نشست این هفته با افشای آغاز تحقیقات کیفری وزارت دادگستری آمریکا درباره فدرال رزرو که استقلال بانک مرکزی را تهدید میکند تحتالشعاع قرار خواهد گرفت.
پس از دو هفته بررسی شدید سیاسی و حقوقی، فدرال رزرو میکوشد نشست این هفته درباره نرخ بهره را تا حد امکان بیحاشیه برگزار کند، هرچند احتمالا دونالد ترامپ، رئیسجمهور، باز هم از نتیجه خوشش نخواهد آمد.
کمیته تعیین نرخ بهره فدرال رزرو تقریبا قطعی است که نرخ کوتاهمدت کلیدی را پس از سه کاهش متوالیِ یکچهارم واحدی در سال گذشته، در حدود ۳.۶ درصد بدون تغییر نگه دارد.
جروم پاول، رئیس فدرال رزرو، پس از نشست دسامبر گفت: «در موقعیت خوبی هستیم که صبر کنیم و ببینیم اقتصاد چگونه تحول مییابد» و بعد هر اقدام دیگری انجام دهیم.
وقتی فدرال رزرو نرخ کوتاهمدت را پایین میآورد، با گذشت زمان میتواند بر هزینههای دیگرِ وامگیری مثل وام مسکن، وام خودرو و وامهای تجاری اثر بگذارد، هرچند آن نرخها تحت تاثیر نیروهای بازار هم هستند.
نشست این هفته، یکی از هشت نشست سالانه فدرال رزرو، تحتالشعاع افشای جنجالی اوایل ماه جاری خواهد بود؛ وزارت دادگستری در چارچوب تحقیق کیفری درباره شهادتی که پاول ژوئن گذشته درباره بازسازی ساختمانی به ارزش ۲.۵ میلیارد دلار (۲.۱ میلیارد یورو) ارائه داد، برای فدرال رزرو احضاریه فرستاده است. این نخستینبار است که رئیسِ در حال خدمت فدرال رزرو تحت تحقیق قرار میگیرد و همین موضوع باعث شد پاول بهطور علنی و به شکلی غیرمعمول واکنش تندی نشان دهد.
حالا پاول باید از جدال با کاخ سفید فاصله بگیرد و تاکید کند تصمیمهای فدرال رزرو درباره نرخ بهره مبتنی بر ملاحظات اقتصادی است نه سیاست. پاول ۱۱ ژانویه گفت: «احضاریهها بهانهای برای تنبیه فدرال رزرو بهخاطر کاهشندادن شدیدِ نرخها آنطور که ترامپ میخواهد هستند.»
مایکل گاپن، اقتصاددان ارشد آمریکا در مورگان استنلی و از کارکنان سابق فدرال رزرو، گفت با وجود این فشارها انتظار میرود فدرال رزرو مثل همیشه درباره سیاستهای نرخ بهره تصمیمگیری کند.
او گفت: «این نشستها روندی منظم دارند. ارائهها انجام میشود، بحثهایی هست که باید صورت بگیرد... برخی از این حملات گستردهتر به فدرال رزرو اصلا مطرح نمیشود.»
کمی بعد از احضاریههای وزارت دادگستری، دیوان عالی هفته گذشته بررسی کرد آیا ترامپ میتواند لیسا کوک، عضو هیئتمدیره فدرال رزرو، را بهدلیل اتهامهای کلاهبرداری در حوزه وام مسکن که او آنها را رد میکند برکنار کند یا نه. در تاریخ ۱۱۲ ساله فدرال رزرو هیچ رئیسجمهوری عضوی از هیئتمدیره را برکنار نکرده است.
در استماع شفاهی، قضات ظاهرا متمایل بودند اجازه دهند او تا زمان تعیین تکلیف پرونده در سمتش بماند.
تلاشها برای برکناری لیسا کوک
دیگر مقامهای فدرال رزرو هم نشان دادهاند بانک مرکزی در نشست دو روزهای که چهارشنبه پایان مییابد بهاحتمال زیاد نرخها را ثابت نگه میدارد.
سه کاهش نرخ فدرال رزرو در سال گذشته با هدف تقویت اقتصاد انجام شد، پس از آنکه استخدام تحت تاثیر تعرفههای آوریل ترامپ بر دهها کشور بهشدت کند شد.
با این حال نرخ بیکاری در دسامبر اندکی پایین آمد، پس از آنکه بخش زیادی از سال گذشته افزایش یافته بود، و نشانههای دیگری هم هست که بازار کار در حال تثبیت است. تعداد متقاضیان دریافت مزایای بیکاری در سطحی تاریخی پایین مانده که نشانهای است از اینکه موج اخراجها شدت نگرفته.
در همین حال تورم بالا مانده و حتی سال گذشته اندکی افزایش یافته، بر اساس شاخص ترجیحی فدرال رزرو، که استدلال برای کاهش فوری نرخ را تضعیف میکند. طبق تازهترین دادههای موجود، قیمتها در نوامبر نسبت به یک سال قبل ۲.۸ درصد بالا رفت. این رقم از رشد سالانه ۲.۶ درصدی نوامبرِ سال قبل بیشتر است.
اقتصاددانان میگویند مگر اینکه شرکتها شروع به تعدیل نیرو کنند یا نرخ بیکاری بالا برود، بعید است فدرال رزرو دستکم تا چند ماه دیگر دوباره نرخها را کاهش دهد.
اگر تورم امسال بهتدریج پایین بیاید، آنطور که اقتصاددانان انتظار دارند، فدرال رزرو شاید در بهار یا تابستان دوباره کاهش دهد. بر اساس قیمتهای بازار آتی، سرمایهگذاران والاستریت برای امسال تنها دو کاهشِ یکچهارم واحدی را انتظار دارند.
بسیاری از اقتصاددانان انتظار دارند رشد در ماههای پیشِ رو تقویت شود که خود دلیلی دیگر برای صرفنظر از کاهش نرخهاست. گاپن برآورد میکند بازپرداختهای مالیاتی امسال بهار حدود ۲۰ درصد بیشتر از پارسال باشد چون کاهشهای مالیاتی دولت ترامپ اجرایی میشود.
اقتصاد در سهماهه ژوئیه تا سپتامبر پارسال با نرخ سالانه ۴.۴ درصد رشد کرد و ممکن است در سه ماه پایانی سال گذشته نیز با آهنگی مشابه و مطلوب افزایش یافته باشد.
اگر چنین رشد پایداری ادامه یابد، مقامهای فدرال رزرو احتمالا صبر میکنند ببینند روند استخدام هم جان میگیرد و نیاز به کاهشهای بیشتر نرخ کمتر میشود.
آینده پاول
جروم پاول از سال ۲۰۱۸ ریاست فدرال رزرو را بر عهده دارد؛ ابتدا در دوره نخست ترامپ منصوب شد و بعد توسط بایدن تمدید شد.
دوره ریاست او در ماه مه به پایان میرسد و انتظار میرود رئیسجمهور ترامپ در روزهای آینده جانشین او را معرفی کند. از گزینههای مطرح میتوان به ریک ریدر از بلکراک، کوین هَسِت رئیس شورای ملی اقتصادی، کریستوفر والر عضو هیئتمدیره فدرال رزرو و کوین وارش عضو سابق هیئتمدیره اشاره کرد.
هرچند پاول قرار است از سمت ریاست کنار برود، روشن نیست تصمیم غیرمعمولِ ماندن بهعنوان عضو هیئتمدیره را خواهد گرفت یا نه؛ دوره این سمت تا ۳۱ ژانویه ۲۰۲۸ ادامه دارد.
هیئتمدیره فدرال رزرو هفت عضو دارد که دورهای ۱۴ ساله را سپری میکنند، هرچند تقریبا همه روسای فدرال رزرو با پایان دوره ریاست از هیئتمدیره کنار میروند.
اگر پاول در هیئتمدیره بماند، فرصتِ کسب اکثریت را از کاخ سفید میگیرد و تلاشهای دولت ترامپ برای در دست گرفتن کنترل بیشتر بر بانک مرکزی را تضعیف میکند.
او نخستین رئیس در حدود ۵۰ سال گذشته خواهد بود که در هیئتمدیره باقی میماند.