سرمایهگذاران برای محافظت از داراییهای خود در برابر بیثباتیهای ژئوپلیتیک از بازار اوراق قرضه دولتی و ارزها خارج میشوند.
قیمت طلا پس از عبور از مرز نمادین $5,000 در اوایل هفته، به صعود ادامه داده است زیرا سرمایهگذاران هرچه بیشتر سرمایه خود را بهسوی داراییهای امن هدایت میکنند.
بهای طلا در معاملات صبح چهارشنبه در اروپا حدود 4% افزایش یافت و از $5,300 عبور کرد. همزمان، نقره نیز بیش از 6% رشد داشت و هر اونس به $113 رسید.
برخلاف داراییهایی مانند سهام و اوراق قرضه، فلزات گرانبها سود یا سود تقسیمی نمیپردازند؛ جذابیت آنها در توان حفظ ارزش در گذر زمان است و بهعنوان پوشش در برابر تورم و رکودهای اقتصادی عمل میکنند.
از ابتدای سال تاکنون، طلا بیش از 20% جهش کرده و سرمایهگذاران بهدلیل تنشهای ژئوپلیتیک بیش از پیش نگران شدهاند. اوایل هفته، بولتن دانشمندان اتمی اعلام کرد «ساعت آخرالزمان» بیش از هر زمان دیگری به نیمهشب نزدیک شده است، به این معنا که کارشناسان معتقدند از زمان ایجاد این ساعت تاکنون هرگز تا این حد به «نابودی» نزدیک نبودهایم. با ادامه درگیریها در خاورمیانه و اوکراین، تشدید تنشها در آمریکا و تسلیحاتی شدن تجارت جهانی، سرمایهگذاران مشتاقاند پول خود را از داراییهای پرریسک خارج کنند.
هرچند دلار معمولا سرمایهگذاری امن تلقی میشود، سیاستهای پرنوسان دولت ترامپ طی سال گذشته به افتی حدود 10% در این ارز دامن زده است.
ترامپ روز سهشنبه در آیووا در پاسخ به این پرسش که آیا از افت دلار نگران است، به خبرنگاران گفت: «نه، فکر میکنم عالی است.» او افزود: «ارزش دلار را در کسبوکاری که داریم ببینید. دلار عملکرد خوبی دارد.»
دلارِ ضعیفتر چه معنایی دارد
جایگاه دلار بهعنوان ارز ذخیره جهانی یعنی بانکهای مرکزی سراسر جهان آن را به مقدار زیاد نگه میدارند و بر مبادلات بینالمللی غالب است. از یکسو این موضوع هزینه استقراض دولت آمریکا را پایین میآورد. از سوی دیگر، دلارِ قوی باعث میشود کالاهای آمریکایی برای مشتریان خارجی نسبتا گرانتر شود و محصولات خارجی برای خریداران در آمریکا نسبتا ارزانتر. در نتیجه، برخی همراهان ترامپ از تاثیر دلارِ قوی بر رقابتپذیری صادرات آمریکا ابراز نارضایتی کردهاند.
کریس ترنر، تحلیلگر ING، گفت: «در گذشتههای دور، معمولا دولتهای جمهوریخواه دلارِ ضعیفتر را ترجیح میدادند. بیاعتنایی رئیسجمهور ترامپ نسبت به دلارِ ضعیفتر در اظهارات دیرهنگام او در روز گذشته این نظریه را تقویت خواهد کرد.» او افزود: «احتمالا اکنون پرسشهای تازهای از اسکات بسرنت درباره سیاست دلاری وزارت خزانهداری آمریکا مطرح خواهد شد.»
در مورد طلا، دلارِ ضعیفتر این فلز را برای خریداران خارجی نسبتا ارزانتر میکند و به این معناست که افت اخیرِ دلار میتواند یکی از عوامل افزایش تقاضا برای شمش طلا باشد.
تصمیم پیشروی فدرال رزرو
تصمیم آتی فدرال رزرو درباره نرخهای بهره نیز بر حرکت بازارها تاثیر گذاشته است.
پس از سه کاهش پیاپیِ یکچهارم واحدی در سال گذشته، انتظار میرود کمیته این بانک مرکزی روز چهارشنبه نرخ کلیدی را بدون تغییر در محدوده 3.5% تا 3.75% نگه دارد.
چنین تصمیمی احتمالا به مذاق رئیسجمهور ترامپ خوش نمیآید؛ او مدتهاست گلایه دارد که کمیته در پایین آوردن نرخها کند عمل کرده است. سیاستگذاران فدرال رزرو تاکید میکنند ماموریت آنها تضمین ثبات اقتصاد آمریکا است و برای مهار خطرهای تورمی باید احتیاط کنند. نادیده گرفتن فشارهای قیمتی میتواند دلار و ثبات مالی آمریکا را تضعیف کند و هزینه استقراض دولت را بالا ببرد.
تهدیدها علیه استقلال بانک مرکزی سایه سنگینی بر نشست این هفته انداخته است، پس از آنکه وزارت دادگستری اوایل ماه جاری برای فدرال رزرو احضاریه فرستاد. این اقدام حقوقی به تحقیق جنایی درباره شهادتی که رئیس فدرال رزرو، جروم پاول، درباره پروژه نوسازی ساختمان به ارزش 2.5 میلیارد دلار (2.1 میلیارد یورو) ارائه کرده مرتبط است. این نخستینبار است که یک رئیسِ در حال خدمتِ فدرال رزرو تحت تحقیق قرار میگیرد و پاول بهصورت علنی این رسیدگی را تلاشی برای تاثیرگذاری بر سیاست پولی خوانده است.
دوره ریاست پاول در ماه مه به پایان میرسد و انتظار میرود رئیسجمهور ترامپ طی روزهای آینده جانشین او را معرفی کند. هرچند پاول قرار است از مقام ارشد کنارهگیری کند، هنوز روشن نیست آیا تصمیمی غیرمعمول میگیرد و بهعنوان یکی از اعضای هیئتمدیره باقی میماند یا نه.
در کنار تاکتیکهای غیرمرسوم تعرفهای آمریکا، تهدید استقلال فدرال رزرو از زمان روی کار آمدن ترامپ باعث جهشهای پیاپی در بازدهی اوراق خزانه شده است. همراه با افت دلار، افزایش بازدهی اوراق بدهی نگرانیها از معامله «فروش آمریکا» را افزایش داده و برخی تحلیلگران میگویند اعتماد سرمایهگذاران به خزانهداری کاهش یافته است؛ انتظارات برای بازدهیهای بالاتر، قیمتها را پایین میآورد و بازدهی را بالا میبرد.
با این حال جهشهای اخیرِ بازدهی به چشمانداز کلان اقتصاد ژاپن نیز نسبت داده شده است و برخی سرمایهگذاران پول خود را از داراییهای آمریکایی به سمت بدهیهای ژاپنی با بازدهی بالاتر منتقل کردهاند.
هرچند الگوهای اقتصادی اخیر از روال معمول فاصله گرفتهاند، قاعده کلی این است که وقتی نرخهای بهره کاهش مییابد، قیمت اوراق بالا میرود و بازدهی پایین میآید.
تحولات بازار سهام
اروپا در معاملات صبح چهارشنبه با افت باز شد. دکس 0.25% کاهش یافت، کک 40 به میزان 1.08% پایین رفت، آیبکس 35 0.74% افت کرد، فوتسی میب 0.48% سقوط کرد و فوتسی 100 0.28% پایین آمد. شاخص گسترده استاکس یوروپ 600 نیز 0.42% کاهش داشت.
پیش از به صدا درآمدن زنگ آغاز معاملات در آمریکا، معاملات آتی نزدک 0.73% رشد داشت، معاملات آتی اساندپی 500 به میزان 0.29% بالا رفت و معاملات آتی داوجونز کمتر از 0.1% عقب نشست.
ریچارد هانتر، مدیر بخش بازارها در اینترکتیو اینوستر، گفت: «برخی سرمایهگذاران به شواهدی اشاره کردهاند که نشان میدهد صندوقهای بازنشستگی ملی در حال پوشش ریسک مواجهه دلاری خود هستند و در عین حال داراییهای پایه آمریکایی را حفظ میکنند.»
او افزود: «این تا حدی توضیح میدهد چرا بازارها با وجود ضعف ارز همچنان خوب عمل کردهاند و حتی اساندپی 500 دیروز رکورد جدیدی در قیمت پایانی ثبت کرد.»