نوجوانان پرتغال کمتر الکل و مواد مخدر مصرف می‌کنند و کمتر درگیر موقعیت‌های پرخطر می‌شوند، اما خطر بیش از پیش بر جوانانی متمرکز است که آسیب‌پذیری‌های فردی، خانوادگی و اجتماعی را همزمان دارند. این نتیجه پژوهش تازه ICAD درباره رفتارهای اعتیادی است.
در میان نوجوانان پرتغالی مشکلات و میزان مصرف مواد کاهش یافته است، اما رفتارهای پرخطر هر چه بیشتر در میان جوانانی متمرکز شده که چندین عامل آسیب‌پذیری را در خود جمع کرده‌اند. این مهمترین نتیجه مطالعه جدید موسسه رفتارهای اعتیادی و وابستگی‌ها (ای‌کاد) است.
آگهی
آگهی
مطالعه «مصرف الکل، دخانیات، مواد مخدر و دیگر رفتارهای اعتیادی» (ECATD-CAD 2024) جنبه‌های مسئله‌ساز رفتارهای اعتیادی را در میان دانش‌آموزان مدارس دولتی پرتغال با سنین بین ۱۳ تا ۱۸ سال بررسی می‌کند.
به گفته ای‌کاد، نتایج نشان می‌دهد که نسبت به وضعیت ثبت‌شده در نسخه قبلی این تحقیق در سال ۲۰۱۹، تحولی کلی و مطلوب رخ داده است. در گزارش آمده است که «تجربه همه وضعیت‌های مسئله‌ساز بررسی‌شده، از جمله رفتارهای خشونت‌آمیز، حوادث، بستری شدن در بیمارستان، رفتارهای جنسی پرخطر و دیگر رخدادهایی که می‌توانند پیامدهای منفی ایجاد کنند، به طور پیوسته کاهش یافته است».
این تحول در شرایطی رخ می‌دهد که دانش‌آموزان از عملکرد تحصیلی بهتر، نظارت بیشتر والدین و کاهش دفعات بیرون رفتن شبانه خبر می‌دهند؛ عواملی که به گفته گزارش «به نظر می‌رسد به شکل‌گیری فضایی کلی محافظ در برابر رفتارهای پرخطر کمک می‌کند».
با وجود این تحول مثبت، ای‌کاد هشدار می‌دهد که «در چندین شاخص، رفتارهای پرخطر هر چه بیشتر متمرکز می‌شود در یک گروه نسبتاً کوچک از نوجوانان که با الگوهای آسیب‌پذیری فردی و اجتماعی بیشتر مشخص می‌شوند؛ موضوعی که روشن می‌کند کاهش شمار کلی مصرف‌کنندگان به معنای حذف نیاز به مداخله در قبال برخی گروه‌ها نیست».
مصرف اخیر الکل و به ویژه مواد مخدر غیرقانونی همچنان یکی از مهمترین عوامل مرتبط با درگیر شدن در موقعیت‌های مسئله‌ساز به شمار می‌رود. گزارش تاکید می‌کند که نسبت به سال ۲۰۱۹، این گرایش تشدید شده است.
ای‌کاد می‌گوید: «گروه دانش‌آموزانی که مواد روان‌گردان مصرف می‌کنند، به طور قابل توجهی بیش از دیگران دچار رفتارهای جنسی پرخطر، مشکلات با پلیس، خشونت بین‌فردی، حوادث و سایر موقعیت‌های بالقوه زیان‌بار هستند» و در عین حال یادآور می‌شود که بیشتر موقعیت‌های مسئله‌ساز در پی یک اپیزود مصرف رخ نمی‌دهد.
گزارش همچنین میان مصرف صرفاً الکل و چندمصرفی تمایز قائل می‌شود و آنها را از نظر گرایش به تجربه موقعیت‌های مسئله‌ساز عوامل مهمی ارزیابی می‌کند.
بر این اساس، نوجوانانی که همزمان مصرف اخیر الکل و مواد مخدر غیرقانونی دارند «در مقایسه با کسانی که تنها نوشیدنی‌های الکلی مصرف می‌کنند، سطح بسیار بالاتری از درگیری در حوادث، مشکلات با پلیس، آزار و اذیت سایبری و رفتارهای جنسی پرخطر نشان می‌دهند».
تحلیل جنبه‌های مسئله‌ساز رفتارهای اعتیادی مختلف همچنین نشان می‌دهد که در مصرف الکل، انگیزه‌های مرتبط با لذت، تفریح و معاشرت همچنان غالب است.
ای‌کاد تاکید می‌کند که سهم قابل توجهی از جوانان می‌گویند برای فراموش کردن مشکلات الکل مصرف می‌کنند. به گفته این موسسه، این «شاخصی است که اغلب با شکل‌گیری الگوهای مصرف زیان‌آور و وابستگی» همراه می‌شود.
گزارش همچنین خاطرنشان می‌کند که در مورد کانابیس، هرچند اکثریت مصرف‌کنندگان نشانه‌ای از خطر وابستگی بروز نمی‌دهند، «افزایش سهم مصرف‌کنندگانی که در سطح خطر بالا طبقه‌بندی می‌شوند مشاهده می‌شود و همزمان گروهی بدون هیچ خطر شناسایی‌شده نیز در حال بزرگ‌تر شدن است».
شبکه‌های اجتماعی، مهمترین نگرانی در میان رفتارهای اعتیادی بدون ماده هستند
در میان رفتارهای اعتیادی بدون ماده، شبکه‌های اجتماعی همچنان به عنوان مهمترین نگرانی مطرح هستند و سهم قابل توجهی از جوانان اذعان دارند که زمان بیش از حدی را صرف استفاده از این پلتفرم‌ها می‌کنند.
در زمینه بازی‌های الکترونیکی، از جمله بازی‌های ویدئویی که صرفاً به صورت آنلاین انجام می‌شود، شاخص‌های استفاده مسئله‌ساز در مقایسه با نسخه قبلی مطالعه به طور کلی ثابت مانده است. در مقابل، بازی با پول هرچند همچنان تنها اقلیتی از نوجوانان را درگیر می‌کند، با افزایش شیوع همراه بوده، هرچند این امر با کاهش جزئی شاخص‌های مرتبط با جنبه‌های مسئله‌ساز، مانند نیاز به افزایش مبالغ درگیر در بازی، همراه است.
تفاوت‌های مهمی میان پسران و دختران نیز وجود دارد. جنس مذکر همچنان بیشترین درگیری را از نظر مشکلات با پلیس، خطر مرتبط با بازی‌های الکترونیکی و بازی با پول نشان می‌دهد. در مقابل، دختران به دلیل شیوع بیشتر استفاده مسئله‌ساز از شبکه‌های اجتماعی و توسل به مصرف الکل به عنوان راهبردی برای مقابله با دشواری‌های عاطفی برجسته هستند.
عوامل اجتماعی و خانوادگی نیز تاثیرگذارند. پروفایل بیش از همه مرتبط با رفتارهای مسئله‌ساز شامل عملکرد تحصیلی ضعیف، نظارت کمتر والدین، خروج‌های شبانه مکرر و رفاه جسمی و عاطفی کمتر است. در جهت معکوس، عملکرد تحصیلی خوب، نظارت والدین و رفاه بیشتر به عنوان عوامل محافظ عمل می‌کنند.
تحلیل منطقه‌ای نیز نسبت به مطالعه قبلی تغییراتی را نشان می‌دهد. آلنتژو به عنوان منطقه‌ای ظاهر می‌شود که بیشترین تعداد شاخص‌های نامطلوب را در خود متمرکز کرده است و پس از آن منطقه خودمختار آزور قرار دارد، در حالی که لیسبون دیگر موقعیت بیشترین آسیب‌پذیری ثبت‌شده در سال ۲۰۱۹ را به خود اختصاص نمی‌دهد.