یورونیوز بیزنس بررسی میکند که درآمد واقعی خانوار به ازای هر نفر پس از کووید۱۹ و در دهه گذشته چگونه تغییر کرده است.
درآمد واقعی خانوار به ازای هر نفر در اتحادیه اروپا از دوران پیش از همهگیری تاکنون حدود ۷ درصد افزایش یافته، اما تغییرات بین سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ در کشورهای مختلف بسیار متفاوت بوده است.
کشورهای نوردیک به طور کلی افزایشهای کمتری را ثبت کردهاند، در حالی که بسیاری از کشورهای اروپای مرکزی و شرقی رشد پرشتابتری را تجربه کردهاند. روندهای دهه گذشته نیز در نقاط مختلف اروپا با یکدیگر فرق دارد.
در ده سال گذشته، از ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴، درآمد واقعی خانوار به ازای هر نفر در اروپا چه تغییری کرده است؟ این تغییرات در مقایسه با دوره پیش از همهگیری چگونه است؟ و بر اساس دادههای یورواستات، کدام کشورها بالاترین درآمد خانوار به ازای هر نفر را بر حسب معیار برابری قدرت خرید (PPS) دارند؟
این شاخص در مجموع بین سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴ حدود ۱۷ درصد افزایش یافته است. رشد آن در سال ۲۰۲۰ مانند بسیاری از کشورها به دلیل همهگیری کووید ۱۹ تا حد زیادی متوقف شد و حتی در برخی کشورها کاهش نیز به ثبت رسید.
سپس به تدریج از سر گرفته شد و در نتیجه، بین سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ سطح درآمد واقعی خانوار نسبت به دوره پیش از همهگیری ۷ درصد افزایش یافت.
درآمد خانوار چیست؟
درآمد خانوار به ازای هر نفر با تقسیم «درآمد ناخالص قابل تصرف تعدیلشده خانوارها» بر کل جمعیت محاسبه میشود. اما منظور از این شاخص دقیقا چیست؟
این شاخص نشان میدهد خانوارها چه مقدار پول برای خرج کردن یا پسانداز در اختیار دارند. این میزان پس از کسر مالیات بر درآمد و حق بیمههای بازنشستگی محاسبه میشود.
نکته مهم این است که ارزش خدماتی مانند آموزش و بهداشت را نیز در بر میگیرد که خانوارها به طور رایگان از دولتها و نهادهای غیرانتفاعی دریافت میکنند.
منظور از «واقعی» این است که ارزش اسمی با در نظر گرفتن افزایش قیمتها تعدیل شده باشد و برای این کار از شاخص تعدیلکننده مخارج نهایی مصرفی واقعی خانوار استفاده میشود.
کمترین رشد از زمان همهگیری در کشورهای نوردیک
کرواسی در این پنج سال با رشد ۲۶ درصدی، بیشترین افزایش درآمد واقعی خانوار به ازای هر نفر را ثبت کرده است. مالتا ۲۴ درصد، مجارستان ۲۰ درصد، رومانی ۱۹ درصد و لهستان ۱۶ درصد رشد داشتهاند و در میان کشورهایی قرار گرفتهاند که افزایش درآمد در آنها بیش از ۱۵ درصد بوده است.
به جز مالتا، سایر این کشورها عضو منطقه یورو نیستند و بخشی از این رشد بازتاب تغییرات در ارزش ارزهای ملی آنها است. این موضوع درباره سوئد و دانمارک صدق نمیکند.
سه کشور نوردیک در انتهای جدول قرار دارند. سوئد با یک درصد، فنلاند با ۲ درصد و دانمارک با ۳ درصد تنها رشد اندکی را تجربه کردهاند. به گفته سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، در اوج بحران کووید ۱۹ نرخ بیکاری در کشورهای شمال اروپا بیشتر از بسیاری دیگر از کشورهای اروپایی افزایش یافت.
چهار اقتصاد بزرگ اتحادیه اروپا نیز همچنان زیر متوسط اتحادیه قرار دارند. فرانسه و اسپانیا هر کدام با ۶ درصد اندکی کمتر از متوسط اتحادیه رشد کردهاند، در حالی که ایتالیا و آلمان با ۴ درصد به سطح کشورهای نوردیک نزدیکترند.
دگرگونی دهساله در درآمد خانوار
در مجموع، کشورهایی که خارج از منطقه یورو هستند بین سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴ رشد بیشتری را ثبت کردهاند و در این میان رومانی با ۷۶ درصد در صدر قرار دارد. از میان هفت کشوری که بیشترین رشد را داشتهاند، مالتا با ۵۵ درصد تنها عضو منطقه یورو است.
ترکیه با ۶۸ درصد، مجارستان با ۵۵ درصد، کرواسی با ۵۱ درصد، بلغارستان با ۴۵ درصد و لهستان با ۴۲ درصد نیز افزایش قابل توجهی را به ثبت رساندهاند.
کرواسی و بلغارستان بعدتر به منطقه یورو پیوستند.
یورواستات گزارش داده است که رشد تولید ناخالص داخلی واقعی در منطقه یورو طی دو دهه گذشته ضعیفتر از کل اتحادیه اروپا بوده است.
سوئد در دهه گذشته کمترین رشد را داشته است. دو کشور نوردیک دیگر نیز زیر متوسط ۱۷ درصدی اتحادیه اروپا قرار دارند و رشد فنلاند به ۱۰ درصد و دانمارک به ۱۴ درصد رسیده است.
اسپانیا تنها دو واحد درصد بالاتر از متوسط اتحادیه قرار دارد، در حالی که سه اقتصاد بزرگ دیگر زیر این سطح هستند.
کجا سطح درآمد خانوار بر حسب برابری قدرت خرید بالاتر است؟
اگرچه نرخهای رشد مهم است، اما نشان نمیدهد سطح واقعی درآمد خانوار در کشورهای مختلف چقدر است. برای این مقایسه از «درآمد ناخالص قابل تصرف تعدیلشده خانوارها به ازای هر نفر بر حسب برابری قدرت خرید (PPS)» استفاده میشود.
بر اساس آخرین دادههای موجود در سال ۲۰۲۴، لوکزامبورگ در میان ۳۲ کشور اروپایی با ۴۱ هزار و ۵۵۲ واحد PPS بالاترین سطح درآمد خانوار به ازای هر نفر را دارد. آلمان با ۳۷ هزار و ۹۸ واحد، اتریش با ۳۴ هزار و ۴۴۳، هلند با ۳۴ هزار و ۴۰۶ و سوئیس با ۳۳ هزار و ۹۷۱ واحد، پنج کشور اول این رتبهبندی را تشکیل میدهند.
درآمد خانوار به ازای هر نفر در بلژیک، فرانسه، ایسلند و نروژ نیز بیش از ۳۰ هزار واحد PPS است.
بر اساس دادههای سال ۲۰۲۲، بلغارستان با ۷ هزار و ۸۰۲ واحد PPS کمترین سطح درآمد خانوار به ازای هر نفر را دارد. کشورهای اروپای شرقی و بالکان، از جمله نامزدهای عضویت در اتحادیه اروپا، نیز درآمدهای خانوار پایینتری را بر حسب برابری قدرت خرید گزارش میکنند.
در صربستان این رقم ۱۳ هزار و ۳۱۱ واحد PPS است و در چند کشور دیگر از جمله یونان، ترکیه، اسلواکی، رومانی و مجارستان عمدتا بین ۲۰ تا ۲۵ هزار واحد در نوسان است.
سه جایگاه نخست در رتبهبندی بر اساس PPS در سالهای ۲۰۱۴، ۲۰۱۹ و ۲۰۲۴ بدون تغییر مانده است. در مقابل، یونان و سوئد در این دوره در میان ۳۰ کشور عقبنشینی کردهاند. سوئد که در سال ۲۰۱۴ در رتبه ششم بود، در سال ۲۰۱۹ به رتبه هشتم و در سال ۲۰۲۴ به رتبه دهم سقوط کرده است. رتبه یونان نیز طی این دهه از ۲۳ به ۲۸ رسیده است.
در عوض، رتبه هلند از هفتم به چهارم ارتقا یافته است. مجارستان از جایگاه ۲۶ به ۲۲ و رومانی از ۲۹ به ۲۴ صعود کردهاند.
به طور نظری، یک واحد PPS در هر کشور باید قدرت خرید یکسانی برای کالاها و خدمات داشته باشد.