز در داخل را تقویت و نیاز به محمولات گرانتر الانجی وارداتی را کمتر خواهد کرد.»
هر سه میدان در نزدیکی زیرساختهای موجود قرار دارد؛ عاملی که به گفته تحلیلگران برای آغاز سریع تولید و با هزینه کمتر حیاتی است.
در مجموع این کشفها نشانه بازگشت شتاب حفاری پس از سالها افت تولید داخلی و افزایش فشار واردات انرژی بر ذخایر ارزی مصر است.
کشفهای سریع، اثرگذاری تدریجی
برای مصر زمانبندی این کشفها اهمیت زیادی دارد. این کشور زمانی بهعنوان یک قطب منطقهای صادرات گاز شناخته میشد که میدانهای بزرگی چون ظهر و تاسیسات الانجی ادکو و دمیاط از آن پشتیبانی میکرد.
اما کاهش تولید و افزایش مصرف داخلی قاهره را دوباره ناچار به واردات الانجی کرده، در حالی که همچنان خود را بهعنوان مسیر آینده انتقال گاز شرق مدیترانه معرفی میکند.
عبدالعزیز خلیفات، استاد و رئیس مهندسی نفت و انرژی در دانشگاه آمریکایی قاهره گفت این کشفها نشاندهنده چرخش حسابشده در راهبرد مصر است؛ دور شدن از جستوجوی یک میدان عظیم دیگر شبیه ظهر و تمرکز بر توسعه سریعتر و ارزانتر میدانهایی نزدیک به زیرساخت موجود.
او توضیح داد: «هرچند هیچیک از این میدانها از نظر اندازه با ظهر قابل مقایسه نیست اما در مجموع منعکسکننده راهبرد واقعبینانهتر مصر است که بر اکتشاف مبتنی بر زیرساخت، توسعه سریع پروژهها و کاهش وابستگی به واردات متمرکز است.»
مورفی صریحتر بود و گفت: «تراز عرضه و تقاضا از یک شکاف به یک دره عمیق تبدیل شده است. برای کاهش محسوس واردات گاز مصر به موفقیتهای اکتشافی دگرگونکننده نیاز است.»
تسویه بدهیها برای احیای حفاری
این کشفها در خلأ رخ نداده است. مصر در یک سال گذشته در حال تسویه بدهیهای انباشته به شرکتهای خارجی انرژی بوده؛ تاخیر در پرداختهایی که سالها بهطور پنهان فعالیتهای بالادستی را خفه کرده بود.
مورفی پرداخت این بدهیها را همسنگ هر کشف بزرگ دیگری دانست و گفت: «کاهش معوقات موتور اصلی بازگشت شتاب به اکتشاف در مصر است. معوقات به شکل محسوسی پایین آمده چون دولت اولویت خود را تسویه کامل تا میانه سال قرار داده است.»
خلیفات گفت تاثیر این روند بر اعتماد شرکتهای عامل محسوس بوده است: «انضباط بهتر در پرداختها و شرایط تجاری انعطافپذیرتر به احیای اعتماد شرکتهایی مانند انی، بیپی و شل کمک کرده است.»
مسئله صادرات
با این حال تحلیلگران میگویند جاهطلبیهای مصر برای صادرات الانجی تنها به کشفهای داخلی بستگی ندارد. قاهره همچنان خود را بهعنوان یک هاب منطقهای گاز مطرح میکند؛ با این چشمانداز که جریانهای احتمالی از اسرائیل و قبرس به زیرساختها و تاسیسات الانجی این کشور وارد شود.
یک قرارداد ۳۵ میلیارد دلار (۳۰ میلیارد یورو) که بهتازگی تصویب شده، صادرات گاز از میدان لویاتان اسرائیل به مصر را در فاصله سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۴۰ گسترش خواهد داد.
گاز اضافی خط لوله میتواند به مصر کمک کند وابستگی خود را به واردات گرانقیمت الانجی کاهش دهد اما کمبودهای داخلی به این معناست که هرگونه بازگشت پایدار به صادرات، پیش از هر چیز منوط به تامین کامل تقاضای داخلی است.
قبرس نیز برای رساندن گاز خود به بازار بیش از پیش به مصر نزدیک میشود. آوریل امسال شرکای میدان آفرودیت یک قرارداد ۱۵ ساله برای فروش گاز به خریدار دولتی گاز مصر امضا کردند.
هفته گذشته اکسونموبیل و قطرانرژی توافق جداگانهای برای بررسی انتقال گاز از کشفهای گلاکوس و پگاسوس در آبهای قبرس به مصر از طریق زیرساختهای موجود الانجی امضا کردند.
فارنپرایس گفت: «جالبترین نکته این خواهد بود که ببینیم آیا گاز قبرس و اسرائیل میتواند در میانمدت اعتماد به صادرات الانجی مصر را احیا کند یا نه.»
با این حال گاز طرفهای ثالث مشکل فوری مصر را حل نمیکند. مورفی گفت: «اینها کشفهایی با اندازه متوسط است که پس از آغاز تولید توسط بازار عظیم داخلی مصر بلعیده خواهد شد.»
او افزود: «اگر مصر میخواهد به این جاهطلبیها جامه عمل بپوشاند، ابتدا باید تقاضای داخلی را به طور کامل پوشش دهد.»