در پی پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای و تسلط آن‌ها بر هر دو مجلس، ترامپ، ونس و بسیاری از متحدان آن‌ها جنگ با ایران را دلیل اصلی شکست جمهوری‌خواهان دانستند. ترکیب جدید کنگره از ژانویه کار خود را آغاز می‌کند و پرسش این است که آیا ترامپ دست‌کم در این فاصله حملات به ایران را از سر می‌گیرد؟
از شب گذشته و با قطعی شدن کسب اکثریت کرسی‌های سنا و مجلس نمایندگان توسط دموکرات‌ها، کارشناسان درباره تاثیر این تحولات بر تصمیم‌گیری دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، درباره چگونگی ادامه تقابل با ایران نظرات گوناگونی را مطرح کرده‌اند.
آگهی
آگهی
شاید بتوان این نظرات را طیفی میان دو دیدگاه دانست؛ برخی بر این باورند که این تحولات منجر به تغییرات عمده در تصمیم‌گیری آقای ترامپ خواهد شد و در نتیجه به پایان جنگ خواهد انجامید. این در حالی است که برخی دیگر مساله میراث آقای ترامپ را مطرح می‌کنند و می‌گویند که رئیس‌جمهوری آمریکا برای جلوگیری از آنکه نامش همزمان با شکست در انتخابات و جنگ ایران پیوند بخورد، دست به اقدام نظامی گسترده با هدف پیروزی بر تهران خواهد زد.
اما آن‌چه مشخص است، این است که کنگره جدید، با وجود قرار گرفتن تحت کنترل دموکرات‌ها، اختیار محدودی برای مهار رئیس‌جمهوری آمریکا در سیاست خارجی خواهد داشت. در نتیجه، امور بین‌المللی همچنان یکی از عرصه‌های اصلی است که آقای ترامپ می‌تواند در دو سال باقی‌مانده در آن میراث سیاسی خود را شکل دهد.
به گفته کلودیو گالیمبرتی، اقتصاددان ارشد شرکت پژوهشی و مشاوره‌ای «ریستاد انرژی»، کنگره تحت کنترل دموکرات‌ها می‌تواند هزینه تشدید درگیری‌ها را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهد.
او گفت: «اکنون که تامین بودجه جنگ و تایید افراد معرفی‌شده برای سمت‌های دولتی به نظر اکثریتی مخالف دولت وابسته شده است، دولت با فشار نهادی بیشتری روبروست تا به‌جای دور دیگری از حملات، به دنبال توافقی درباره تنگه هرمز برود.»
آیا ترامپ حملات علیه ایران را از سر می‌گیرد؟
در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره، گزارش‌های متعددی از تدارکات نیروهای آمریکایی برای حمله به ایران و احتمال آغاز این حملات پس از انتخابات منتشر شده بود. با این حال، دونالد ترامپ همزمان با برگزاری انتخابات به فایننشال‌تایمز گفت که برنامه‌ای برای حمله فوری ندارد و بر اساس منافع آمریکا عمل خواهد کرد.
در حال حاضر دو گروه ناو هواپیمابر و یک گروه ناو تهاجمی آبی‌خاکی آمریکا در منطقه حضور دارند و سومین گروه ناو هواپیمابر نیز در راه است.
آقای ترامپ روز چهارشنبه اذعان کرد که جنگ با ایران منجر به شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره شده است، با این حال تاکید کرد که این اقدام «ارزشش را داشت». او گفت: «ما چاره‌ای نداریم. من فکر می‌کردم قیمت نفت حتی از این هم بالاتر برود. چاره‌ای نداریم. نمی‌توانیم بگذاریم ایران به سلاح هسته‌ای دست یابد.»
او در پاسخ به این پرسش که جنگ ایران کی پایان می‌یابد، گفت: «هر وقت که من بخواهم. اما باید به نحوه درستی انجام شود. ما هیچ‌وقت نمی‌گذاریم آن‌ها به سلاح هسته‌ای دست یابند. این کار باید درست انجام شود.»
به گزارش وال‌استریت ژورنال، برخی مقامات در خاورمیانه بر این باورند که پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا، احتمال دور تازه‌ای از جنگ با ایران را کاهش نداده و این جنگ ممکن است ظرف روزهای آینده آغاز شود.
ندیم قطیش، مشاور اماراتی در امور رسانه و سیاست‌گذاری، گفت: «ترامپ خوشش نخواهد آمد که هم در برابر پایگاه رای خود و مردم آمریکا شکست‌خورده جلوه کند و هم در برابر ایرانی‌ها. این چیزی است که نمی‌تواند هضم کند. نمی‌تواند تحملش کند و احتمالا دست به اقدامی خواهد زد.»
او افزود: «این موضوع بیش از هر محاسبه راهبردی، به میراث سیاسی او مربوط است.»
به گفته دنی سیترینوویچ، رئیس پیشین شاخه ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل و پژوهشگر اندیشکده «شورای آتلانتیک»، اگرچه شاید این انتخابات در نهایت به‌عنوان نقطه عطفی برای پایان جنگ با ایران در یادها بماند، این به معنای منتفی بودن دور دیگری از تشدید درگیری‌ها نیست.
آقای سیترینوویچ گفت: «ترامپ همچنان ممکن است تصمیم بگیرد حمله‌ای گسترده انجام دهد تا قدرت‌نمایی کند، تهران را برای دادن امتیاز تحت فشار بگذارد و پیش از پایان دادن به کارزار نظامی، اعلام پیروزی کند.»
او افزود: «[ترامپ] قطعا نمی‌خواهد به‌عنوان رئیس‌جمهوری در یادها بماند که جنگش با ایران در شکست سنگین انتخاباتی جمهوری‌خواهان نقش داشت. با افزایش قدرت دموکرات‌ها در کنگره و نگرانی‌های فزاینده در حزب خود او، فضای سیاسی برای ادامه رویارویی‌ای بدون چشم‌انداز مشخص برای پایان، محدودتر می‌شود. در مقطعی، هزینه تداوم درگیری ممکن است از منافع سیاسی ادامه آن بیشتر شود.»
آقای سیترینوویچ همچنین گفت: «البته با ترامپ روبرو هستیم و پیش‌بینی حرکت بعدی او هرگز آسان نیست. او ممکن است در واکنش به فشار سیاسی، به‌جای سازش به تشدید درگیری روی بیاورد؛ به‌ویژه اگر باور داشته باشد که یک حمله قدرتمند دیگر می‌تواند به او امکان دهد با شرایط دلخواه خود اعلام پیروزی کند. با این حال، به نظر می‌رسد این انتخابات آغاز پایان کارزار کنونی علیه ایران باشد؛ حتی اگر پیش از پایان آن، رویارویی نظامی دیگری رخ دهد.»
تریتا پارسی، موسس شورای ملی ایرانیان آمریکا (نایاک) و بنیان‌گذار و معاون اجرایی موسسه کوئینسی، در مقاله‌ای در نشریه «ریسپانسیبل استیت‌کرفت» نوشت که با شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات آمریکا «احتمالا فشار برای جنگ افزایش خواهد یافت».
آقای پارسی نوشت: «این به معنای آن نیست که ترامپ جنگ را از سر خواهد گرفت. اما موازنه فشارهای موافق و مخالف جنگ، احتمالا به سود تشدید درگیری تغییر خواهد کرد.»
به گفته آقای پارسی، جریان‌های حامی جنگ در اسرائیل و واشنگتن دو ماه آینده را آخرین فرصتی خواهند دید که آقای ترامپ در آن برای ازسرگیری جنگ آزادی عمل گسترده‌ای دارد و این وضعیت آن‌ها را وادار خواهد کرد که در هفته‌های آینده، پیش از روی کار آمدن دموکرات‌ها، فشار را بر رئیس‌جمهوری آمریکا برای ازسرگیری جنگ با ایران افزایش دهند.
آقای پارسی همچنین گفت که احتمال این‌که آقای ترامپ از سر «انتقام‌جویی» حملات به ایران را از سر بگیرد نیز وجود دارد. او نوشت: «در هفته‌های گذشته، خشم ترامپ از این‌که ایران، به تصور او، دوران ریاست‌جمهوری‌اش را تباه کرده، عنصری انتقام‌جویانه به محاسباتش داده است. این خشم [سه‌شنبه شب] باید به اوج رسیده باشد.»
علی واعظ، معاون برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در «گروه بین‌المللی بحران»، در گفتگو با سی‌ان‌ان گفت: «قطعا هنوز این خطر وجود دارد که رئیس‌جمهوری که پای صندوق‌های رای شکست خورده، احساس کند باید شکستش را در میدان نبرد جبران کند.»
او افزود: «به‌نظر من مساله مشخصی که کشورهای دخیل در میانجی‌گری، از جمله قطر و پاکستان، نگران آن هستند، این است که ایرانی‌ها مصر باشند ترامپ را به کارتر دیگری تبدیل کنند؛ یعنی با طولانی کردن این درگیری او را از نظر سیاسی شکست دهند و متوجه نباشند که الان شاید زمان مناسبی برای این است که راهی آبرومندانه برای خروج از این درگیری در اختیار او قرار دهند.»
آقای واعظ همچنین گفت: «درست است که ترامپ از نظر سیاسی در آمریکا ضعیف شده است، اما این به آن معنا نیست که ایالات متحده از نظر نظامی تضعیف شده و نخواهد توانست این جنگ را از سر بگیرد.»
با این حال، برخی تحلیل‌گران معتقدند پیروزی دموکرات‌ها نقش پررنگ‌تری در جلوگیری از ازسرگیری جنگ خواهد داشت.
به باور اسفندیار باتمانقلیچ، بنیان‌گذار اندیشکده بریتانیایی «بورس و بازار»، خطر تشدید گسترده درگیری نظامی در پی پیروزی دموکرات‌ها کاهش یافته و این پیروزی ممکن است هم در واشنگتن و هم در تهران زمینه را برای توافقی به‌منظور پایان دادن به جنگ ایران فراهم کند.
به باور آقای باتمانقلیچ، با روی کار آمدن دموکرات‌ها احتمالا مقامات ارشد دولت آقای ترامپ، از جمله مارکو روبیو، وزیر خارجه، و استیو بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، و همچنین استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان آقای ترامپ، توجه خود را از جنگ با ایران به پروژه‌های دیگر معطوف خواهند کرد.
او همچنین درباره وزیر جنگ آمریکا گفت: «هگست کاملا بی‌اعتبار شده و ناچار خواهد شد پیش از آنکه دموکرات‌ها کارشان را آغاز و او را استیضاح کنند، استعفا دهد. سنتکام اجازه نخواهد داد او سیاست زمین سوخته را به اجرا بگذارد، وقتی قرار نیست حتی دو ماه دیگر هم در سمتش باقی بماند.»
آقای باتمانقلیچ افزود: «مخالفت ونس با جنگ تا حدی درست از آب درآمده و او خواهد توانست کنترل بیشتری بر این پرونده به دست بگیرد. تنها راه او برای داشتن شانسی جدی در انتخابات ۲۰۲۸، سامان دادن به فاجعه‌ای است که ترامپ بی‌محابا وارد آن شد.»
او همچنین گفت: «ترامپ می‌خواهد وانمود کند جنگ ایران هرگز رخ نداده و به ساخت سالن رقصش برگردد. حتی اگر، چنان‌که برخی پیش‌بینی کرده بودند، خشمگین و انتقام‌جو باشد، در داخل دولت مقاومت بیشتری در برابر تشدید درگیری شکل خواهد گرفت.»
ابراز خرسندی ایران از شکست حزب ترامپ در انتخابات؛ تضمینی برای صلح وجود ندارد
به گزارش سی‌ان‌ان، اگرچه به‌نظر می‌رسد که ایران از شکست آقای ترامپ در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره خرسند است، همزمان خود را برای آن‌چه در پیش است، یعنی حمله مجدد آمریکا یا تلاش جدیدی برای توافق صلح، آماده می‌کند.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ملت ایران در میدان نبرد و تنگه هرمز شکستی راهبردی و در واشنگتن شکستی سیاسی به ترامپ تحمیل کرد. در این میان، صورت‌حساب جنگ او روی دست مردم آمریکا ماند. هر کسی با ایران دربیفتد، بهایش را خواهد پرداخت؛ از میدان نبرد تا در خانه خودش.»
جمهوری اسلامی روی تغییر مسیر واشنگتن در پی پیروزی دموکرات‌ها حساب باز نکرده است. مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، روز چهارشنبه در پیامی هرگونه امید به تغییر سیاست واشنگتن در پی جابه‌جایی قدرت میان احزاب آمریکایی را بی‌اساس دانست و با دادن امتیاز به آمریکا برای پایان جنگ مخالفت کرد.
در این پیام آمده است: «اگر هنوز کسانی هستند که اندک امیدی به تغییر رفتار یا جابه‌جایی‌های حزبی و جناحی در نظام سلطه دارند و یا تصور می‌کنند با امتیازدادن به آمریکا می‌توانند او را از دشمنی با ملت ایران منصرف کنند، سخت در اشتباه‌اند.»
ترامپ چه گزینه‌هایی در اختیار دارد؟
به گزارش اکسیوس، در حال حاضر آقای ترامپ سه گزینه در قبال تهران در اختیار دارد که هر سه به‌گونه‌ای مشکل‌سازند.
ازسرگیری حملات:
بازگشت به جنگ با مخالفت گسترده افکار عمومی روبرو خواهد شد؛ قیمت بنزین را بالا نگه خواهد داشت و احتمالا نتیجه نظامی بهتری هم به همراه نخواهد آورد.
مذاکره:
اگر مقام‌های ایرانی از دادن امتیاز خودداری کنند یا با احساس ضعف رئیس‌جمهوری پس از شکست سیاسی‌اش، مطالبات خود را افزایش دهند، دستیابی به توافق برای ترامپ دشوار خواهد شد.
به تعبیر دستیاران آقای ترامپ، «خفه کردن»:
این به معنای ادامه وضع موجود خواهد بود: حفظ محاصره دریایی همراه با تحریم‌های فلج‌کننده اقتصادی تا حکومت ایران به حال خود رها شود و «از درون بپوسد»؛ همزمان، تمایل آن به توافق همچنان محک زده شود. با این حال، ممکن است ماه‌ها طول بکشد تا این مسیر نشانه‌ای از پیشرفت نشان دهد.
با این حال، رئیس‌جمهوری آمریکا هفته‌هاست که می‌گوید پس از انتخابات به هر شکل ممکن به جنگ پایان خواهد داد.
یکی از مشاوران او به اکسیوس گفت: «شکست در انتخابات میان‌دوره‌ای یک چیز است، اما ترامپ نمی‌خواهد برای بار دوم هم بازنده به نظر برسد.»
بنابر این گزارش، این وضعیت باعث شده حتی نزدیک‌ترین دستیارانش نیز ندانند اقدام بعدی او چه خواهد بود.