ساکنان داغترین نقاط زمین میگویند دمای بیسابقه که با سوختن سوختهای فسیلی تشدید شده، هر روز زندگی روزمره را برای آنها به آزمونی طاقتفرسا تبدیل کرده است.
دمای سوزان بخش بزرگی از جهان از جمله اروپا را دربر گرفته است و دانشمندان هشدار میدهند موجهای پیاپی گرما در ماه ژوئن بدون تغییرات اقلیمی «تقریبا غیرممکن» بود.
ژوئن ۲۰۲۶ طبق دادههای سرویس تغییرات اقلیمی کوپرنیکوس اتحادیه اروپا، گرمترین ژوئن ثبتشده در اروپای غربی و دومین ژوئن گرم در جهان بود؛ با دمایی که به طور میانگین ۱.۳۹ درجه سانتیگراد بالاتر از برآورد دوره پیشاصنعتی بوده است.
در حالی که دماهای سوزان اروپا به خوبی در رسانهها ثبت و گزارش شده، به کشورهایی که با سطحهای بهمراتب بالاتر گرمای شدید روبهرو هستند توجه چندانی نشده است.
داغترین شهر جهان
در ماه مه، دمای شهر باندا در شمال هند به ۴۸.۲ درجه سانتیگراد رسید؛ یکی از چندین باری که این شهر در سال جاری بالاترین دمای کشور را ثبت کرده است.
به گفته ماکسیمیلیانو هررا، آبوهواشناس و تاریخنگار هواشناسی که افراطهای جوی در سراسر جهان را ثبت میکند، باندا در سال جاری هفت بار به عنوان گرمترین نقطه کره زمین دستهبندی شده است.
از آن زمان دما کمی کاهش یافته اما همچنان نفسگیر است، بهویژه حالا که بارانهای فصلی رطوبت هوا را بالا بردهاند.
گرمای شدید چه تاثیری بر کارگران بازار گذاشته است
مونی دوی و چهار پسرش زمانی کار بارگیری و تخلیه سبزیجات را آغاز میکنند که بیشتر اهالی شهر در خواباند. تازه ساعت ۴ صبح است اما دما از هماکنون به ۳۰ درجه سانتیگراد رسیده است.
کارگران بازار سبزیجات باندا سرگرم تخلیه گوجهفرنگی، جک فروت و دیگر سبزیجات و انتقال آنها به خودروهای کوچک برای رساندن به فروشگاههای محلیاند.
دوی ۷۰ ساله میگوید گرما هر سال شدیدتر میشود و امسال بهویژه طاقتفرسا بوده است. این کار در هر شرایط آبوهوایی از نظر جسمی سخت است؛ در موج گرما میتواند ویرانگر باشد. با این حال او میگوید خودش و پسرانش توان آن را ندارند که حتی یک روز کار را تعطیل کنند.
در بازار، جوانها در کوچهپسکوچههای تنگ چرخدستیها را هل میدهند و زنان روی خیابان سبزیجات را دستهبندی میکنند. دوی میگوید بسیاری از خریداران زود سر میرسند تا خریدشان را پیش از آن که دما اوج بگیرد تمام کنند.
دوی و پسرانش از صبح زود تا وقت ناهار کار میکنند و بعد به خانه برمیگردند تا کمی جان بگیرند. او میگوید برق خانهشان آنقدر نامطمئن است که حتی آنجا هم استراحت چندانی نصیبشان نمیشود. نوههای دوی هر روز با شلنگ آب خیس میشوند تا اندکی خنک شوند.
او میگوید: «اگر برق نباشد حتی پنکههای سقفی هم کار نمیکنند. گاهی ساعتها برق قطع است.»
حفاظت از طبیعت در برابر دماهای سوزان
وقتی آفتاب عصر خیابانهای باندا را داغ میکند، آن دسته از ساکنان که توان مالیاش را دارند در خانه میمانند. اما برخی فروشندگان سبزی و رانندگان اتوریکشا بیرون میمانند به امید آن که کمی بیشتر مشتری جذب کنند.
در همین حال شوبھارام کاشیاپ ۷۰ ساله، که عاشق حیوانات است، در کارگاه خانهاش سرگرم ساختن خانههای چوبی پرندگان است. کاشیاپ میگوید خودش و دیگر داوطلبان تاکنون بیش از ۱۵ هزار خانه پرندگان در سراسر شهر نصب کردهاند تا برای آنها پناهی در برابر محیط هرچه خشنتر فراهم کنند.
خانههای پرندگان کاشیاپ با رنگهای تند نقاشی شدهاند؛ بسیاری از آنها سبزند، رنگی که به گفته او پرندگان بیشتر دوست دارند. این خانهها روی درختان و دیوارهای سراسر باندا نصب شدهاند. او همچنین کاسههای سفالی آب را در خانه و اطراف آن گذاشته تا پرندگان جایی برای نوشیدن یا آبتنی داشته باشند.
کاشیاپ میگوید در واقع در حال ادامه دادن سنتهای قدیمی مراقبت از حیوانات است.
کاشیاپ به خبرگزاری آسوشیتدپرس میگوید: «فرهنگ ما از دیرباز مردم را به غذا دادن به پرندگان تشویق کرده است. زنانی که به معابد میروند طبق سنت برنج نثار میکنند؛ نه کشیش و نه خدای معبد آن را مصرف میکنند، این پرندگانند که آن را میخورند.»
بیمارستانهای باندا زیر فشار موج گرما
روزهای داغتر بیماران بیشتری را راهی بیمارستان باندا کرده است؛ یکی از مراکز درمانی بزرگ این منطقه. کسانی که با مشکلات ناشی از گرما، از غش کردن تا گرمازدگی، دستبهگریباناند معمولا بعدازظهر و شب به بیمارستان میآیند و راهروها و بخشها را پر میکنند.
بیماران شانهبهشانه روی نیمکتها مینشینند. همراهان با برگهای کاغذی آنها را باد میزنند. کارکنان بیمارستان میان تختها رفتوآمد میکنند و کیسههای سرم حمل میکنند.
دکتر آبیشک پرنیامی، رئیس بیمارستان، میگوید هر تابستان با هجوم بیماران روبهرو میشوند «و شمار بیماران هر سال در حال افزایش است».
او میگوید آنها تعداد زیادی از بیماران مبتلا به کمآبی بدن، اسهال، استفراغ و درد شکم را درمان میکنند؛ بیماریهایی که با بالا رفتن دما شایعتر میشوند. بعضی بیماران در عرض چند روز بهبود پیدا میکنند و برخی دیگر مدت بیشتری طول میکشد تا خوب شوند.
او میگوید: «فشار روی ما و کارکنان بسیار زیاد است.»
خوابیدن در فضای باز برای فرار از گرما
باندا حتی پس از غروب آفتاب هم گرم میماند. وقتی پسرهای نوجوان کریکت بازی میکنند، بطریهای آب خود را با پیچیدن آنها در لباسهای پاره خنک نگه میدارند.
در ایستگاه راهآهن شهر، خانوادهها گاهی تا نیمههای شب جمع میشوند به امید آن که سکوهای روباز و نسیم گهگاهی از خانههای کوچک و تنگی که تمام روز گرما را در خود جذب کردهاند راحتتر باشد.
در یکی از این شبها، دهها نفر برای فرار از گرما در ایستگاه خوابیدهاند. در جایی چند کودک و بزرگسال روی پتوهایی که روی سکوی سنگی پهن شده خوابیدهاند و واگنهای قطار در چند قدمیشان پارک شده است. بعضی از کیفها به عنوان بالش استفاده میکنند و انبوهی از دمپاییها در چند سانتیمتری پاهای برهنهشان روی هم تلنبار شده است. مرد دیگری روی نیمکت دراز کشیده و سرش را روی کولهپشتی گذاشته است.
نزدیک آنجا چند مرد و زن با وجود چراغهای پرنور تلاش میکنند روی پتوهایی کنار باجههای فروش بلیت بخوابند. سگها میان برخی از این افراد روی زمین دراز کشیدهاند و آنها نیز به دنبال اندکی خنکایند.
کارگرانی که خانههایشان آنقدر کوچک و گرم است که نمیتوانند در آن بخوابند، روی پتوهایی بیرون در ورودی ایستگاه راهآهن دراز کشیدهاند و تلاش میکنند در این شب گرم کمی استراحت کنند.
بیاعتنا به سروصدای خودروها و مسافرانی که وارد یا خارج میشوند، کارگران و ساکنان روی حولهها و گاهی مستقیم روی سنگریزهها دراز کشیدهاند، چون همین جادهها و پیادهروهای نسبتا باز و پرنسیم اطراف ایستگاه بهترین شانسشان برای چرتی کوتاه است.
برای والدینی که فرزند خردسال دارند، شب گرم آنقدر آزاردهنده است که خواب از چشمشان میگریزد، بنابراین در ایستگاه میمانند و دور یک تلفن هوشمند حلقه میزنند.
«تغییرات اقلیمی میانگین را جابهجا میکند»
تقلا برای یافتن اندکی خنکا و استراحت به ویژگی تعیینکننده تابستان در شهرهایی مانند باندا تبدیل شده است.
ابهیانت تیوار، کارشناس اقلیم و سلامت در دفتر هند سازمان غیردولتی NRDC مستقر در دهلی نو، میگوید: «تغییرات اقلیمی در حال جابهجا کردن میانگین است.»
او میگوید: «باندا همیشه به تابستانهای داغ معروف بوده، اما آنچه اکنون در حال تغییر است شدت، مدت و تعداد افرادی است که در معرض شرایط خطرناک گرما قرار میگیرند.»
به گفته او، دمای بالای شبها بهویژه نگرانکننده است زیرا نمیگذارد بدن مردم از گرمای روزانه بازیابی شود.
بالاترین مقام دولتی در باندا میگوید مقامها در پاسخ به وضعیت کنونی مراکز خنککننده را باز کردهاند، صدها هزار بسته محلول خوراکی آبرسان توزیع کردهاند و در زمان صدور هشدارهای گرما بیمارستانها را زیر نظر دارند.
امیت آسری، قاضی ارشد ناحیه باندا، میگوید مقامها ضمن کار روی بهبود تامین آب و افزایش آگاهی عمومی، سطح آبهای زیرزمینی، رطوبت خاک و از دست رفتن پوشش گیاهی را بررسی میکنند. اما او میگوید کاری که از دستشان برمیآید محدود است.
او میگوید: «آنچه اینجا رخ میدهد پدیدهای جهانی است. این به خاطر تغییرات اقلیمی است و ما قربانی آن هستیم.»