در حالی که ادامه جنگ در خاورمیانه عرضه جهانی نفت را روزانه ۱۲ میلیون بشکه کاهش داده، اتحادیه اروپا برای مهار افزایش شدید قیمت انرژی دست به کار شده و از شهروندان خواسته مصرف سوخت را کاهش دهند و کمتر از خودروی شخصی استفاده کنند. اما ذخایر نفتی این اتحادیه تا چه زمانی دوام میآورد؟
برآوردها نشان میدهد ۴۰۰ میلیون بشکه نفتی که آژانس بینالمللی انرژی به بازار عرضه کرده، میتواند حدود پنج ماه پاسخگوی نیازها باشد. از این مقدار، ۹۲ میلیون بشکه را ۲۰ کشور عضو اتحادیه اروپا تامین کردهاند.
پس از نشست اضطراری وزیران انرژی اتحادیه اروپا در ۳۱ مارس سطح نگرانیها در این اتحادیه افزایش یافت. دن یورگنسن، کمیسر انرژی پس از این نشست هشدار داد که مسئله فقط قیمتها نیست و احتمال اختلال در عرضه نیز وجود دارد.
این مقام دانمارکی هشدار داد که سوخت دیزل و سوخت هواپیما بیش از سایر فرآوردهها در معرض کمبود قرار دارند چرا که اروپا برای تامین آنها وابستگی بیشتری به خاورمیانه دارد. او با اشاره به «احتمال یک درگیری طولانیمدت» خواستار «همبستگی میان کشورهای اتحادیه اروپا» شد.
اتحادیه اروپا روزانه حدود ۱۰.۵ میلیون بشکه نفت مصرف میکند که نزدیک به ۱۰ درصد از تقاضای جهانی را تشکیل میدهد. در این میان آلمان با مصرف ۲.۳ میلیون بشکه در روز در صدر قرار دارد و پس از آن فرانسه با ۱.۶ میلیون بشکه و ایتالیا با ۱.۳ میلیون بشکه قرار میگیرند.
اتحادیه اروپا حدود ۱۰۰ میلیون بشکه ذخایر اضطراری نفت در اختیار دارد که شامل نفت خام، دیزل و بنزین است. از این میزان حدود ۹۲ میلیون بشکه در ۱۱ مارس و در قالب اقدام هماهنگ آژانس بینالمللی انرژی برای آزادسازی ۴۰۰ میلیون بشکه نفت به بازار تزریق شد.
ذخایر نفتی سپر دفاعی اتحادیه اروپا
این ذخایر در اختیار دولتهای عضو قرار دارد اما هماهنگی اقدامات در زمان بحران بر عهده کمیسیون اروپا است تا واکنشی یکپارچه در سطح اتحادیه شکل بگیرد. برآورد میشود این ذخایر بتواند نیاز اتحادیه اروپا را برای حدود ۹۰ روز واردات نفت یا نزدیک به ۶۱ روز مصرف داخلی تامین کند.
بر اساس دادههای اتحادیه اروپا فرانسه با ۱۲۰ میلیون بشکه، آلمان با ۱۱۰ میلیون بشکه و ایتالیا با ۷۶ میلیون بشکه بزرگترین دارندگان ذخایر نفت هستند. اسپانیا نیز ذخایر قابلتوجهی در اختیار دارد و کشورهایی مانند بلژیک، لوکزامبورگ و مالت بخشی از ذخایر خود را در سایر کشورهای عضو نگهداری میکنند.
در مجموع ۲۰ کشور از ۲۷ عضو اتحادیه اروپا در آزادسازی اضطراری نفت مشارکت داشتهاند و در مجموع ۹۱.۷ میلیون بشکه معادل حدود ۲۰ درصد از کل ۴۰۰ میلیون بشکه آزادشده در ۱۱ مارس را تامین کردهاند. در این میان آلمان با ۱۹.۵ میلیون بشکه در صدر قرار دارد و پس از آن فرانسه (۱۴.۶)، اسپانیا (۱۱.۶) و ایتالیا (۱۰ میلیون بشکه) قرار دارند.
تحلیلگران انرژی برآورد میکنند ذخایر آزادشده که اکنون در حال مصرف است حدود پنج ماه دوام خواهد داشت.
همایون فلکشاهی، تحلیلگر ارشد انرژی در مؤسسه کپلر به یورونیوز گفت: «این ذخایر هماکنون در حال استفاده هستند و تا اینجا بیشتر در داخل کشورها مصرف شدهاند. سرعت آزادسازی حدود ۲.۵ میلیون بشکه در روز است و در مجموع حدود ۱۶۰ روز زمان میبرد.»
فاتح بیرول، رئیس آژانس بینالمللی انرژی نیز در گفتوگویی اعلام کرد که این نهاد در حال بررسی آزادسازی بیشتر از ذخایر راهبردی است.
دن یورگنسن نیز دوم آوریل به فایننشال تایمز گفت که اتحادیه اروپا در صورت بدتر شدن شرایط، احتمال آزادسازی بیشتر را منتفی نمیداند.»
نقش ذخایر و تولید داخلی
بر اساس دادههای کپلر مخازن نفتی اتحادیه اروپا در حال حاضر حدود ۲۷۰ میلیون بشکه نفت خام ذخیره دارند. این مقدار پس از پالایش به فرآوردههایی مانند دیزل، بنزین و سوخت هواپیما، میتواند نیاز حدود سه هفته را تامین کند.
شرکت مشاوره اقتصادی آکسفورد اکونومیکس میگوید در حال حاضر استفاده از ذخایر راهبردی و برداشت از ذخایر موجود نقش اصلی را در تامین نیاز بازار ایفا میکند و روزانه حدود ۶ میلیون بشکه از تقاضا را پوشش میدهد.
با این حال تحلیلگران هشدار میدهند این منابع محدود هستند و با گذشت زمان دیگر پاسخگوی نیاز بازار نخواهد بود. برآوردها نشان میدهد بازار ممکن است با کمبودی در حدود ۲ میلیون بشکه در روز روبهرو شود.
بریجت پین، رئیس بخش پیشبینی نفت و گاز در آکسفورد اکونومیکس میگوید: «در صورت تداوم جنگ ایران، این شکاف تا ماه ششم به حدود ۱۳ میلیون بشکه در روز خواهد رسید.»
بحران انرژی در سال ۲۰۲۲ بیشتر بازار گاز طبیعی را تحت تأثیر قرار داده بود؛ زمانی که اتحادیه اروپا ناگهان ۴۰ تا ۴۵ درصد از انرژی وارداتی خود از روسیه را از دست داد. اما اکنون با افزایش کمبود نفت شرایط پیچیدهتر شده است.
این وضعیت باعث شده صنعت نفت بار دیگر به حدود ۴ میلیارد بشکه منابع نفتی دستنخورده در اروپا توجه کند؛ ذخایری که به گفته انجمن بینالمللی تولیدکنندگان نفت و گاز هنوز بهرهبرداری نشدهاند.
نارگ ترزیان، مسئول راهبرد و ارتباطات این انجمن در اروپا به یورونیوز گفت: «مسئله این نیست که به این منابع نیاز داریم یا نه ما قطعا به آنها نیاز داریم. مسئله اصلی این است که آنها را در داخل تولید کنیم یا بیشتر از خارج وارد کنیم.»
او این منابع را «یک پشتوانه برای اتحادیه اروپا» دانست و گفت این ظرفیتها در کنار اقداماتی مانند عایقبندی ساختمانها و استفاده از فناوریهای کممصرف میتواند به کاهش مصرف انرژی کمک کند.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
به گفته او «علاوه بر میادین قدیمی دریای شمال و منابع خشکی امکان توسعه منابع جدید در مناطق نسبتا جدیدی مانند شرق مدیترانه و دریای سیاه نیز وجود دارد.»