کارشناسان هشدار میدهند منافع سوختهای فسیلی و «حملات به علم» دوباره یکی از جنجالیترین مباحث اقلیمی را متوقف کرده است.
مذاکرات میاندورهای سازمان ملل متحد درباره اقلیم در شهر بن دیشب به وقت اضافه کشیده شد، زیرا کشورها نتوانستند بر سر یک توافق مالی برای کمک به کشورهای در حال توسعه برای سازگار شدن با تغییرات اقلیمی به توافق برسند.
آگهی
آگهی
سایمن استیل، دبیر اجرایی کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد درباره تغییرات اقلیمی (UNFCCC)، از «اول شماگرایی» کشورهایی انتقاد کرد که تا دیگران تعهد ندهند خود حاضر نیستند کاری انجام دهند.
او افزود: «شکافهای قابل توجهی باقی مانده و کار زیادی برای دوره میاننشستهای پیش رو در پیش است.»
در حالی که در موضوع «گذار عادلانه» که هدف آن تضمین توزیع منصفانه منافع فاصله گرفتن از سوختهای فسیلی است، مقداری پیشرفت حاصل شد، این گفتوگوها زیر سایه منافع پرسشبرانگیز و افزایش حساسیتها درباره اینکه در نهایت چه کسانی پشت میز مینشینند قرار گرفت و چه کسانی سهمی در تصمیمگیری دارند.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، به گفته برخی، مذاکرات بن به دلیل حملات «گروه کوچکی از منافع مرتبط با سوختهای فسیلی» که پشت درهای بسته علم تغییرات اقلیمی را هدف قرار داده بودند، با بنبست روبهرو شد.
این اتهامها را نمایندگانی مطرح کردهاند که از سوی اتحادیه اروپا، سوئیس و دهها کشور در حال توسعه در این نشست حضور داشتند.
سیوندر مایکل، رئیس هیات نمایندگی فیجی، میگوید: «منافع قدرتمندی وجود دارد که برای حفاظت از ثروت و نفوذ خود بیتاب هستند. ما میبینیم که برخی کشورها روند را گروگان گرفتهاند، در حالی که مردم آسیبپذیر از تنش گرمایی، مدهای بسیار بلند موسوم به کینگتاید [بالاترین حد جزر و مد پیشبینیشده در سال در یک ناحیه ساحلی] و طوفان، خشکسالی و قحطی رنج میبرند.»
آیا منافع سوختهای فسیلی مانع پیشرفت در کنفرانس اقلیمی بن شد؟
علاوه بر مقامهای دولتی، کشورهایی که در نشستهای اقلیمی سازمان ملل شرکت میکنند میتوانند نمایندگان غیردولتی را هم در ترکیب هیاتهای خود داشته باشند. این افراد میتوانند شامل رهبران بومی، نمایندگان جوانان، دانشگاهیان و نمایندگان بخش خصوصی باشند؛ برخی از آنها نماینده منافع سوختهای فسیلی هستند.
به گفته مانجیت داکال، مشاور بلوک ۴۴ کشوری کشورهای کمتر توسعهیافته، بن شاهد «حملات هماهنگ در سالنهای مذاکره از سوی شمار اندکی از منافع مرتبط با سوختهای فسیلی» بود. او هیچ کشوری را مشخصا نام نبرد.
بولتن مذاکرات زمین (منبع به زبان انگلیسی) که گزارشهای روزانهای از این مذاکرات منتشر میکرد، میگوید هند و گروه عربی – که شامل عربستان سعودی، امارات متحده عربی، کویت و چند کشور دیگر است – با تلاشها برای درخواست از نهادهای علمی مانند هیات بیندولتی تغییرات اقلیمی سازمان ملل (IPCC) برای مقابله با اطلاعات نادرست اقلیمی مخالفت کردند، زیرا گفتند چنین اقدامی میتواند برای بیاعتبار کردن مباحث علمی واقعی به کار رود.
بههمین ترتیب، تلاش بریتانیا و اتحادیه اروپا برای حذف اشاره به «دیدگاههای متفاوت» درباره مفهوم نقاط واژگونی اقلیمی، با مخالفت عربستان سعودی و هند وابسته به زغالسنگ روبهرو شد؛ آنها استدلال کردند که این موضوع نه قطعی است و نه روشن.
هند همچنین پیشنهاد کرد اشاره به «تغییرات برگشتناپذیر» حذف شود و با متنی که بر محدود کردن میزان و مدت «فراتر رفتن» از سقف ۱.۵ درجه توافق پاریس تاکید میکرد مخالفت کرد؛ متنی که بیشتر نمایندگان از جمله اتحادیه اروپا خواستار آن بودند.
شبکه اقدام اقلیمی اروپا (CAN Europe) میگوید یافتههای علمی روشن است که کاهش سریعتر انتشارها – که میتواند هدف ۱.۵ درجه را در دسترس نگه دارد – ضروری، شدنی و همراه با منافع بزرگ برای سلامت، امنیت انرژی، اشتغال و هزینهها است.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، رئیس و مذاکرهکننده ارشد ائتلاف کشورهای کوچک جزیرهای (AOSIS) روز سهشنبه ۱۶ ژوئن گفت: «از تلاشها برای جدا کردن و تضعیف بهترین شواهد علمی موجود در بن بهشدت نگران هستم.»
شیوا گوندن، مسئول بخش پاسیفیک در سازمان صلح سبز استرالیا-پاسیفیک، معتقد است: «در بن جنگی بیامان علیه علم اقلیم به راه افتاد تا اهداف محدود کردن گرمایش را سست کند.»
او اضافه میکند: «اما ما اجازه نمیدهیم این سالنها از واقعیت پاسیفیک جدا شوند؛ جایی که عبور از ۱.۵ درجه تاریخ ما را زیر آب میبرد و میراث ما را از جا میکند، زیرا آب شور به وانوا (سرزمینی) که نسلها ما را سر پا نگه داشته نفوذ میکند.»
چشمانداز کنار گذاشتن سوختهای فسیلی در کوپ ۳۱
این سطح از ناامیدی برای نشستهای اقلیمی سازمان ملل موضوعی آشنا است، زیرا تصویب تصمیمها نیازمند اجماع همه کشورها است.
کوپ ۳۰ سال گذشته در برزیل با انتقاد روبهرو شد، چرا که با متن نهاییای پایان یافت که از هرگونه نقشه راه برای کنار گذاشتن سوختهای فسیلی پرهیز کرده بود، هرچند این موضوع به نقطه داغ بحثها تبدیل شده بود.
این نتیجه باعث شد نخستین کنفرانس بینالمللی ویژه ترسیم گذار منصفانه و منظم از سوختهای فسیلی اوایل امسال در سانتا مارتا در کلمبیا برگزار شود؛ کنفرانسی که مکمل کوپ معرفی شد و بهطور صریح لابیگران سوختهای فسیلی را کنار گذاشت. دونالد ترامپ نیز از این رویداد کنار گذاشته شد.
دیوید واسکو از موسسه منابع جهان میگوید: «اشتیاق برای گذار عادلانه از سوختهای فسیلی پیوسته در حال افزایش است؛ تا حد زیادی به لطف کنفرانس اخیر سانتا مارتا در کلمبیا و نقشه راهی که ریاست برزیلی کوپ قرار است ارائه کند.»
او میافزاید: «انتظارات رو به افزایش است تا کشورها نقشههای راه ملی متناسب با شرایط خود برای خروج از سوختهای فسیلی تدوین کنند.»
«برای مذاکره درباره آیندهای بهتر به اینجا آمدیم»
ائتلاف کشورهای کوچک جزیرهای نگران است که کشورها زمینه کافی برای موفقیت کوپ ۳۱، که قرار است نوامبر امسال در ترکیه برگزار شود، فراهم نکردهاند.
فرستاده اقلیم جزایر مارشال، تینا استگ، میگوید: «برای مذاکره درباره آیندهای بهتر به اینجا آمدیم. در میانه یک بحران انرژی هستیم و با تداوم وابستگی به سوختهای فسیلی، خطر فراتر رفتن از ۱.۵ درجه را به جان میخریم؛ وضعیتی که به همه ما و بهویژه آسیبپذیرترینها لطمه میزند.»
او ادامه میدهد: «اینجا در بن شاهد حمله به علم بودهایم و دیدهایم که تلاشی برای مقابله با این حملات شکل گرفته؛ هم از سوی جزایر و هم از سوی بسیاری دیگر. علم به ما میگوید به ۱.۵ درجه نیاز داریم؛ به ما میگوید باید شکاف مالی را پر کنیم؛ به ما میگوید اگر تصمیمهای جسورانه بگیریم، آیندهای امنتر، سالمتر و قابلزیستتر خواهیم داشت. وقت آن است که گوش دهیم.»