در ژورای برن، خردههای بیشتری از شهابسنگ توانبرگ پیدا شده است. تاکنون بیش از ۲۲۰۰ قطعه شناخته شده و این بقایای شهابسنگ آهنی نادر برای پژوهش علمی ارزشمند است.
در کانتون برن، در ارتفاعات مشرف به دریاچه بیل، در توانبرگ و روی کوه مون سوژه، یکی از مهمترین پهنههای پراکندگی شهابسنگ در اروپا قرار دارد. دهههاست که در این منطقه مدام قطعاتی از یک جرم آسمانی استثنایی پیدا میشود.
آگهی
آگهی
تعداد قطعات شناختهشده اکنون به بیش از ۲۲۰۰ رسیده است. در نتیجه ابعاد مجموعه این یافتههای شهابسنگی بهمراتب بزرگتر از برآوردهای اولیه است.
شهابسنگ توانبرگ به صورت یک تکه بزرگ و واحد روی زمین سقوط نکرد، بلکه هنگام ورود به جو منفجر شد. قطعات آن در منطقهای حدودا شش کیلومتری در ژورای امروزی برن پراکنده شد.
پژوهشگران برآورد میکنند که این جرم آسمانی حدود ۱۷۵ هزار سال پیش به زمین اصابت کرده است. اندازه اولیه آن احتمالا بین ۴ تا ۲۰ متر بوده و دستکم ۲۵۰ تن وزن داشته است.
نخستین کشف در سال ۱۹۸۴
داستان کشف این شهابسنگ در ۹ مه ۱۹۸۴ آغاز شد؛ زمانی که یک زن کشاورز سوئیسی در مزرعهاش به تکهای غیرعادی با وزن حدود ۱۵ کیلوگرم برخورد کرد. در ابتدا مشخص نبود این جسم چیست، اما بررسیها بعدا نشان داد که این قطعه از جنس آهن است و واقعا از فضا آمده است.
در دهههای بعدی نیز قطعات بیشتری کشف شد. بهویژه جستوجوی نظاممند با استفاده از فلزیاب باعث شد تعداد قطعات شناختهشده بهطور چشمگیری افزایش یابد.
زمینشناس بدا هوفمان از موزه تاریخ طبیعی برن به رادیوی سوئیس (SRF) گفت: «ده سال پیش فقط ۴۰۰ قطعه بود، حالا بیش از ۲۲۰۰ قطعه است.»
شهابسنگی بسیار کمیاب
شهابسنگ توانبرگ در گروه شهابسنگهای آهنی قرار میگیرد و در رده بسیار نادر IIG طبقهبندی شده است. این شهابسنگ تا امروز تنها شهابسنگ آهنی شناختهشده از نوع IIG در اروپاست. این نوع شهابسنگها از جمله با میزان بسیار کم نیکل و محتوای بالای فسفر شناخته میشوند. در سراسر جهان تنها چند نمونه از این رده شناخته شده است.
برای علم این قطعات ارزش ویژهای دارند: میتوانند سرنخهایی از ترکیب و روند تکامل اجرام آسمانی بهدست دهند و امکان نگاهی تازه به دوران آغازین منظومه شمسی ما را فراهم کنند.
یخچالها در پراکندگی قطعات کمک کردند
این یافتهها همچنین برای مطالعه تاریخ شکلگیری چشماندازهای طبیعی سوئیس اهمیت دارند.
به گفته کارشناسان، بخشی از قطعات تازه کشفشده توسط یخچالهای طبیعی جابجا شدهاند. حدود ۱۷۵ هزار سال پیش، یخچالهای عظیم بخشهای بزرگی از فلات مرکزی سوئیس را پوشانده بودند و در برخی نقاط ضخامت یخ به بیش از یک کیلومتر میرسید. از آنجا که قطعات جدید در ارتفاعاتی بالاتر از یافتههای پیشین پیدا شدهاند، میتوانند سرنخهای تازهای درباره حجم عظیم تودههای یخی در یخبندان ماقبل آخر بهدست دهند.
به این ترتیب این قطعات تا حدی شاهدان دو دوره زمانیاند: در اصل از فضا آمدهاند، اما بعدها بخشی از تاریخ زمین شده و تحت تاثیر فرایندهای شکلگیری چشمانداز در دوران یخبندان قرار گرفتهاند.
جستوجو ادامه دارد
جستوجو در توانبرگ و کوه مون سوژه هنوز به پایان نرسیده است و پژوهشگران و شکارچیان شهابسنگ همچنان با استفاده از فلزیاب در پی یافتن بقایای جدید هستند.
با این حال کار به آن سادگی که به نظر میرسد نیست، زیرا در خاک نیز تکههای فلزی دیگری مانند ورق آلومینیومی یا میخ وجود دارد که هیچ ارتباطی با شهابسنگ ندارند. ضمنا برای هرگونه جستوجو باید از اداره مسئول باستانشناسی مجوز گرفته شود.
این کشفیات نشان میدهد میدان شهابسنگی سوئیس چه ظرفیتهای دیگری هنوز دارد: با هر قطعه جدید، پژوهشگران اطلاعات بیشتری درباره جرم آسمانی اولیه و تاریخ برخورد آن بهدست میآورند.