روزگاری موسیقی بخش جداییناپذیر بسیاری از خیابانهای کابل بود. صدای آن از کافهها و رستورانها به گوش میرسید و از خانههای واقع در کوچههای باریک هم صدای موسیقی در این شهر طنینانداز بود. اما آن روزها مدتهاست به پایان رسیده است.
بسیاری از موسیقیدانان و هنرمندان افغان، پس از به قدرت رسیدن طالبان از افغانستان گریختند. کسانی که در کشور ماندند هم برای در امان ماندن سازهایشان از تخریب توسط مقامها، آنها را به خارج از کشور فرستادند یا پنهان کردند.
در کوچه خرابات، محلهای در بخش قدیمی کابل که زمانی محل زندگی بسیاری از موسیقیدانان بود، فروشگاههای موسیقی اکنون کالاهای دیگری مانند مواد غذایی، پوشاک و لوازم خانگی یا هر چیزی جز سازهای موسیقی میفروشند.
در سراسر افغانستان، موسیقیدانان یکشبه منبع درآمد خود را از دست دادند.
با این حال، برای بسیاری از آنها موسیقی بخشی از وجودشان است؛ موسیقی نسل به نسل در خانوادههایشان جریان داشته و تصور اینکه دیگر هرگز نتوانند ساز بزنند برایشان تحملناپذیر است. گاهی برخی از آنها سازهایشان را بیرون میآورند و در خفا مینوازند. کوبیده شدن به در خانه میتواند به معنای خطر باشد، اما آنها همچنان مینوازند.
تلاش موسیقیدانان برای زنده نگه داشتن سنتها
خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی که در این زمینه تهیه کرده مینویسد در خانهای کوچک در انتهای یک خیابان باریک، یک نوازنده سه ساز سنتی رباب چوبی دستساز را بیرون میآورد.
او یکی از ربابها را روی پاهایش میگذارد و شروع به نواختن میکند. او میگوید: «تا زمانی که زنده هستم، به نواختن ادامه خواهم داد. شاید این کار را مخفیانه انجام دهم، اما اجازه نمیدهم رباب ساکت بماند. این فرهنگ ماست، سنتهای افغانستان است که نباید ساکت بمانند؛ باید دوباره زنده شوند و من برای آن مبارزه خواهم کرد.»
به فیسبوک یورونیوز فارسی بپیوندید
در بخش دیگری از کابل نیز یک خواننده همین عزم را دارد. او میگوید: «فعلا ممکن است موسیقی نتواند به شکل علنی اجرا شود، اما هیچکس نمیتواند آن را برای همیشه از قلبهای ما پاک کند. چه در خفا و چه در رویاهایمان، به خواندن و نواختن موسیقی ادامه خواهیم داد.»
این دو موسیقیدان به دلیل ترس از بازداشت، نخواستند نامشان منتشر شود.
سقوط موسیقیدانان به فقر
این نوازنده رباب در یک مدرسه موسیقی تدریس میکرد و صاحب یک فروشگاه سازهای سنتی بود و پیش از آن، از محل تدریس و فروشگاه روزانه حدود ۱۰ هزار افغانی، معادل ۱۵۰ دلار درآمد داشت و زندگی بسیار راحتی میگذراند. اکنون به عنوان کارگر روزمزد به سختی ۱۰۰ افغانی، معادل یک دلار و ۵۰ سنت، درآمد دارد. او که همسر و فرزند دارد، اکنون در فقر شدید زندگی میکند.
پس از اعمال ممنوعیت موسیقی، برای مدتی برخی اجراهای مخفیانه همچنان ادامه داشت و این دو موسیقیدان نیز در تعدادی از آنها شرکت میکردند.
اما اکنون انجام چنین اجراهایی بیش از حد خطرناک است.