جام جهانی ۲۰۲۶ که در روزهای گرم تابستان میلیونها علاقمند به فوتبال را در سراسر جهان سرگرم کرده با پرسشها و ابهاماتی همراه است که شاید دادن پاسخی دقیق به همه آنها غیرممکن به نظر برسد.
این که آیا کسی میتواند لیونل مسی را متوقف کند؟ یا «مرلین» اردکی که نماد مسابقات در مکزیک است آیا از پوشش ورزشی خود رضایت دارد؟ و حتی این سوال که اگر هوادارِ کنگوییِ مجسمهمانند عطسهاش بگیرد چه باید بکند؟ پرسشهایی نیست که بتوان پاسخی دقیق به آنها داد.
آگهی
آگهی
با این اوصاف، اگر برای اولین بار است که به تماشای فوتبال مینشینید و هنوز در میان اینهمه اصطلاحات فوتبالی سردرگم هستید، ما اینجاییم تا به شما کمک کنیم.
ضربه آزاد، وقفههای هیدریتیشن یا آبرسانی که به تازگی برای معادل فارسی آن واژه «آب درنگ» را انتخاب کردهاند، وقتهای تلفشده، آفساید، قانون پرتاب ۵ ثانیه و دهها اصطلاح یا مقررات دیگر برای تماشاگران غیرحرفهای و صرفا علاقمند به فوتبال هنوز کاملا شناخته شده نیستند.
در این گزارش که آسوشیتدپرس همزمان با برپایی مسابقات جام جهانی ۲۰۲۶ در سه کشور مکزیک، ایالات متحده آمریکا و کانادا تهیه کرده، به برخی پرسشهای متداول پاسخ داده شده است.
«آفساید» یعنی چه؟
خب با مفاهیم ساده شروع کنیم؛ پیش از هر چیز باید گفت که این یک پرسش بسیار رایج است و اگر پاسخ آن را بدانید، میتوانید خود را یک عاشق سینه چاکِ فوتبال نشان دهید. در اصل، یک بازیکن زمانی در منطقه آفساید قرار دارد که در لحظه ارسال پاس توسط همتیمیاش، نسبت به توپ و «دومین مدافع آخر» تیم مقابل (در اکثر موارد، دروازهبان آخرین بازیکن است) به خط دروازه حریف نزدیکتر باشد. البته تبصرههای مختلفی هم وجود دارد؛ بهعنوان مثال، بازیکن در نیمه زمین خودی هرگز در موقعیت آفساید قرار نمیگیرد؛ اما کلیت ماجرا همان است که گفته شد. قانون آفساید میتواند گیجکننده و منشأ بحث و جدلهای فراوانی باشد.
چرا زمانِ بازی بهخاطر پنالتیها و مصدومیتها متوقف نمیشود؟
برخلاف فوتبال آمریکایی، بسکتبال یا هاکی و حتی فوتبال سالنی یا فوتسال، زمان بازی در ورزش فوتبال هرگز متوقف نمیشود. اگر به دلایلی مانند مصدومیت، اتلاف وقتِ آشکار یا شادیهای پس از گل وقفهای ایجاد شود، آن ثانیهها یا دقیقهها در پایان هر نیمه و در قالب زمانی به نام «وقت تلفشده» محاسبه و به بازی اضافه میشوند.
در این جام جهانی یک ویژگیِ جدید هم به چشم میخورد: وقفه سه دقیقهای هیدریتیشن یا آبرسانی در اواسط هر نیمه، برای کمک به بازیکنان در مواجهه با گرمای تابستان در ایالات متحده، کانادا و مکزیک در نظر گرفته شدهاند؛ البته که این وقفه، فرصت بسیار مناسبی هم برای تبلیغات تلویزیونیِ پخش کنندگان مسابقات فراهم میکند.
این زمانهای سهدقیقهای نیز باید به مجموع وقتهای تلفشده اضافه شوند؛ به این معنی که در این جام جهانی، معمولاً در هر نیمه حداقل پنج دقیقه وقت اضافه وجود دارد.
تفاوت میان «ضربه آزاد» و «ضربه پنالتی» چیست؟
خب، هر دو موقعیت که از آنها به عنوان ضربات ایستگاهی یا «توپِ مُرده» در زمان توقف جریان بازی نام میبرند پس از ارتکاب خطا به سود تیم مقابل اعلام میشوند.
تفاوت کلیدی در این است که ضربه پنالتی پس از وقوع خطا در داخل «محوطه جریمه»، همان مستطیل بزرگی که نزدیک دروازه حریف کشیده شده، به دست میآید، درحالیکه ضربه آزاد مربوط به خطاهایِ بیرون از محوطه جریمه است.
پنالتی، یک شوتِ مستقیم و بدون مزاحمت به سمت دروازه حریف است که از نقطه تعیینشده در فاصله ۱۱ متری یا ۱۲ یاردی دروازه زده میشود؛ در این نوع ضربه خطا تنها دروازهبان است که میتواند مانع گل شدن آن شود.
اما در برابر یک ضربه آزاد، تمام اعضای تیمِ مدافع میتوانند دیوار دفاعی تشکیل دهند و ضربه دقیقاً از همان نقطهای که خطا رخ داده است، نواخته میشود.
اگر در مرحله گروهی امتیاز تیمها برابر شود، ملاک تعیینِ تیم برتر چیست؟
به این نکته باید خوب دقت کرد چراکه احتمالاً در بسیاری از گروهها شاهد چنین وضعیتی خواهیم بود. از این جام جهانی به بعد، اولین ملاک برای تعیینِ تیم برتر میان دو یا چند تیمی که همامتیاز هستند، «نتیجه بازیِ رودررو» خواهد بود و دیگر خبری از تفاضلِ گلِ کلی (که در دورههای قبل اعمال میشد) نیست.
دومین ملاک، تفاضل گل در بازیهایِ بینِ تیمهای همامتیاز است و پس از آن، بیشترین گلِ زده در همان بازیها معیار خواهد بود. تنها پس از بررسی این موارد است که بهعنوان معیار چهارم، «تفاضل گل کلیِ» تیمها در جدول گروه مد نظر قرار میگیرد.
ماجرای قانون ۵ ثانیه برای پرتاب اوت چیست؟
این هم یکی دیگر از قوانین جدیدی است که در این جام جهانی با هدف افزایش سرعت بازی و جلوگیری از اتلاف وقت اجرا میشود. اگر داوران تشخیص دهند که یک بازیکن برای پرتاب اوت بیشازحد معطل میکند، میتوانند یک شمارش معکوسِ ۵ ثانیهایِ مشهود را آغاز کنند.
اگر این شمارش به ۵ ثانیه برسد، پرتاب اوت به تیم حریف واگذار خواهد شد. این اتفاق تاکنون در مسابقات رخ داده است؛ از جمله زمانی که مدافع تیم ملی بوسنی و هرزگوین در بازی مقابل کانادا بهدلیل تعللِ بیشازحد، حق پرتاب اوت را از دست داد.
فیفا و حساسیت ویژه به حفاظت از حقوق حامیان مالی
اما در خارج از زمین مسابقه هم سوالهایی برای علاقمندان و حاضران در استادیومهای محل برگزاری دیدارها مطرح است؛ مثل اینکه چرا روی برچسب بطریهای سس «هاینز» در استادیومها نوار چسب میزنند؟ چرا لوگوها پوشانده میشوند؟
خبرنگاران و هوادارانِ تیزبین متوجه شدهاند که روی لوگوی بطریِ چاشنیها مانند سس کچاپ هاینز (Heinz) در داخل استادیومها با نوار چسب پوشانده شده است. این دستورالعملِ فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا) است. فیفا بهعنوان نهادِ حاکم بر فوتبال، همواره با دقت و حساسیتِ بسیار بالایی از شرکا و اسپانسرهای رسمیِ خود محافظت میکند تا در استادیومها در کانونِ توجهِ انحصاری قرار داشته باشند.
دقیقاً به همین دلیل، استادیومهایی مانند «ورزشگاه ژیلت» در نزدیکی بوستون (Gillette Stadium) که نامِ اسپانسر خود را یدک میکشند برای برگزاری این تورنمنت توسط فیفا تغییر نام یافته و بهجای نام برندِ تجاری، از نامهای عمومی و متعارف برای آنها استفاده میشود.
هواداران تیمهای اروپایی که هفتهها صرف تماشای مسابقات در استادیومها کردهاند در سال دقیقاً چقدر مرخصیِ باحقوق میگیرند؟
حتماً برایتان جای سؤال است که چگونه هوادارانِ این کشورهایِ برترِ فوتبالِ در اروپا میتوانند هفتههای متمادی را در آمریکای شمالی سپری کنند، اینطور نیست؟
خب، اروپاییها عاشقِ فوتبال و تیمهای کشورشان هستند و تماشای این تورنمنتِ مهم و فوقالعاده جذاب از سالها پیش در تقویمِ برنامههایشان جا گرفته است.
میزانِ روزهایِ مرخصیِ کارمندان از کشوری به کشور دیگر متفاوت است. بهعنوان مثال، در بریتانیا بیشتر کارمندان حداقل ۲۸ روز مرخصی سالانه باحقوق دریافت میکنند. در فرانسه، این رقم حداقل ۳۰ روز کاری است و این عدد در اسپانیا ۲۲ روز است.