حقوق‌های میلیون دلاری، سهام میلیاردی: رقابت غول‌های فناوری بر سر نخبه‌های هوش مصنوعی

صنعت نوظهور هوش مصنوعی بازاری برای کار به‌وجود آورده که از زمان رونق دات‌کام در سیلیکون ولی مشابهش دیده نشده است؛ با این تفاوت که این بار شاید فقط چند صد نفر در جهان در حال حاضر توانایی ساخت سیستم‌های پیشروی هوش مصنوعی در مقیاس بزرگ را دارند.

آگهی

آگهی

شرکت‌هایی مانند OpenAI، Meta، Google DeepMind، Anthropic، xAI، Safe Superintelligence و شمار فزاینده‌ای از استارتاپ‌های تازه‌وارد هوش مصنوعی همگی برای جذب یک مجموعه بسیار کوچک از استعدادهای بسیار ماهر با هم رقابت می‌کنند.

نتیجه این رقابت آن بوده که در دو سال گذشته گزارش‌های متعددی از پیشنهادهای جبران خدمات ۹ رقمی، اعطای بسته‌های عظیم سهام و کارزارهای جذب نیرو که شخصا توسط مدیران عامل، از جمله مارک زاکربرگ و سم آلتمن هدایت شده، منتشر شده است.

برخی از ارقامی که در فضای آنلاین دست‌به‌دست می‌شود محل تردید است یا به‌طور مستقل راستی‌آزمایی نشده، بنابراین این گزارش بر چهره‌های برتری تمرکز می‌کند که ارزش استخدامی و میزان تقاضا برای آنها از سوی رسانه‌های معتبر گزارش شده یا توسط افرادی که مستقیما در این مذاکره‌ها دخیل بوده‌اند تایید شده است.

در ادامه، بدون ترتیب خاصی، به پنج نفر از شناخته‌شده‌ترین مهندسان و پژوهشگران هوش مصنوعی در جهان امروز می‌پردازیم که سرگذشتشان نمونه‌ای از جنگ‌های پیشنهاد قیمت درون صنعت هوش مصنوعی است.

ایلیا سوتسکِوِر (Ilya Sutskever)

در بخش هوش مصنوعی، افراد کمی به اندازه دانشمند رایانه اسرائیلی-کانادایی، ایلیا سوتسکِوِر، احترام برمی‌انگیزند.

سوتسکِوِر به‌عنوان یکی از هم‌بنیان‌گذاران و دانشمند ارشد پیشین OpenAI، در پیشبرد نوآوری‌هایی که پشت مدل‌های GPT قرار دارد نقش کلیدی داشت و به‌طور گسترده به‌عنوان یکی از طراحان فکری اصلی رونق هوش مصنوعی مولد شناخته می‌شد.

او پیش از پیوستن به OpenAI در واحد Google Brain کار می‌کرد؛ بخشی که بعدا به Google DeepMind تبدیل شد و سوتسکِوِر در آن روی برخی از دستاوردهای بنیادینی کار کرد که به راه افتادن انقلاب «یادگیری عمیق» کمک کرد.

پس از بحران بزرگ حاکمیتی OpenAI در سال ۲۰۲۳ که به برکناری موقت سم آلتمن از سمت مدیرعاملی منجر شد، سوتسکِوِر سرانجام این شرکت را ترک کرد و در سال ۲۰۲۴ شرکت Safe Superintelligence (SSI) را هم‌بنیان‌گذاری کرد.

SSI به‌سرعت به یکی از زیر ذره‌بین‌ترین استارتاپ‌های هوش مصنوعی در جهان تبدیل شد و با وجود آنکه هنوز محصول تجاری به بازار عرضه نکرده، در سال ۲۰۲۵ در ارزیابی‌های غیرعلنی حدود ۳۲ میلیارد دلار (معادل ۲۷.۵ میلیارد یورو) ارزش‌گذاری شد.

بعدها گزارش شد که Meta بررسی مذاکراتی برای خرید SSI را در دستور کار قرار داده و در جریان موج استخدام‌های هوش مصنوعی مارک زاکربرگ در سال ۲۰۲۵، به‌شدت تلاش کرده است استعدادهای مرتبط با این شرکت را جذب کند.

سوتسکِوِر هفته گذشته در جریان ادای شهادت خود در دادگاه پر سر و صدایی که میان ایلان ماسک و سازنده ChatGPT جریان دارد تایید کرد که مالک ۷ میلیارد دلار (حدود ۶ میلیارد یورو) از سهام OpenAI است؛ نکته‌ای که او را پس از رئیس OpenAI، گرگ براکمن که پیشتر شهادت داده بود نزدیک به ۳۰ میلیارد دلار (۲۵.۸ میلیارد یورو) سهام دارد، به دومین میلیاردر تازه آشکارشده این شرکت تبدیل می‌کند.

ارزش سوتسکِوِر از ترکیبی بسیار نادر از اعتبار علمی، تجربه کار با مدل‌های پیشرو و توانایی مدیریتی ناشی می‌شود. بسیاری از سرمایه‌گذاران او را یکی از معدود افرادی می‌دانند که توانایی هدایت یک سازمان پژوهشی در مقیاس هوش مصنوعی هم‌ارز انسان (AGI) را دارد.

میرا موراتی (Mira Murati)

دیگر استعداد مهمی که OpenAI را ترک کرد، میرا موراتی، مدیر ارشد سابق فناوری این شرکت بود که در سال ۲۰۲۴ از کار خود استعفا داد.

این مهندس و مدیر آلبانیایی-آمریکایی در جریان عرضه ChatGPT، DALL-E و GPT-4 نقش محوری داشت و به یکی از چهره‌های عمومی انقلاب هوش مصنوعی تبدیل شد. او پیش‌تر به‌عنوان مدیر ارشد محصول در شرکت تسلا نیز فعالیت کرده بود.

موراتی پس از ترک OpenAI، آزمایشگاه Thinking Machines Lab را راه‌اندازی کرد که به‌سرعت جمعی از پژوهشگران پیشین OpenAI را به خود جذب کرد و به یکی از بازیگران مهم تازه در زیست‌بوم استارتاپ‌های هوش مصنوعی بدل شد.

همانند SSI سوتسکِوِر، این شرکت هنوز محصولی عرضه نکرده اما گزارش‌ها حاکی از آن است که اندکی پس از تاسیس، ارزشی بیش از ۵ میلیارد دلار (۴.۳ میلیارد یورو) پیدا کرد. تمرکز اصلی آن بر همکاری انسان و هوش مصنوعی است، نه صرفا ساخت سیستم‌های کاملا خودمختار.

تنها هفته گذشته، Thinking Machines Lab پیش‌نمایشی از «مدل‌های تعامل» خود ارائه کرد؛ مدل‌هایی که قرار است کاربران بتوانند صرفا با صحبت‌کردن آنها را به‌طور کامل کنترل کنند و از جمله به‌صورت بومی به صفحه نمایش کاربر دسترسی دارند؛ قابلیتی که گفته می‌شود تجربه کار با رابط را بسیار روان و یکپارچه می‌کند.

Meta نیز به‌شدت تلاش کرده است پژوهشگران طراز اولی را که با موراتی و Thinking Machines Lab در ارتباطند به خدمت بگیرد، چرا که این استارتاپ موفق شده مهندسانی را گرد هم بیاورد که روی ChatGPT، Character.ai، Mistral، PyTorch و دیگر مدل‌ها و چارچوب‌های هوش مصنوعی کار کرده‌اند.

ارزش راهبردی موراتی از این واقعیت ناشی می‌شود که او به یکی از معدود مدیرانی تبدیل شده که می‌تواند در مقیاس بزرگ، پژوهشگران رده‌اول را جذب کند.

در بخش هوش مصنوعی، خودِ همین جاذبه در جذب نیرو اکنون به مزیت رقابتی تبدیل شده است؛ به‌ویژه از زمانی که شرکت‌ها دریافته‌اند استعدادهای ممتاز این حوزه دارد در میان شمار نسبتا اندکی از آزمایشگاه‌های پیشرو متمرکز می‌شود.

الکساندر وانگ (Alexandr Wang)

برخلاف سوتسکِوِر و موراتی که هر دو کار خود را در OpenAI آغاز کردند و سپس برای راه‌اندازی استارتاپ‌های خود این شرکت را ترک کردند، مهندس نسل دومی چینی-آمریکایی، الکساندر وانگ، ابتدا به‌عنوان بنیان‌گذار مطرح شد و سپس به Meta پیوست.

وانگ در سال ۲۰۱۶ شرکت Scale AI را راه انداخت؛ شرکتی که با برچسب‌گذاری داده‌ها، ارزیابی و ابزارهای سنجش عملکرد مدل‌ها، زیرساخت حیاتی مورد نیاز سیستم‌های یادگیری ماشینی را فراهم می‌کرد.

Scale AI با همکاری با دولت‌ها، شرکت‌های بزرگ و آزمایشگاه‌های پیشروی هوش مصنوعی، به بخشی جدانشدنی از زیست‌بوم هوش مصنوعی مولد تبدیل شد. در سال ۲۰۲۵ گزارش شد که Meta ۴۹ درصد از سهام بدون حق رای این شرکت را به ارزش ۱۴.۳ میلیارد دلار (۱۲.۳ میلیارد یورو) خریداری کرده است؛ معامله‌ای که ارزش Scale AI را به ۲۹ میلیارد دلار (۲۵ میلیارد یورو) رساند.

الکساندر وانگ همزمان در جایگاه یکی از مدیران ارشد در واحد Meta Superintelligence Labs، بخش هوش مصنوعی شرکت مارک زاکربرگ، مشغول به کار شد.

بر اساس اسنادی که گفته می‌شود از درون شرکت به بیرون درز کرده، بسته جبران خدمات او یکی از بزرگ‌ترین‌ها در تاریخ سیلیکون ولی است؛ با حقوق پایه سالانه ۱ میلیون دلار (۸۶۰ هزار یورو)، پاداش‌های چند میلیون دلاری و بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون دلار (۸۶ تا ۱۲۹ میلیون یورو) سهام که طی پنج سال آزاد می‌شود.

این جابجایی به‌طور گسترده تلاشی از سوی زاکربرگ تعبیر شد برای آنکه توانمندی‌های هوش مصنوعی Meta را پس از آنکه این شرکت در افکار عمومی از OpenAI عقب افتاد، با شتاب بیشتری تقویت کند.

بر خلاف پژوهشگران صرفا دانشگاهی، ارزش وانگ بیشتر به دلیل درک عملیاتی او از چگونگی ساخت و گسترش سیستم‌های پیشروی هوش مصنوعی است. تخصص او زیرساخت، مجموعه‌داده‌ها، زنجیره‌های ارزیابی و اجرای سازمانی را در بر می‌گیرد.

این دانش جامع هر روز مهم‌تر می‌شود، چون سیستم‌های هوش مصنوعی هرچه بزرگ‌تر و پرهزینه‌تر برای آموزش و مدیریت می‌شوند.

دمیس هسابیس (Demis Hassabis)

مشابه وانگ، دمیس هسابیس نیز مسیر خود در حوزه هوش مصنوعی را به‌عنوان یک بنیان‌گذار آغاز کرد و سپس به یک شرکت بزرگ فناوری پیوست.

این مهندس بریتانیایی با ریشه‌های یونانی، قبرسی، چینی و سنگاپوری، سال‌ها صرف کرد تا DeepMind را به یکی از برجسته‌ترین سازمان‌های پژوهشی هوش مصنوعی در جهان بدل کند؛ نهادی که با دستاوردهایی مانند AlphaGo، مدلی که بر بازی باستانی چینی «گو» مسلط شد، و AlphaFold که ساختار پروتئین‌ها را پیش‌بینی می‌کند، شهرت جهانی یافت.

در سال ۲۰۲۴، مدل AlphaFold2 یک معمای ۵۰ ساله علمی را با پیش‌بینی دقیق ساختارهای سه‌بعدی پروتئین‌ها حل کرد؛ دستاوردی که برای هسابیس جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۴ را به همراه آورد.

DeepMind در ابتدا در لندن تاسیس و در سال ۲۰۱۴ توسط گوگل خریداری شد؛ معامله‌ای که به ایجاد واحد Google DeepMind انجامید و این واحد امروز نیز به‌عنوان هسته اصلی فعالیت‌های هوش مصنوعی این غول فناوری فعالیت می‌کند.

رقم نهایی خرید هرگز به‌طور رسمی اعلام نشد، اما گزارش‌ها حاکی است که گوگل این شرکت را در زمانی که هوش مصنوعی هنوز موضوعی حاشیه‌ای در بخش فناوری بود، با قیمتی بین ۴۰۰ تا ۶۵۰ میلیون دلار (۳۴۴ تا ۵۵۹ میلیون یورو) تصاحب کرده است.

حقوق پایه هسابیس به‌طور عمومی اعلام نشده، اما به‌عنوان مدیرعامل Google DeepMind، برآورد می‌شود مجموع دریافتی سالانه او به چندین میلیون دلار برسد.

گزارش شده او پاداش‌های عملکردی مشخصی نیز دریافت کرده که از جمله آنها پاداش قابل توجه ۳ میلیون دلاری (۲.۵۸ میلیون یورو) برای موفقیت‌هایش در پروژه Gemini است. ثروت خالص هسابیس حدود ۶۰۰ میلیون دلار (۵۱۶ میلیون یورو) تخمین زده می‌شود.

پس از آنکه عرضه ChatGPT رقابت تسلیحاتی در حوزه هوش مصنوعی را تشدید کرد، گوگل بخش بزرگ‌تری از تلاش‌های خود در این حوزه را تحت رهبری هسابیس در Google DeepMind متمرکز کرد. این شرکت ناگهان خود را در رقابتی تنگاتنگ‌تر با OpenAI، Anthropic و Meta برای جذب استعدادها و جلب توجه افکار عمومی دید.

ارزش هسابیس جایگاه منحصر به‌فردی است که از ترکیب نقش بنیان‌گذار، اعتبار علمی در بالاترین سطح و توانایی رهبری سازمانی به‌دست آمده است.

برای گوگل، حفظ پژوهشگران هسته‌ای DeepMind در حالی که سطح توقع‌ها در زمینه جبران خدمات در صنعت هوش مصنوعی به‌سرعت بالا می‌رفت، تبدیل به موضوعی راهبردی شد.

آندری کارپاتی (Andrej Karpathy)

آندری کارپاتی به‌عنوان یکی دیگر از هم‌بنیان‌گذاران OpenAI این فهرست را تکمیل می‌کند.

او پس از کمک به راه‌اندازی این شرکت بزرگ هوش مصنوعی، به تسلا رفت و از ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۲ به‌عنوان رئیس بخش هوش مصنوعی این شرکت، توسعه سیستم‌های خودران مبتنی بر شبکه‌های عصبی را رهبری کرد.

کارپاتی پس از مدتی کوتاه بازگشت دوباره‌ای به OpenAI داشت و سپس در سال ۲۰۲۴ شرکت Eureka Labs را راه انداخت.

از آنجا که این شرکت در پی اجرای ابتکارهای آموزشی و استارتاپی مستقل است، تاکنون ارزش‌گذاری خصوصی آن به‌طور عمومی اعلام نشده است.

با این حال، ثروت خالص کارپاتی به‌دلیل سمت‌های قبلی‌اش بین ۵۰ تا ۱۵۰ میلیون دلار (۴۳ تا ۱۲۹ میلیون یورو) برآورد می‌شود.

هرچند او مانند برخی دیگر از پژوهشگران آزمایشگاه‌های پیشرو نامش در شایعات مربوط به بزرگ‌ترین بسته‌های جبران خدمات مطرح نشده، کارپاتی همچنان به دلیل توانایی در شکل‌دادن به جامعه توسعه‌دهندگان و جذب استعدادها، و نیز به‌خاطر تاثیر تاریخی‌اش بر فرهنگ مهندسی، یکی از چهره‌های راهبردی ارزشمند در هوش مصنوعی به‌شمار می‌رود.