«اطلاعات نادرست اقلیمی فقط مشکل شایعات جعلی و دروغ نیست؛ همچنین مساله قدرت، مشوق‌ها و پاسخگویی است.»
از کشورهای عضو سازمان جهانی بهداشت خواسته شده است که اطلاعات گمراه‌کننده اقلیمی را در حالی که ذی‌نفعان قدرتمند می‌کوشند «بذر تردید و سردرگمی بکارند»، به عنوان تهدیدی برای سلامت عمومی به رسمیت بشناسند.
آگهی
آگهی
سازمان‌های سلامت و نهادهای جامعه مدنی از ۱۹۴ کشور خواسته‌اند که سلامت اطلاعات را به بخش محوری سیاست‌گذاری، آمادگی و پاسخ در حوزه اقلیم و سلامت تبدیل کنند.
این اقدام در ادامه بیانیه تاریخی مورد حمایت اتحادیه اروپا است که سال گذشته در نشست کوپ۳۰ در بلم برای مقابله با اخبار جعلی و نظریه‌های توطئه رونمایی شد.
گفته می‌شود گزارش تازه‌ای با عنوان «حفاظت از سلامت در عصر اطلاعات گمراه‌کننده اقلیمی» نخستین بار است که جامعه سلامت به طور نظام‌مند به این می‌پردازد که اطلاعات گمراه‌کننده اقلیمی چگونه به سلامت انسان در سراسر جهان آسیب می‌زند؛ از تضعیف هشدارهای اضطراری و راهنماهای بهداشت عمومی تا به تعویق انداختن سیاست‌ها درباره آلودگی هوا، انرژی پاک و سوخت‌های فسیلی.
این گزارش که توسط کارگروه جامعه مدنی سازمان جهانی بهداشت درباره اقلیم و سلامت تهیه شده، استدلال می‌کند که «محیط سالم‌تر اطلاعاتی» یک تجمل ارتباطی نیست، بلکه «شرط تحقق عدالت اقلیمی، سلامت عمومی و حق برخورداری از آینده‌ای سالم» است.
اطلاعات گمراه‌کننده اقلیمی چیست؟
منظور از اطلاعات گمراه‌کننده اقلیمی، انتشار عمدی اطلاعات نادرست یا فریبنده درباره تغییرات اقلیمی و اقدامات مقابله با آن است.
این شامل انکار کامل گرمایش جهانی و همچنین ترویج نظریه‌های توطئه می‌شود.
این مفهوم با اطلاعات نادرست اقلیمی متفاوت است؛ اطلاعات نادرست به داده‌های غلط یا خارج از زمینه‌ای گفته می‌شود که فردی آنها را به عنوان واقعیت عرضه می‌کند.
هرچند در اطلاعات نادرست، عمدی بودن به اندازه اطلاعات گمراه‌کننده پررنگ نیست، اما پیامدهای آن می‌تواند به همان اندازه خطرناک باشد.
اطلاعات گمراه‌کننده اقلیمی چگونه بر سلامت عمومی اثر می‌گذارد
این گزارش چند مطالعه موردی را برجسته می‌کند که در آنها اطلاعات گمراه‌کننده اقلیمی با نابرابری‌های موجود و ساختارهای قدرت درهم تنیده شده است.
برای نمونه، پس از آتش‌سوزی‌های مائوئی در سال ۲۰۲۳، این ادعای نادرست در فضای مجازی دست به دست می‌شد که ساکنانی که برای دریافت کمک‌های بحران اقدام کنند ممکن است زمین یا دارایی‌شان توسط آژانس مدیریت وضعیت اضطراری فدرال مصادره شود.
راستی‌آزمایان نشان دادند این ادعا غلط است، اما این شایعه این ظرفیت را داشت که بازماندگان را درست در زمانی که به حمایت مسکن، کمک مالی، مراقبت پزشکی و خدمات بازتوانی نیاز داشتند از درخواست کمک منصرف کند.
گزارش توضیح می‌دهد (منبع به زبان انگلیسی): «در شرایط بحران، اطلاعات نادرست فقط گیج‌کننده نیست، بلکه می‌تواند به طور مستقیم دسترسی به حمایت‌های نجات‌بخش و تثبیت‌کننده را مسدود کند».
در اروپا، سیاست‌های هوای پاک مانند محدوده‌های کم‌انتشار که برای کاهش مواجهه مردم با آلودگی‌های زیان‌بار ناشی از ترافیک طراحی شده‌اند، اغلب آماج روایت‌های گمراه‌کننده قرار می‌گیرند.
بحث‌ها پیرامون محدوده فوق کم‌انتشار لندن (ULEZ) که از خودروهای فاقد استانداردهای آلایندگی عوارض می‌گیرد، شامل نگرانی‌هایی درباره هزینه‌پذیری و نحوه اجرا به ویژه برای خانوارهای کم‌درآمد، کارگران، کسب‌وکارهای کوچک و افرادی است که به خودروهای قدیمی‌تر وابسته‌اند.
اما به گفته گزارش، این نگرانی‌ها همچنین توسط اطلاعات نادرست، حملات سیاسی به شواهد مربوط به کیفیت هوا، ادعاهای جعلی در شبکه‌های اجتماعی و در بعضی موارد حتی واکنش‌های خشونت‌آمیز علیه زیرساخت‌های ULEZ «بزرگ‌نمایی و تحریف» شده‌اند.
گزارش تصریح می‌کند: «واکنش‌ها علیه ULEZ نشان می‌دهد اطلاعات گمراه‌کننده چگونه می‌تواند یک مداخله در حوزه سلامت عمومی را به موضوعی در جنگ فرهنگی تبدیل کند».
در ادامه گزارش آمده است: «به جای آنکه بحث‌ها بر چگونگی کاهش آلودگی و در عین حال حمایت از کسانی متمرکز شود که کمترین توانایی را برای تحمل هزینه‌های گذار دارند، اطلاعات نادرست می‌تواند توجه را به سمت ترس، بی‌اعتمادی و ادعاهای دروغین منحرف کند. این روند خطر تضعیف حمایت عمومی از سیاست‌هایی را در پی دارد که از ریه‌ها، قلب‌ها، بارداری‌ها، کودکان و جوامعی که بیش از همه در معرض هوای آلوده‌اند حفاظت می‌کند».
مطالعات موردی دیگر در این گزارش به منافع و ساختارهای قدرتی می‌پردازد که «به شکوفایی اطلاعات گمراه‌کننده میدان می‌دهند»، از جمله تطهیر سوخت‌های فسیلی با ادعای سبز بودن و تعارض منافع.
دکتر جنی میلر، مدیر اجرایی اتحاد جهانی اقلیم و سلامت و هم‌رییس کارگروه جامعه مدنی سازمان جهانی بهداشت درباره اقلیم و سلامت، معتقد است دولت‌ها باید ابزارهای مقابله با اطلاعات نادرست و گمراه‌کننده را در شیوه‌های آماده‌سازی و اطلاع‌رسانی درباره سناریوهای گرما، آتش‌سوزی جنگل، سیل، طوفان، خشکسالی و بیماری‌های عفونی ادغام کنند.
میلر اضافه می‌کند: «اطلاعات گمراه‌کننده اقلیمی فقط مساله شایعات غلط و نادرستی‌ها نیست؛ بلکه مساله قدرت، مشوق‌ها و پاسخگویی نیز هست».
او تاکید می‌کند: «سازمان جهانی بهداشت، کشورهای عضو، نهادهای سلامت و جامعه سلامت باید فراتر از صرفا ارائه اطلاعات و پیام‌های بهتر عمل کنند؛ آنها باید سازوکارهای قدرتمندی برای جلوگیری از تعارض منافع در برابر تطهیر سوخت‌های فسیلی و در برابر کسانی برقرار کنند که از اطلاعات گمراه‌کننده اقلیمی به عنوان سلاح ترکیبی در جنگ استفاده می‌کنند».
دکتر لارا یونگ، رییس کارگروه محیط زیست در انجمن جهانی پزشکی، معتقد است پیامدهای اطلاعات گمراه‌کننده اقلیمی بر سلامت عمومی می‌تواند «فوری» باشد.
او توضیح می‌دهد: «اطلاعات گمراه‌کننده می‌تواند مثلا مردم را از تخلیه مناطق در هنگام آتش‌سوزی جنگل یا سیل منصرف کند، اعتماد به هشدارهای گرما و آلودگی هوا را تضعیف کند، در دسترسی به کمک‌های بحران اختلال ایجاد کند و در زمان وضعیت‌های اضطراری درباره خطرهای سلامت سردرگمی بیافریند».
چگونه اطلاعات گمراه‌کننده اقلیمی را تشخیص دهیم
در چارچوب تلاش‌ها برای مقابله با معضل اخبار جعلی، اداره کل اقدام اقلیمی کمیسیون اروپا اخیرا کارزاری با عنوان #ClimateFactsMatter راه‌اندازی کرده است.
هدف این کارزار آن است که با توانمندسازی مردم به آنها کمک کند پشت پرده اطلاعات گمراه‌کننده اقلیمی را ببینند و اصلی‌ترین شگردهای به کار رفته برای فریب افکار عمومی را افشا کند.
این کارزار از شهروندان می‌خواهد همیشه منبع مطالبی را که می‌خوانند بررسی کنند، اظهارنظرهای به ظاهر کارشناسی را راستی‌آزمایی کنند، نسبت به زبان احساسی و تحریک‌آمیز هوشیار باشند و روایت‌هایی را که مدعی «راه‌حل فوری» برای تغییرات اقلیمی هستند بررسی واقعیت کنند.