جامعه ایرانیان ساکن آمریکا درباره حضور ایران در جام جهانی دچار دودستگی شدهاند؛ برخی از اعضای این جامعه قصد دارند مسابقه روز دوشنبه تیم ملی را تماشا کنند و برخی دیگر میخواهند بیرون ورزشگاهی که تیم در آن بازی دارد، دست به اعتراض بزنند.
قرار است تجمعی اعتراضی بیرون ورزشگاهی در نزدیکی لسآنجلس برگزار شود؛ شهری که بزرگترین جامعه ایرانیان خارج از کشور را در خود جای داده است و گاهی «تهرانجلس» خوانده میشود.
آگهی
آگهی
شرکتکنندگان در این تجمع قصد دارند تیشرتهایی با نشان شیر و خورشید بپوشند و در اعتراض به سرکوب خونین معترضان در دی ماه به دست جمهوری اسلامی، پرچم ایران پیش از انقلاب ۱۳۵۷ را به اهتزاز درآورند.
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
تیم ملی ایران یا تیم جمهوری اسلامی؟
علی جواهری، مشاور ۵۹ سالهای که در ایران متولد شده و در شهرستان اورنج کالیفرنیا زندگی میکند، به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت که به جای تماشای بازی افتتاحیه ایران مقابل نیوزیلند در داخل ورزشگاه، بیرون ورزشگاه در اعتراض شرکت میکند.
او گفت فوتبال و سیاست به هم گره خوردهاند و با اینکه عاشق این ورزش است، معتقد است بازیکنان تیم ملی تحت فشارند تا از مواضع حکومت ایران پیروی کنند.
جواهری به این خبرگزاری گفت: «این "تیم ملی" نیست. این تیم جمهوری اسلامی است.»
در واقع نفوذ سیاسی جمهوری اسلامی در فوتبال آنقدر عمیق است که نمیتوان آن را نادیده گرفت. به همین دلیل بسیاری از ایرانیان داخل و خارج از کشور، تیم ملی کنونی را تیم خود نمیدانند و میگویند که این تیم بیشتر نماینده جمهوری اسلامی است.
حضور ایران در این مسابقات از همان ابتدا با تنش همراه بود، زیرا کشور درگیر جنگ با نیروهای آمریکا و اسرائیل بوده است. اردوگاه تمرینی تیم ایران از توسان آریزونا به مکزیک منتقل شد و برخی مقامهای کلیدی فوتبال ایران، از جمله رئیس فدراسیون نیز هنوز ویزای ورود به آمریکا نگرفتهاند.
بسیاری از ایرانیان خارج از کشور احساسات متناقضی دارند: چگونه میتوان از مردم ایران حمایت کرد، اما نه از حکومت، آن هم از طریق عشق به فوتبال؟
مهدی طارمی، کاپیتان تیم، روز یکشنبه در کنفرانس خبری گفت: «ما برای هر ایرانی بازی میکنیم، چه در خارج از کشور باشد و چه در ایران. مردم نظرات مختلفی دارند، اما ما اینجا هستیم تا مردم را متحد کنیم و تلاش میکنیم برای همه ایرانیان، هر جا که زندگی میکنند، شادی بیاوریم. ما اینجا هستیم تا مردم ایران را خوشحال کنیم. وارد سیاست نمیشویم. ما برای فوتبال بازی کردن اینجا هستیم.»
رضا قرچهداغی، ۵۷ ساله، به آسوشیتدپرس گفت که مسابقه را همراه پدر ۹۶ سالهاش در سندیگو تماشا خواهد کرد. او گفت بلیت مسابقه را، تا حدی به دلیل قیمتهای سرسامآور، نخریده است. با این حال، او گفت صرفنظر از سیاست، از تیم حمایت میکند و در عین حال به تنوع دیدگاهها میان ایرانیان مهاجر احترام میگذارد.
قرچهداغی که در ۱۰ سالگی ایران را ترک کرده، گفت: «من عاشق دوآتشه فوتبال هستم و این بچهها نماینده همه پارسیها و ایرانیان سراسر جهانند. برای من، این هیچ ربطی به نوع حکومتی که در ایران وجود دارد، ندارد.»
در جنوب کالیفرنیا مراسمهای تماشای دستهجمعی برای تشویق تیم برنامهریزی شده و وقتی سال گذشته مشخص شد ایران در لسآنجلس بازی خواهد کرد، بسیاری بلیت خریدند. اما در ماههای اخیر، برخی گفتهاند در پی سرکوب خشن دی ماه، بلیتهایشان را از روی خشم فروختهاند.
برخی هواداران ایرانی-آمریکایی فوتبال نیز گفتهاند که تیم ملی اکنون بهشدت درگیر سیاست شده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا شامگاه یکشنبه اعلام کرد که ایالات متحده با ایران برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز به توافق رسیده است. جنگی که آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند آغاز کردند، منطقه را دچار آشفتگی کرده و عملا صادرات نفت و گاز طبیعی از خلیج فارس را متوقف کرده بود. جزئیات این توافق، که قرار است جمعه امضا شود، هنوز منتشر نشده است.
چه کسی وارد ورزشگاه میشود؟
پرسش درباره اینکه باید طرفدار چه کسی بود، با مسئله دیگری هم پیچیدهتر شده: اصلا چه کسی میتواند وارد ورزشگاه شود؟
طبق مقررات فیفا، معمولا ۸ درصد بلیتهای هر مسابقه جام جهانی به هر کشور شرکتکننده اختصاص مییابد تا فدراسیونهای ملی آن را به هواداران خود بفروشند.
هفته گذشته، فدراسیون فوتبال ایران اعلام کرد که تمام سهمیه بلیتهایش لغو شده و در نتیجه، هوادارانی که از پیش برنامه سفر ریخته بودند، دست خالی ماندهاند.
فدراسیون اعلام کرد: «در شرایط فعلی، حتی قادر نیستیم یک بلیت هم در اختیار هواداران تیم ملی قرار دهیم.»
اما تنها هواداران نبودند که با مشکلات اجرایی روبهرو شدند. رساندن تیم به مسابقاتش، به ترتیباتی پیچیده و بیسابقه در تاریخ جام جهانی نیاز داشته است.
قرار بود تیم ایران ابتدا در توسان آریزونا مستقر شود. اما در عوض، در ۷ ژوئن وارد فرودگاه تیخوانا در مکزیک شد و اردوگاه خود را در مرکز «خولویتسکوینتله» درست در جنوب مرز آمریکا برپا کرد. هنگام ورود تیم به فرودگاه، حدود ۲۰ هوادار با پرچم از آن استقبال کردند.
هر مسابقه مرحله گروهی برای تیم ایران مستلزم عبور از مرز به داخل آمریکاست. با این حال، به گفته سخنگوی فدراسیون فوتبال ایران، بازیکنان تنها یک روز پیش از نخستین مسابقه و دو روز پیش از دو مسابقه بعدی وارد آمریکا خواهند شد تا مدت حضورشان در این کشور به حداقل برسد.
امیر قلعهنویی، سرمربی تیم، به خبرگزاری نیمهرسمی تسنیم گفت که برخی اعضای کادر مدیریتی، رسانهای و مدیر اجرایی هنوز اجازه عبور از مرز را نگرفتهاند.
او یکشنبه گذشته، به نقل از تسنیم، گفت: «از شما میپرسم، این چه نوع رفتاری است؟»
مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال، نیز رفتار واشنگتن را نشانه «بدخواهی و نبود برابری میان تیمها» توصیف کرد و گفت فدراسیون به فیفا شکایت خواهد کرد.
فوتبالیستهای معترض
در گذشته، ورزشکاران ایرانی برای ابراز نظر سیاسی با پیامدهای جدی روبهرو شدهاند.
در سال ۲۰۲۲، یکی از اعضای سرشناس پیشین تیم ملی به نام وریا غفوری به اتهام اعتراض به رهبر بازداشت شد و سردار آزمون، مهاجم ستاره، امسال ظاهرا به دلیل یک پست شبکه اجتماعی که مقامات را خشمگین کرده بود، به فهرست جام جهانی دعوت نشد.
امیر قلعهنویی، سرمربی ایران، آزمون را «بازیکنی فوقالعاده» توصیف کرد و گفت آرزو میکرد او همراه تیم بود.
قلعهنویی روز یکشنبه، در پاسخ به پرسشی درباره جامعه بزرگ ایرانیان خارج از کشور، گفت: «فقط خوشحالم که برای دیدن ما میآیند و امیدوارم برای ما دعا کنند و تشویقمان کنند.» او افزود امیدوار است تیم با ارائه یک بازی خوب، این وفاداری را جبران کند.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
بسیاری از کاربران ایرانی در شبکههای اجتماعی همچنین به مناسبت جام جهانی از ورزشکاران کشته شده، اعدام شده و زندانی یاد کردهاند.
مجتبی ترشیز، بازیکن پیشین تراکتور، ریبین مرادی، بازیکن تیم نوجوانان ساپیا و امیرمحمد کوهکن دروازهبان و مربی فوتسال، در جریان اعتراضات به دست نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی کشته شدند.
چند تن از فوتبالیستهای حرفهای ایران نیز به دلیل حمایت از خیزشهای مردمی در دورههای مختلف در زندان هستند. رشید مظاهری، دروازهبان پیشین تیم ملی و باشگاههای ایران و امیررضا نصر آزادانی، بازیکن پیشین تیم سپاهان از جمله معروفترین این افراد هستند.
پرچم شیر و خورشید
برخی ایرانیان آمریکایی همچنین از قانون فیفا که نمایش پرچمهای سیاسی را ممنوع کرده، ناراضیاند. آنها میخواهند پرچم شیر و خورشید را به اهتزاز درآورند.
در آییننامه ورزشگاههای فیفا نمایش «بنر، پرچم، پوشش و دیگر اقلام دارای ماهیت سیاسی، توهینآمیز یا تبعیضآمیز» در محل مسابقات جام جهانی ممنوع اعلام شده است. این نهاد در پاسخ به پرسشها درباره مجاز بودن ورود پرچم شیر و خورشید به ورزشگاهها، به همین سیاست استناد کرده و این موضوع باعث خشم هواداران ایرانی و جامعه مهاجر شده است.
«موسسه ایرانی-آمریکایی صداهایی برای آزادی» اعلام کرد هفته گذشته در کالیفرنیا شکایتی علیه قانون فیفا برای منع پرچم ثبت کرده است.
در مراسم افتتاحیه روز جمعه در لسآنجلس، هنگامی که پرچم ایران وارد زمین شد، بخشی از جمعیت که عمدتا آمریکایی بودند، آن را هو کردند.
بسیاری از ایرانیان معترض در شبکههای اجتماعی یادآوری کردهاند که در گذشته، در بسیاری مسابقاتی که فیفا برگزار کرده، نشانهها و پرچمهایی مانند پرچم سرزمینهای فلسطینی (در بازیهای نامربوط به فلسطینیها) و نشانهای دگرباشان به نمایش درآمده و برخوردی هم با آن صورت نگرفته است.
شبکه سیانان نیز در مطلبی با عنوان «برای چه کسی تشویق میکنیم؟» نوشت که ایرانیان آمریکا با «پیچیدهترین جام جهانی» و «شرایطی بیپیشینه» خود روبهرو هستند.
برای نخستین بار در تاریخ جام جهانی، کشور میزبان با یکی از تیمهای شرکتکننده در حال جنگ است، هرچند اکنون نشانههایی از توقف جنگ دیده شده است. تأخیر در صدور روادید، محدودیتهای مهاجرتی و ممنوعیتهای سفر، وضعیت حضور تیم ایران را از نظر اجرایی و تصویری، دستکم، بسیار پیچیده کرده است.
سیانان نیز مینویسد که بسیاری از ایرانیان آمریکا پرچم جمهوری اسلامی را پرچم مردم ایران نمیدانند و پرچم شیروخورشید را ترجیح میدهند، اما جنجال پرچم تنها یکی از موضوعاتی است که ایرانیان خارج از کشور را دچار شکاف کرده است.
فراخوان پهلوی
رضا پهلوی از مردم ایران خواسته است که پرچمهای شیر و خورشید را به نمایش بگذارند.
او در پیامی نوشت: «در این جام جهانی، نام ایران را فرزندان قهرمان و جاویدنامش نمایندگی میکنند. پیراهنهای منقش به تصاویر آنها را به ورزشگاهها و خیابانها ببرید. بگذارید جهان بداند تیم واقعی ایران، مردم شجاع ایراناند؛ نه نمایندگان رژیم جنایتکار و اشغالگر ایران.»
دفتر رسانهای شاهزاده رضا پهلوی نوشت: «از شما دعوت میکنیم تیشرتهای سفید را با نام و شماره نمادینِ فوتبالیستها، ورزشکاران و جوانانی که به دست رژیم جمهوری اسلامی کشته، اعدام یا تحت آزار و سرکوب قرار گرفتند بر تن کنید.»
گروهی از ایرانیان در آمریکا در پاسخ به این فراخوان قرار است تجمع اعتراضی برگزار کنند.
حتی بسیاری از ایرانیان هم که قصد تماشای مسابقات تیم ملی را دارند، گفتهاند که به نشانه اعتراض به جمهوری اسلامی، تصویر شیر و خورشید را به رغم ممنوعیت همراه خود به ورزشگاه میبرند.
برخی از مخالفان رضا پهلوی در شبکههای اجتماعی این حرکتهای نمادین را بیفایده دانسته و حتی مسخره کردهاند. گروهی از این مخالفان پیش از این فرستههایی در ستایش از مبارزه مدنی علیه جمهوری اسلامی همرسان کردهاند.