به گزارش والاستریت ژورنال، آمریکا در مذاکرات با ایران پیشنهاد آزادسازی بخشی از داراییهای مسدودشده ایران را در ازای عقبنشینی تهران از کنترل تنگه هرمز و بازگشایی بیقیدوشرط آن مطرح کرده، اما ایران تاکنون به این پیشنهاد روی خوش نشان نداده است.
به گزارش والاستریت ژورنال، آمریکا و عمان در جستجوی راههایی برای شکستن پافشاری ایران بر دریافت عوارض از کشتیهایی هستند که از تنگه هرمز عبور میکنند. اهرم اصلی آنها در مذاکرات غیرمستقیم، وعده آزادسازی بخشی از ۱۰۰ میلیارد دلار داراییهای مسدودشده ایران در خارج از کشور بوده است. با این حال، تهران تاکنون با این پیشنهاد موافقت نکرده است. رهبران نظامی ایران با دور تازهای از تهدیدها علیه کشتیهایی که از یکی از پرترددترین آبراههای جهان عبور میکنند، پاسخ دادهاند.
آگهی
آگهی
با این حال، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا روز پنجشنبه در گفتگو با سیانبیسی با اشاره به حملات هفته گذشته آمریکا به اهدافی در جنوب ایران گفت: «ما در حال مذاکره هستیم و میبینمی که به نتیجه خواهیم رسید یا نه. من فکر میکنم آنها با هر چه ما میخواهیم موافقت کردهاند.»
رئیسجمهوری آمریکا بار دیگر مدعی شد که داراییهای مسدودشده ایران در صورت آزادسازی بهصورت انحصاری صرف خرید محصولات کشاورزی از آمریکا خواهد شد. ایران بارها این ادعا را رد کرده است.
استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان دونالد ترامپ در هفته جاری برای گفتگو با میانجیهای قطری درباره چگونگی خروج از بنبست و حلوفصل اجرای توافق اولیه با ایران و بازگشایی تنگه هرمز به دوحه سفر کردند.
به گفته منابع آگاه، هیاتهای آمریکایی و ایرانی همچنین درباره درگیریهای اخیر در لبنان با میانجیهای قطری گفتگو کردند. این درگیریها پیچیدگی تازهای به این روند افزوده است.
به گفته این افراد، دیپلماتهای آمریکایی به تهران پیشنهاد دادهاند که در ازای کنار گذاشتن ادعای کنترل بر تنگه هرمز و صرفنظر کردن از دریافت عوارض، میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده ایران آزاد شود.
بر اساس توافق ماه گذشته با آمریکا، قرار بود ایران به بخشی از ۱۰۰ میلیارد دلار دارایی مسدودشده خود در خارج از کشور دسترسی پیدا کند. اقتصاد ایران در بحبوحه تورم افسارگسیخته ناشی از سالها تحریم، بهشدت به تزریق تازه ارز خارجی نیاز دارد.
به گفته منابع آگاه، گفتگوها در ابتدا به سمت آزادسازی ۶ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران که در قطر نگهداری میشود پیش میرفت، اما تصمیم ایران برای مسدود کردن تنگه هرمز، روند آزادسازی این پول را عقب انداخته است.
ایران روز پنجشنبه نشان داد که این مشوق را برای تغییر موضع کافی نمیداند. کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه ایران پس از بازگشت از دوحه تاکید کرد که تنگه هرمز «زیر فرمان ایران» است و نه آمریکا.
آقای غریبآبادی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «هرمز زیر فرمان ایران تعریف میشود نه سنتکام. نشست نظامی در بحرین نمیتواند برای خلیج فارس نظم حقوقی و امنیت بسازد. امنیت منطقه با پایان مداخله و خروج آمریکا از منطقه، احترام به حاکمیت کشورها و پذیرش واقعیتهای جدید ژئوپلیتیک تامین میشود نه زیر چتر نظامی آمریکا.»
ستاد مشترک نیروهای مسلح ایران ساعاتی بعد بر این موضع پافشاری کرد و هشدار داد هر کشتی که از مسیر مورد تایید ایران عبور نکند، با «پاسخ قاطع» روبرو خواهد شد.
ایران در نهایت میخواهد در ازای ارائه خدماتی مانند امنیت، از هر شناوری که از تنگه عبور میکند، عوارض دریافت کند و امیدوار است بخش عمدهای از درآمد سالانه ۴۰ میلیارد دلاری احتمالی آن را به دست آورد. این درخواست از سوی آمریکا و همسایگان عرب ایران در خلیج فارس رد شده است.
در مقابل، به گفته مقامات مطلع از مذاکرات، مذاکرهکنندگان در حال بررسی پیشنهاد جایگزینی از سوی عمان هستند. بر اساس این طرح، خدمات دریایی از طریق صندوقی تامین مالی میشود که منابع آن از کمکهای داوطلبانه فراهم خواهد شد.
به گفته این مقامات، عمان با شرکتهای نفتی و کشتیرانی گفتگوهایی انجام داده تا ببیند آیا آنها آمادگی مشارکت در این صندوق را دارند یا نه. اما ایران تاکنون با این فرمول مخالفت کرده است، زیرا بر اساس این طرح هیچ عوارضی پرداخت نخواهد شد.
به گفته آنها، با توجه به این که ایران تجهیزات کافی برای مدیریت این آبراه را در اختیار ندارد، کشورهای خلیج فارس نسبت به اجرایی بودن این طرح تردید دارند.
صنم وکیل، مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در اندیشکده «چتمهاوس» لندن، گفت: «ایران تلاش میکند تنگه هرمز را بر اساس شروط خود بازگشایی کند و نمیخواهد اهرمی را که به دست آورده از دست بدهد. اما ایجاد اختلال در تنگه برای ایران بسیار آسانتر از اداره پایدار آن است.»
به گفته یک منبع آگاه از دیدگاه واشنگتن، مذاکرهکنندگان آمریکایی این پیشنهاد را دریافت کردهاند، اما درباره آن نگرانیهایی دارند که قصد دارند با عمان در میان بگذارند. فرد دیگری گفت این طرح همچنان میتواند نوعی باجه عوارضی تلقی شود که به نفع ایران عمل میکند.
بنبست کنونی تردد در تنگه هرمز را بهشدت مختل کرده است. هفته گذشته، پس از آنکه عمان بدون کسب اجازه از تهران مسیر تردد جایگزین خود را سازماندهی کرد، ایران حملات خود به کشتیرانی را از سر گرفت که موج تازهای از حملات تلافیجویانه آمریکا را در پی داشت. دو طرف سپس بر سر توقف درگیری و ازسرگیری مذاکرات به توافق رسیدند.
به گزارش کپلر، تردد روزانه از این آبراه تا روز چهارشنبه از ۷۵ شناور در هفته قبل به ۴۳ شناور کاهش یافت. این در حالی است که پیش از جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، روزانه بیش از ۱۰۰ کشتی در این مسیر تردد میکردند.