فوزی المنصوری بیرون مسجدی در یکی از پایگاههای ارتش ملی لیبی ترور شد؛ تحلیگران این رویداد را ضربه ای به اعتبار امنیتی خاندان حفتر و عاملی برای تعویق طرح آمریکا برای وحدت دولتهای رقیب لیبی میدانند. هنوز هیچ گروهی مسئولیت را نپذیرفته است.
رئیس اطلاعات نظامی ارتش ملی لیبی (LNA) با فرماندهی فیلدمارشال خلیفه حفتر در انفجار یک خودروی بمبگذاری شده در بنغازی کشته شده است؛ مقامهای محلی روز سه شنبه این خبر را تایید کردند.
بر اساس این بیانیه، فوزی المنصوری روز دوشنبه زمانی ترور شد که مواد منفجره چسبانده شده به خودرواش هنگام خروج شبانه او از یک مسجد محلی منفجر شد.
المنصوری از چهره های ارشد دستگاه اطلاعاتی ارتش ملی لیبی بود و روابط نزدیکی با خانواده حفتر داشت.
او در کارزار ارتش ملی لیبی علیه گروههای جهادی، از جمله گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش)، در سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ در شرق لیبی نقش محوری ایفا کرد.
المنصوری که ارتش ملی لیبی او را «شهید قهرمان» توصیف کرده، در حمله سال ۲۰۱۹ حفتر برای تصرف پایتخت، طرابلس، که با حمایت روسیه و مصر انجام شد نیز از چهره های کلیدی بود.
این حمله در نهایت با مقاومت نیروهای وفادار به دولت طرابلس که خود از حمایت ترکیه برخوردار بود عقب رانده شد.
خالد حفتر، پسر خلیفه و رئیس ستاد کل ارتش ملی لیبی، در بیانیه ای اعلام کرد که تحقیقات آغاز شده است و افزود: «نشانه ها حاکی از به کارگیری یک شگرد تروریستی شنیع است».
در این بیانیه همچنین آمده است: «تروریسم پروژه ای است که سراسر منطقه و نه فقط لیبی را هدف قرار میدهد».
این بمبگذاری ضربه ای بود به تلاشهای خاندان حفتر برای ترسیم تصویری از ثبات در مناطقی که در کنترل آنان است.
حمیش کینیر، تحلیلگر شرکت بریتانیایی وریسک میپلکرفت، گفت: «حمله ای با این سطح از پیچیدگی در یکی از پایگاههای اصلی ارتش ملی لیبی همچنین ضربه سنگینی به اعتبار امنیتی این گروه وارد میکند».
کینیر اضافه کرد: «اطلاعات لازم برای هدف قرار دادن موفق چنین چهره بلندپایه ای نشاندهنده توانمندیهای قابل توجه عاملان این حمله است».
مقامهای مسئول هنوز عاملان این حمله را شناسایی نکرده اند.
دولت طرابلس «حمله تروریستی» را محکوم کرد
لیبی از زمان مداخله ناتو که به سرنگونی معمر قذافی در سال ۲۰۱۱ انجامید، میان دولتهای رقیب تقسیم شده است.
در حال حاضر دو دولت برای در دست گرفتن قدرت رقابت میکنند: دولت به رسمیت شناخته شده از سوی سازمان ملل در طرابلس به رهبری نخست وزیر عبدالحمید دبیبه، و دولت رقیب در بنغازی که از حمایت حفترِ پدر برخوردار است؛ شخصیتی که عملا حاکم کشور به شمار میرود.
دبیبه از سال ۲۰۲۱ و در پی یک توافق سیاسی با میانجیگری سازمان ملل، اما بدون کسب اختیار تازه انتخاباتی، بر کشور حکمرانی میکند. انتخابات برنامه ریزی شده برای دسامبر ۲۰۲۱ به دلیل اختلافها بر سر صلاحیت نامزدها و مبنای حقوقی رایگیری لغو شد.
دولت او با مخالفتهای داخلی مستمر روبه رو بوده است؛ از جمله اعتراضهایی که اوایل امسال در طرابلس در واکنش به قطع برق برگزار شد.
حفتر که پیشتر ژنرال و از نزدیکان معمر قذافی بود و پس از جدایی از او نزدیک به دو دهه در ایالات متحده زندگی کرد و بعد از ۲۰۱۱ به لیبی بازگشت، ارتش ملی لیبی را به اصلیترین نیروی نظامی در شرق و جنوب کشور بدل کرد.
دولت مستقر در طرابلس در بیانیه ای با محکوم کردن «حمله تروریستی» علیه المنصوری اعلام کرد که این قتل را «صرف نظر از مواضع یا ائتلافهای هر طرف» محکوم میکند.
دفتر خالد حفتر بعدتر در بیانیه ای اعلام کرد که مقامها «یک هسته تروریستی در بنغازی که برای انجام اقدامات خرابکارانه آماده میشد» را بازداشت کرده اند، اما اشاره نکرد که این گروه ارتباطی با قتل المنصوری داشته است یا نه.
مقامهای بنغازی بعدازظهر سه شنبه مراسم تشییع المنصوری را برگزار کردند و تصاویری منتشر کردند که در آن مردان مسلح با لباس نظامی و حضور مقامهای ارشد ارتش ملی لیبی، از جمله خالد و صدام حفتر، در این مراسم دیده میشد.
ارتش ملی لیبی در بیانیه ای اعلام کرد که «مبارزه با تروریسم را متوقف نخواهد کرد و به تلاش خود برای برقراری ثبات و امنیت در لیبی و نیز یکپارچه سازی نهادهای این کشور ادامه خواهد داد».
امریکا میخواهد صدام حفتر زمام لیبی را به دست بگیرد؟
لیبی بزرگترین ذخایر اثبات شده نفت در افریقا را در اختیار دارد؛ ثروتی که به هر دو سوی شکاف سیاسی در کشور سوخت رسانده است.
با این حال تلاشها برای یکپارچه کردن قوه مجریه کشور بر اساس طرحی با میانجیگری واشنگتن که ارتش ملی لیبی به طور علنی از آن حمایت کرده است، همچنان ادامه دارد.
بر اساس مفاد افشا شده این طرح، عبدالحمید دبیبه همچنان ریاست دولت مستقر در طرابلس را بر عهده خواهد داشت، در حالی که سپهبد صدام حفتر ـ که او هم پسر خلیفه است ـ به یک سمت عالی اجرایی در سطح ملی ارتقا مییابد و احتمال دارد ریاست یک ساختار واحد ریاست جمهوری را بر عهده بگیرد.
صدام حفتر در اوت ۲۰۲۵ در چارچوب یک طرح بازسازی ساختار فرماندهی که عملا مسئولیت فرماندهی عملیاتی را میان اصلیترین وارثان خلیفه تقسیم کرد، به عنوان جانشین فرمانده کل ارتش ملی لیبی منصوب شد.
کینیر گفت: «هیچ یک از این تحولات برای طرح امریکا به منظور یکپارچه کردن دوباره لیبی نویدبخش نیست» و افزود که بر اساس این نقشه راه، هیچ یک از طرفین «بعید است برای مدت طولانی از موقعیتهایی که برایشان تعریف شده راضی بمانند».
او هشدار داد: «به زودی ممکن است کشمکش قدرت تازه و بی ثبات کننده ای سر برآورد».
جلال حرشوی، کارشناس امور لیبی، گفت این ترور توافق میانجیگری شده از سوی امریکا را «بر هم خواهد زد یا دست کم به تاخیر خواهد انداخت».
حرشوی توضیح داد: «این توافق بر دو پیشفرض استوار است: نخست این که امنیت در بنغازی حرف اول را میزند و دوم این که برای افسران ارشد، وفاداری به صدام ـ پسر حفتر و جانشین احتمالی او ـ تضمین کننده مصونیت در دژ بنغازی است».
او گفت: «اما بمبی که رئیس اطلاعات نظامی را هنگام خروج از مسجد میکشد، این پیشفرضها را تضعیف میکند».
حرشوی در پایان گفت: «در عین حال، یکپارچه سازی مستلزم آن است که درون ارتش نشانه هایی از گشایش به سوی اصلاح و تغییر دیده شود».