دونالد ترامپ پیش از روشن شدن نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای گفته بود اگر دموکرات‌ها کنگره را در اختیار بگیرند، احتمالا به «آقای وتو» تبدیل خواهد شد.
حالا که حزب رقیب اکثریت مجلس نمایندگان و سنا را به دست آورده، او تصویری از کلاهی قرمز با نوشته «وتو» منتشر کرده است؛ هرچند هم‌زمان می‌گوید مایل است با دموکرات‌ها همکاری کند و قصد ندارد دو سال باقی‌مانده از ریاست‌جمهوری‌اش را صرف رد کردن همه مصوبات آن‌ها کند.
آگهی
آگهی
این دو موضع، بخشی از شیوه‌ای است که ترامپ پیش از انتخابات هم توصیف کرده بود: مدتی طرح‌های طرف مقابل را متوقف کند تا دموکرات‌ها برای رسیدن به توافق به سراغش بیایند. او در مصاحبه‌ای گفته بود: «چند ماه وتو می‌کنی و بعد می‌آیند و می‌گویند باید توافق کنیم.» البته نتیجه چنین کشمکشی به تصمیم‌های دموکرات‌ها و همراهی احتمالی گروهی از جمهوری‌خواهان نیز بستگی خواهد داشت.
اکثریت تازه از سوم ژانویه ۲۰۲۷ کار خود را آغاز می‌کند و تا آن زمان، جمهوری‌خواهان همچنان اداره هر دو مجلس را در دست دارند و می‌توانند برای پیشبرد برخی طرح‌ها یا تایید نامزدهای دولت تلاش کنند. پس از آن، ترامپ برای تصویب قوانین تازه با مجلسی روبه‌رو خواهد شد که هر دو بخشش در اختیار مخالفان اوست.
وتو چه چیزی را متوقف می‌کند؟
اگر مجلس نمایندگان و سنا طرحی را تصویب کنند، رئیس‌جمهور می‌تواند از امضای آن خودداری کند و مصوبه را با دلایل مخالفتش به کنگره بازگرداند. نمایندگان و سناتورها برای بی‌اثر کردن وتو باید دوباره به طرح رای بدهند و این بار در هر مجلس دو سوم آرا را به دست آورند. پیروزی دموکرات‌ها، هر اندازه هم چشمگیر باشد، چنین اکثریتی به آن‌ها نداده است؛ عبور از وتوی ترامپ به همراهی شمار قابل توجهی از جمهوری‌خواهان نیاز دارد.
این اختیار به ترامپ امکان می‌دهد طرح‌هایی را که برای لغو سیاست‌های مالیاتی و مهاجرتی او، تغییر تعرفه‌ها یا محدود کردن اقداماتش در جنگ ایران تصویب می‌شوند، سد کند. تهدید به وتو حتی پیش از رای‌گیری هم می‌تواند بر متن نهایی یک لایحه اثر بگذارد، زیرا رهبران کنگره برای تصویب قانونی که رئیس‌جمهور با آن مخالف است باید از ابتدا به فکر تامین رای کافی باشند.
البته وتو فقط به مصوبه‌ای مربوط می‌شود که به میز رئیس‌جمهور رسیده است و دموکرات‌ها ابزارهای مختلفی برای اثرگذاری بر تصمیمات دولت دارند. به عنوان مثال ترامپ نمی‌تواند با آن مانع برگزاری جلسه‌های تحقیق، احضار مقام‌های دولت یا خودداری سنای تحت کنترل دموکرات‌ها از تایید نامزدهای پیشنهادی او شود. از سوی دیگر، همه طرح‌های دموکرات‌ها نیز لزوما به مرحله وتو نمی‌رسند: قواعد بحث در سنا به اقلیت جمهوری‌خواه اجازه می‌دهد بسیاری از لوایح را پیش از رای‌گیری نهایی متوقف کند، مگر آنکه معمولا ۶۰ سناتور با پایان دادن به بحث موافقت کنند.
ادامه کار با فرمان‌های اجرایی
کاخ سفید ماه‌هاست خود را برای تغییر ترکیب کنگره آماده می‌کند و گزارش‌های متعددی در این خصوص منتشر شده که نشان می‌دهد اقدامات لازم برای این منظور در دولت در دستور کار قرار گرفته است. به گفته منابعی که با رویترز گفت‌وگو کرده‌اند، استیون میلر، معاون رئیس دفتر ترامپ، راسل ووت، مدیر دفتر بودجه، و مشاوران حقوقی رئیس‌جمهور از ماه آوریل در حال بررسی اقداماتی بوده‌اند که دولت بتواند بدون تصویب قانون تازه انجام دهد. مهاجرت، تعرفه‌ها، هزینه مسکن و نحوه مصرف بودجه فدرال از حوزه‌های مورد بررسی‌اند.
در میان گزینه‌هایی که در این گفت‌وگوها مطرح شده، وضع تعرفه بر واردات برخی مواد معدنی و توربین‌های بادی، سخت‌تر کردن مقررات صدور روادید برای دانشجویان خارجی و کارگران موقت و تغییر در شیوه توزیع کمک‌های مالی دولت دیده می‌شود. منابع کاخ سفید از بررسی این اقدام‌ها خبر داده‌اند و اجرای قطعی همه آن‌ها اعلام نشده است.
ترامپ از زمان بازگشت به کاخ سفید بارها از فرمان‌های اجرایی و اختیارات موجود دولت برای پیشبرد سیاست‌هایش استفاده کرده است. با این حال، اقدام دولت باید پشتوانه‌ای در قانون یا اختیارات مقرر در قانون اساسی داشته باشد. دادگاه‌ها می‌توانند اجرای فرمان‌هایی را که از حدود اختیارات رئیس‌جمهور فراتر می‌روند متوقف کنند و کنگره نیز درباره بودجه مورد نیاز بسیاری از سیاست‌ها تصمیم می‌گیرد. مشاوران حقوقی کاخ سفید، در کنار شناسایی راه‌های اقدام مستقل، به دفاع از تصمیم‌های احتمالی دولت در دادگاه‌ها هم فکر می‌کنند.
دموکرات‌ها چه ابزارهایی دارند؟
اما یکی از اتفاقاتی که بعد از ورود دموکرات‌های جدید به کنگره در ماه ژانویه رخ خواهد داد این است که ریاست کمیسیون‌ها به دموکرات‌ها می‌رسد. آن‌ها می‌توانند مقام‌های دولت را برای پاسخ‌گویی احضار کنند، اسناد بخواهند و درباره جنگ ایران، هزینه‌های دولت یا اتهام‌های مربوط به تعارض منافع تحقیق کنند. کاخ سفید نیز، بنا بر گزارش رویترز، از پیش در حال آماده کردن مقام‌های دولت برای رسیدگی به احضاریه‌ها و درخواست‌های کنگره است.
در مجلس سنا، اکثریت دموکرات می‌تواند تایید وزیران، مدیران ارشد و قضات پیشنهادی ترامپ را به تاخیر بیندازد یا رد کند؛ اختیاری که در صورت خالی شدن کرسی‌ای در دیوان عالی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در مجلس نمایندگان نیز دموکرات‌ها می‌توانند درباره استیضاح رئیس‌جمهور یا دیگر مقام‌های دولت تصمیم بگیرند، اما برکناری پس از استیضاح به رای دو سوم سناتورها نیاز دارد.
مناقشه بر سر بودجه شاید زودتر از موضوع‌های دیگر دو طرف را به میز مذاکره بکشاند چرا که دموکرات‌ها می‌توانند برای هزینه‌های دولت شروطی بگذارند یا تامین مالی سیاست‌هایی مانند عملیات نظامی علیه ایران را به چالش بکشند؛ ترامپ هم می‌تواند قانون بودجه‌ای را که نمی‌پذیرد وتو کند. اگر بر سر تامین هزینه دستگاه‌های فدرال توافقی حاصل نشود، خطر تعطیلی بخشی از دولت دوباره مطرح خواهد شد. چنین وضعیتی برای هر دو طرف هزینه سیاسی دارد.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
ترامپ از همین حالا درباره همکاری با دموکرات‌ها و استفاده از وتو هر دو سخن می‌گوید و واقعیت این است که او ابزار لازم برای جلوگیری از تبدیل بسیاری از طرح‌های آنان به قانون را در اختیار دارد، اما تامین بودجه، انتصاب مقام‌های تازه و رسیدگی به پرونده‌هایی که کنگره پی خواهد گرفت، در دو سال آینده به میدان چانه‌زنی میان کاخ سفید و اکثریت تازه بدل خواهد شد.