نگهداری از حیوانات خانگی در چند سال گذشته بیش از هر زمان دیگری در ایران رونق گرفته است. با این که برای مدتهای مدید بخشی از جامعه از حیواناتی نظیر سگ و گربه دوری میجستند اما به نظر میرسد این تفکر روز به روز در حال تغییر است.
نگهداری از حیوانات خانگی در چند سال گذشته بیش از هر زمان دیگری در ایران رونق گرفته است. با این که برای مدتهای مدید بخشی از جامعه از حیواناتی نظیر سگ و گربه دوری میجستند اما به نظر میرسد این تفکر روز به روز در حال تغییر است.
آگهی
آگهی
پیام محبی، دامپزشک و رئیس پیشین «جامعۀ دامپزشکان ایران»، در تیر ماه سال گذشته در گفتوگو با خبرآنلاین گفت: «سه سال پیش اعلام کردم که از هر ۱۰ ایرانی یک نفر حیوان خانگی دارد و الان به نظرم حتما این آمار ۳۰ درصد هم بیشتر شده است و الان از هر ۷ یا ۸ ایرانی یک نفر حیوان خانگی دارد و در حال حاضر ۸ تا ۱۰ میلیون حیوان خانگی در کشور داریم.»
سایت تابناک نیز در مهر ماه ۱۴۰۲ نوشت: «براساس آمار سازمان دامپزشکی کشور فقط در تهران، به ازای هر ۱۰نفر، یک سگ شناسنامهدار و به ازای هر ۱۴ تهرانی یک گربه در خانهها نگهداری میشود.»
یکی از پیامدهای افزایش شمار حیوانات خانگی در ایران، تأسیس پانسیونهای نگهداری از این حیوانات است. این پانسیونها اکثرا از سگها و گربههای خانگی نگهداری میکنند و تعدادشان هم در تهران و سایر شهرهای بزرگ ایران، رو به افزایش است. در واقع مشاغل مرتبط با حیوانات خانگی، از دامپزشکی و پتشاپ گرفته تا پتبولانس (آمبولانس حیوانات خانگی) و پانسیونها یا هتلهای این حیوانات، در ایران در حال توسعهاند و تعداد افراد شاغل در این حوزهها نیز رو به افزایش است.
در حال حاضر در ایران، بخصوص در شهرهای بزرگتر و پیشرفتهتر، زوجهای زیادی هستند که به هر دو شاغلند و ترجیح میدهند ساعتهایی که در خانه نیستند، سگ یا گربهشان تنها نباشد و به همین دلیل روزانه چند ساعت حیوان خانگیشان را به پانسیونهای مخصوص این حیوانات میسپارند. همچنین خانوادههایی که به سفر خارجی یا سفرهای چند روزۀ داخلی میروند، حیوان خانگیشان را به مدت چند هفته یا چند روز به این پانسیونها میسپارند.
بسیاری از بیمارستانها و کلینیکهای دامپزشکی، پانسیون حیوانات خانگی هم دارند ولی کیفیت نگهداری حیوانات در این پانسیونها، حتی در بیمارستانهای دامپزشکی مجهز تهران، چندان بالا نیست. پانسیون در اکثر این بیمارستانها، در واقع قفس نسبتا جاداری است که حیوان در آن، در غیاب صاحبش، امنیت دارد و دو بار در شبانهروز غذا میخورد و اگر حیوان سگ باشد، روزی یک بار هم برای دفع ادرار و مدفوعش به مکانی مناسب برده میشود. نرخ یک شبانهروز نگهداری سگها به این صورت، در بیمارستانهای مجهز تهران حدود ۴۵۰ هزار تومان است و در بیمارستانهای عادی و کلینیکها حدود ۳۵۰هزار تومان و در مواردی هم کمی کمتر.
پانسیونها یا هتلهای خصوصی، شرایط بهتری برای نگهداری از سگهای خانگی دارند؛ چونکه سگ را در خارج از قفس در کنار چند سگ دیگر با وسایل بازی و سرگرمی نگه میدارند. اما از آنجا که اصل نگهداری از حیوانات خانگی در جمهوری اسلامی ایران اقدامی نه چندا پذیرفته شده است و مقامات پلیس و نمایندگان مجلس ایران هر چند وقت یکبار علیه نگهداری از حیوان خانگی موضعگیری میکنند، برخی از صاحبان این پانسیونها کموبیش نسبت به امنیت شغلیشان احساس خطر میکنند. شغل آنها اگرچه منع صریح قانونی ندارد، ولی تقریبا حالت نیمهرسمی و نیمهقانونی دارد.
با این حال برخی از صاحبان این هتلها نظر دیگری نسبت به شغلشان دارند. سامان، صاحب یک پانسیون در غرب تهران، که سگهای کوچک را میپذیرد، دربارۀ شغلش میگوید: «پانسیون ما یک خانۀ ویلایی کوچک است. سه چهار سال است که مشغول این کار هستیم و برای آغاز کارمان نیازی به اخذ مجوز نداشتیم. بیمارستانهای دامپزشکی میتوانند پانسیون داشته باشند به شرطی که محیط بزرگ و قفس داشته باشند. ولی کلینیکها حق ندارند پانسیون داشته باشند. پانسیون خانگی در ایران مصداق کار خانگی است و مثل سایر مشاغل خانگی نیازی به مجوز ندارد. کسی که در خانهاش ترشی درست میکند، از جایی مجوز میگیرد؟ نه. کارهای خانگی نیازی به مجوز ندارند. ما هم برای کارمان نیازی به اخذ مجوز از سازمان دامپزشکی ایران نداشتیم.»
اما لیلا، مدیر یک پانسیون بزرگ در خارج تهران، که هم سگ بزرگ و هم سگ کوچک پذیرش میکند، میگوید: «پانسیونها باید از سازمان دامپزشکی مجوز بگیرند چون که باید آموزشهای لازم را برای نگهداری از پتها داشته باشند ولی متاسفانه داخل ایران قانون درستوحسابی راجع به این صنف وجود ندارد. الان اکثر پانسیونهای خانگی مجوز ندارند ولی تا وقتی که کسی از آنها شکایت نکند، مثلا صاحب یکی از سگهای پذیرششده و یا همسایهها، مشکلی برایشان پیش نمیآید.»
با این حال سامان میگوید: «حتی اگر کسی هم از ما بابت مشکلی که مثلا برای سگش پیش آمده شکایت کند، عملا دستش به جایی نمیرسد. الان در بیمارستان دامپزشکی، اگر سگ کسی با خطای پزشکی کشته شود، صاحب آن سگ چه کار میتواند بکند؟ البته ما کاملا مراقب هستیم مشکلی برای سگهایی که پذیرش میکنیم پیش نیاید و تا حالا هم خدا را شکر مشکلی پیش نیامده. واقعیت این است که در ایران قانونی برای حمایت از حیوانات تدوین نشده. من خودم در قبرس هم پانسیون دارم. آنجا در حمایت از حیوانات خیلی قانونمند عمل میکنند ولی اگر برای سگ کسی در یک پانسیون اتفاق بدی بیفتد، دادگاهشان یکی دو سال طول میکشد و نهایتا صاحب پانسیون حداکثر جریمۀ مالی میشود.»
دربارۀ نرخ پذیرش سگها، لیلا که پانسیونش در خارج تهران سههزار متر است، میگوید: «بابت یک شبانهروز نگهداری از سگها، اگر سگ بزرگ باشد، یکمیلیون و دویستهزار تومان و اگر سگ کوچک باشد، یک میلیون تومان میگیریم.» ملاک تفکیک سگ بزرگ از سگ کوچک نیز «وزن سگ» است. سگ بزرگ یعنی سگ بالای ۱۵ کیلوگرم.»
فریناز، که به اتفاق همسرش صاحب پانسیونی در غرب تهران است، دربارۀ شرایط نگهداری از سگها در پانسیونشان میگوید: «در پانسیون ما سگهای کوچک و سگهای نژاد بزرگ پذیرش میشوند ولی آنها را جدا از هم نگهداری میکنیم. بسته به نژاد و وزن سگ، هزینۀ نگهداریاش تعیین میشود. البته فقط سگهای خوشاخلاق را نگه میداریم و از پذیرش سگهای پرخاشگر معذوریم. هزینۀ نگهداری روزانه، با دو وعده غذا، روزی ۶۵۰ هزار تومان است. موقع پذیرش حتما باید شناسنامۀ پت همراه متقاضی باشد و واکسیناسیونش هم به طور کامل داخل شناسنامه ثبت شده باشد. یک کارت شناسایی معتبر هم از صاحب سگ لازم است. هزینۀ سگ بزرگ هم، بسته به وزنش، از ۳۵۰ هزار تومان هست تا ۱ میلیون تومان. اینجا زمین بازی و مراقبتکننده داریم. پذیرش ساعتی هم داریم که قیمتش ساعتی ۸۰ هزار تومان است.»
آتوسا نیز که به اتفاق همسرش پانسیون خانگی کوچکی در محلۀ نارمک تهران دارند میگوید: «ما فقط سگ زیر ۱۰ کیلو نگهداری میکنیم. در واقع فقط سگهای خانگی کوچک را نگه میداریم. خودم و همسرم هستیم به علاوه یک کارگر به عنوان نیروی کمکی. چون سه نفر هستیم، بیشتر از ۸ تا سگ نمیتوانیم پذیرش کنیم. هزینۀ ۲۴ ساعت، میشود ۵۰۰ هزار تومان. البته اگر سگ شب اینجا نماند، هزینۀ نگهداریاش میشود ۴۰۰هزار تومان. غذای خشک نداریم. سگهایی که غذای خشک میخورند، باید این نوع غذا همراهشان باشد. غذای تر میدهیم در دو وعده: ۱۰ صبح و ۸ شب. میانوعده هم ساعت ۴ بعدازظهر جایزۀ ارگانیک به سگها میدهیم.»
آتوسا در توضیح بیشتر راجع به شرایط نگهداری سگها در پانسیونش میافزاید: «دو وعده در روز غذا میدهیم به سگها. به سگهای شکمو هم دو وعده غذا میدهیم ولی وعدۀ غذاییشان بیشتر از سایر سگها است. سگ مادۀ عقیمنشده قبول نمیکنیم. محدودیت سنی نداریم. سگ هفده ساله داریم، پنجماهه هم داریم. فقط واکسنهایشان را باید کامل زده باشند تا مشکلی برای خودشان یا بقیه سگها ایجاد نشود. سگها ساعت ۱۰ شب میخوابند. روزهای تعطیل البته تا ساعت ۱۲ شب هم میتوانیم سگ را تحویل صاحبش دهیم. باقی روزها، صاحب سگ، اگر سگش را شبانهروزی نزد ما نگذاشته باشد، باید قبل از ساعت ۱۰ شب بیاید و سگش را ببرد. در طول هفته فقط چهار یا پنج سگ در پانسیون ما حضور دارند. آخر هفتهها تعدادشان میشود ۸ یا ۹ قلاده. نگهداریشان خیلی سخت است. خیلی مراقب سگها هستیم و امکان ندارد سگی اینجا گم شود یا از پانسیون بیرون برود.»
آتوسا نهایتا دربارۀ ضرورت ویلاییبودن پانسیونهای خانگی و نیز تاثیر جنگ بر کارش میگوید: «پانسیون ما در واقع یک خانۀ ویلایی قدیمی کوچک است که حیاطش را سقف و نرده زدهایم و چمن مصنوعی کاشتهایم تا سگها راحت باشند . دو تا سالن هم دارند. یکی برای غذاخوردنشان است، یکی هم برای نگهداریشان. یک واحد در یک آپارتمان را نمیشود پانسیون کرد چون سگها سروصدا میکنند. ضمنا وقتی چهار تا سگ در یک آپارتمان باشند، بوی دستشوییشان را اصلا نمیشود از بین برد. سگ پرخاشگر و ناهنجار قبول نمیکنیم. اگر بعد از پذیرش، متوجه شویم سگی این طور است، او را در یک اتاق میگذاریم و با صاحبش تماس میگیریم که بیاید سگش را ببرد. سگ ناهنجار یعنی سگی که دائما به بقیه سگها دندان نشان میدهد. در ایام جنگ، تعداد سگهای پانسیون ما زیاد شدند. یعنی خیلی بیشتر از هشت قلاده سگ پذیرش کرده بودیم. روزهای جنگ خیلی سخت گذشت به ما. اگرچه درآمدمان بیشتر شد ولی نگهداری از تعداد زیادی سگ در یک محیط کوچک که مناسب نگهداری حداکثر ۱۰ قلاده سگ است، کار واقعا دشواری بود.»