در برخی مناطق کشور ماه بهطور کامل خورشید را میپوشاند و منظرهای شبیه فیلمهای علمیتخیلی میسازد. همه چیز درباره خورشیدگرفتگی کامل و بارش شهابها را بخوانید.
امروز نه تیم ملی بازی دارد، نه نخستوزیر برای مردم سخن میگوید و نه نشست خبری درباره کووید-۱۹ برگزار میشود اما کشور در همان ساعت از حرکت میایستد تا همه به یک چیز نگاه کنند: خورشیدگرفتگی کامل.
آگهی
آگهی
حدود ساعت ۱۹:۳۰ در منطقه براگانسا خورشیدگرفتگی کامل رخ میدهد؛ یعنی روز به شب تبدیل میشود و خورشید را ماه میپوشاند. علاوه بر تاریک شدن هوا، صدای پسزمینه کمتر میشود، دما تغییر میکند و سایهها بسیار بیشتر میشوند.
این یک نمایش نجومی است که تقریبا هیچکس نمیخواهد از دست بدهد، چون بسیار نادر است و آخرین خورشیدگرفتگی کامل قابل مشاهده در سرزمین اصلی پرتغال در سال ۱۹۱۲ رخ داده است.
اما خورشیدگرفتگی تنها پدیدهای نیست که امشب غافلگیر میکند. از ساعت ۲۱:۳۰ چهارشنبه، حدود یک ساعت پس از پایان خورشیدگرفتگی در سرزمین اصلی پرتغال، یک بارش شهابی هم رخ خواهد داد. این شهابها که پرسئیدها نام دارند ردی از نور بر جا میگذارند و از جو زمین عبور میکنند.
این یک بارش شهابی سالانه است که معمولا از میانه ژوئیه تا پایان اوت فعال است. اوج آن معمولا حوالی روزهای ۱۲ و ۱۳ اوت رخ میدهد.
از آنجا که ماه تقریبا در وضعیت محاق خواهد بود، آسمان بسیار تاریک است و شرایط برای رصد این پدیده به طور ویژهای مناسب خواهد بود. با این حال برای داشتن بهترین تجربه رصد، کارشناسان توصیه میکنند به دنبال محلی تاریک با افق باز باشید.
فعالیت بارش شهابی باید بین نیمهشب تا ساعت ۰۲:۰۰ افزایش یابد اما بهترین بازه برای تلاش به منظور دیدن بیشترین تعداد شهابها بین ساعت ۰۲:۰۰ تا ۰۵:۰۰ بامداد روز ۱۳ است؛ زمانی که صورت فلکی پرسئوس، نقطهای که به نظر میرسد شهابها از آنجا ساطع میشوند، در آسمان بالاتر میآید.
بهترین مکانها برای دیدن این پدیده، دارک اسکای آلکوا در آلنتژو است؛ نخستین منطقه آسمان تاریک دارای گواهی در جهان. در شمال، منطقه مونتسینیو و براگانسا در ناحیه تراس اوش مونتش و همچنین در رشتهکوه سراداسترلا، پنئدا ژرس یا هر منطقه بلند و دور از مناطق مسکونی در داخل کشور مناسب است.
برای تجربهای هیجانانگیزتر رعایت چند نکته هم لازم است. مهمترین نکته این است که ۲۰ تا ۳۰ دقیقه پیش از رصد آسمان به صفحهنمایشها نگاه نکنید تا چشمها به تاریکی عادت کنند و روی بارش شهابی متمرکز شوند.
برگردیم به خورشیدگرفتگی؛ یورونیوز همه آنچه را باید درباره این پدیده بدانید جمعآوری کرده است:
خورشیدگرفتگی چیست؟
پدیده نجومی که با عنوان «گرفت» شناخته میشود زمانی رخ میدهد که یک جرم آسمانی نور جرم دیگر را میپوشاند. در خورشیدگرفتگی، این ماه است که به صورت کامل یا جزیی نور خورشید را میپوشاند و چیزی را ایجاد میکند که به آن «حلقه الماس» میگویند؛ پدیدهای که تنها چند ثانیه طول میکشد.
کجا میتوانم خورشیدگرفتگی را ببینم؟
خورشیدگرفتگی در سراسر کشور قابل مشاهده است، هرچند در همه مناطق به یک شکل دیده نمیشود. خورشیدگرفتگی کامل، یعنی ۱۰۰ درصد، فقط در پارک طبیعی مونتسینیو در براگانسا قابل مشاهده خواهد بود.
خورشیدگرفتگی جزیی عمیق، با پوشیدگی بین ۹۲ تا ۹۹ درصد، در سراسر سرزمین اصلی پرتغال قابل مشاهده است.
در جزایر آزور و مادیرا این درصد بسیار کمتر و بین ۷۴ تا ۷۷ درصد است.
توصیه میشود این لحظه را در فضایی باز و بدون ساختمانهای زیاد در مقابل دید تماشا کنید.
خورشیدگرفتگی چه ساعتی رخ میدهد؟
خورشیدگرفتگی حدود ساعت ۱۸:۳۳ آغاز میشود و تا ۲۰:۲۳ ادامه دارد، یعنی مدت آن حدود دو ساعت است. اوج آن نزدیک ۱۹:۳۰ خواهد بود. خورشیدگرفتگی کامل تنها ۲۵ ثانیه طول میکشد.
آیا میتوانم بدون محافظ از آن تماشا کنم؟
خیر. هرگز نباید هنگام این پدیده مستقیما به خورشید نگاه کرد. فقط یک راه امن برای دیدن خورشیدگرفتگی وجود دارد: استفاده از عینکهای ویژه رصد خورشید. این پدیده نباید با عینک آفتابی، تلسکوپ یا با چشم غیرمسلح مشاهده شود چون میتواند به چشمها آسیب برساند. نور مستقیم خورشید درد فوری ایجاد نمیکند اما میتواند باعث سوختگی شبکیه شود و پیامدهایی مانند از دست دادن دائم بینایی داشته باشد.
نهادهای مسئول همچنین هشدار میدهند که استفاده از دوربینها و تلفنهای همراه بدون فیلترهای مناسب میتواند به این دستگاهها نیز آسیب بزند.
در پرتغال، شرکت زایس کارزاری راهاندازی کرد که در آن عینکهای خورشیدگرفتگی رایگان در سراسر کشور توزیع میشد. کافی بود پس از ثبتنام قبلی به یکی از عینکفروشیهای عضو شبکه «کلوب دو ویزاو» مراجعه کنید. با این حال این ابتکار محدود به موجودی بود و دیگر امکان دریافت رایگان این عینکها وجود ندارد.
اکنون میتوانید عینک خورشیدگرفتگی بخرید اما جامعه اپتومتری چند ویژگی لازم را برای اطمینان از این که مدل مناسب را میخرید یادآوری میکند. عینکها باید برای رصد خورشید دارای گواهی ISO 12312-2 یا ISO 12312-2:2015 باشند و نشان CE روی فریم آنها چاپ شده باشد. همچنین باید اشعههای فرابنفش، مادون قرمز و نور مرئی شدید را مسدود کنند. این عینکها باید به صورت آماده و پیشساخته عرضه شوند و نیاز به مونتاژ نداشته باشند.
میتوانید این عینکها را از داروخانهها، برخی سوپرمارکتها و فروشگاههای آنلاین مانند Astroshop، Telescopiomania، ESTUDIOPT، Aff Camera Store یا Sol & Salvo تهیه کنید. قیمت این عینکها در این فروشگاهها بین ۲٫۹۰ تا ۳٫۲۵ یورو برای هر عدد است. در این فروشگاهها بستههایی برای خانوادهها یا گروههای دوستان نیز عرضه میشود.
آیا جاهایی هست که بتوانیم همراه دیگران خورشیدگرفتگی را ببینیم؟
بله. در پلتفرم https://eclipse2026.pt (منبع به زبان پرتغالی) صدها برنامه برای خود روز خورشیدگرفتگی فهرست شده است. در برخی از آنها به دلیل نیاز به ثبتنام قبلی دیگر امکان شرکت وجود ندارد. با این حال در ادامه به چند نمونه از این برنامهها از شمال تا جنوب کشور اشاره میکنیم که هنوز میتوانید برای شرکت رایگان در آنها تلاش کنید:
- فارو و آلبوفیرا
با ابتکار مرکز «سینسیا ویوا دو آلگاروه» در فارو و آلبوفیرا نشستهایی برای همراهی و راهنمایی رصد خورشیدگرفتگی جزیی خورشید برگزار میشود. در فارو این رویداد از ساعت ۱۸:۳۰ در پارک ریبِیرینیو برگزار خواهد شد. ورود آزاد است و حداقل سن شرکتکنندگان ۱۲ سال است.
در آلبوفیرا این برنامه در دهستان پادرنه و در قلعه این منطقه برگزار میشود. شرکت در این رویداد رایگان است و برنامه تا شب ادامه مییابد و با رصد بارش شهابی پرسئیدها دنبال میشود.
- تاویرا
- «خورشیدگرفتگی و رصد شبانه اجرام آسمانی»
این برنامه که توسط مرکز «سینسیا ویوا دو تاویرا» و با همکاری شهرداری تاویرا برگزار میشود در میدان پراسا دا رپوبلیکا خواهد بود. ورود آزاد است و حداقل سن شرکتکنندگان ۳ سال تعیین شده است.
این ابتکار اعلام کرده است: «در طول برنامه، توضیح کوتاهی درباره چگونگی شکلگیری خورشیدگرفتگیها داده میشود و گفتوگوهایی درباره اهمیت تحقیق علمی و رصد آسمان برگزار خواهد شد.»
- «خورشیدگرفتگی در ساحل آرایال» و «خورشیدگرفتگی در ساحل بارریل»
هر دو رویداد را مرکز «سینسیا ویوا دو تاویرا» برگزار میکند و ورود به آنها رایگان است. برنامهها از ساعت ۱۸:۳۰ آغاز میشوند اما توصیه شده است کمی زودتر در محل حاضر شوید. در ساحل آرایال حداقل سن شرکت ۵ سال است و در ساحل بارریل این حداقل سن ۳ سال تعیین شده است.
- اوئیراش در ساحل سانتو آمارو دو اوئیراش نیز امکان تماشای خورشیدگرفتگی جزیی خورشید وجود دارد. برآورد میشود شدت این پدیده در این نقطه حدود ۹۵ درصد باشد.
برنامهریزی این رویداد را شهرداری بر عهده دارد که بعدازظهری جشنگونه از ساعت ۱۶:۰۰ تدارک دیده است تا حال و هوای جشن تابستانی را با رصد این پدیده ترکیب کند.
علاوه بر اجرای دیجی، یک صفحهنمایش بزرگ نصب خواهد شد که پدیده را به صورت زنده پخش میکند تا همه بتوانند بدون به خطر انداختن بینایی آن را دنبال کنند. در طول این نشست توضیحاتی درباره آنچه دیده میشود ارائه خواهد شد.
- انشارا دو بیشپو (مافرا)
برنامه «وقتی آسمان تاریک میشود: شناخت خورشیدگرفتگی و چگونگی رصد ایمن آن» از جمله ابتکارهایی است که عصر روز ۱۲ برگزار میشود. این برنامه را انجمن نجومی «هوریزونته استلار» سازماندهی کرده و محل گردهمایی در محوطه کلیسا و از ساعت ۱۷:۰۰ است. این رویداد ۳ ساعت و ۳۰ دقیقه طول میکشد. پیش از خورشیدگرفتگی، توضیح نظری درباره این پدیده ارائه میشود و در طول رخداد نیز به شرکتکنندگان توضیحات لازم داده خواهد شد. حداقل سن شرکت ۶ سال است.
- پورتو
رویداد «خورشیدگرفتگی خورشید ۲۰۲۶ در تایماوت مارکت پورتو» را این بازار سازماندهی میکند و از همه دعوت شده است در میدان بیرونی با چشماندازی ویژه به برج کلریگوش گرد هم آیند. این برنامه از ساعت ۱۸:۰۰ آغاز میشود و ۳ ساعت ادامه دارد.
سازماندهندگان اعلام کردهاند: «برای گرامیداشت این مناسبت، کوکتل تماتیکی با نام «ایکلپس» تهیه شده است. با خرید این کوکتل، تا پایان موجودی، یک جفت عینک رصد خورشید نیز به خریداران هدیه داده میشود.»
- ویلا دو کونده
مرکز «سینسیا ویوا دو ویلا دو کونده» برنامهای برای رصد گروهی خورشیدگرفتگی از ساحل مارژینال و مقابل رستوران فارو تدارک دیده است. ورود آزاد است و این رویداد از ساعت ۱۶:۰۰ آغاز میشود. حداقل سن توصیهشده برای مشاهده این پدیده ۶ سال است.
برنامههای خصوصی دیگری نیز وجود دارد که گروههای دوستانه آنها را در صفحات شبکههای اجتماعی سازماندهی میکنند. بد نیست جستوجو کنید ببینید در منطقه شما رویدادی در حال برنامهریزی هست یا نه.