ایتالیا بار دیگر در جام جهانی غایب است؛ اما چه تیمهای بزرگ دیگری نیز این تورنمنت را از دست میدهند و کدام کشورها پس از سالها دوری بازمیگردند؟
جامجهانی ۲۰۲۶ دوباره برخی از تاریخیترین تیمهایملی فوتبال را به بزرگترین صحنه این ورزش برمیگرداند، اما همزمان چند نام بزرگ دیگر را بیرون از گردونه نگه میدارد. برای بعضی کشورها این غیبت فقط موقتی است، اما برای برخی دیگر به زخمی کهنه در فوتبالشان تبدیل شده است. چشمگیرترین غایب همچنان ایتالیاست؛ قهرمان چهار دوره جامجهانی که برای سومین دوره پیاپی در این رقابتها حاضر نخواهد بود و آخرین بار در برزیل ۲۰۱۴ به میدان رفت. این غیبت یکی از عمیقترین بحرانها در تاریخ اسکوادرا آتزورا، تیمملی ایتالیا، به شمار میرود، بهویژه اگر درنظر بگیریم که تنها دو دهه پیش در قله فوتبال جهان بودند. در جامجهانی ۲۰۲۶ همچنین چند تیمی که در قطر ۲۰۲۲ حاضر بودند، غایب خواهند بود. دانمارک، لهستان، ولز، کامرون، صربستان و کاستاریکا همگی در کسب مجوز صعود ناکام ماندند و پس از حضور در دوره گذشته، این بار جایی در تورنمنت ندارند. نیجریه، روسیه و ایسلند هم برای دومین جامجهانی پیاپی غایب خواهند بود؛ تیمهایی که آخرین بار در روسیه ۲۰۱۸ رقابت کردند.
آگهی
آگهی
دوره دوری برای اسلواکی و اسلوونی حتی طولانیتر بوده است؛ این دو تیم چهارمین جامجهانی پیاپی را از دست میدهند و پس از آخرین حضورشان در آفریقای جنوبی ۲۰۱۰، همچنان دور از صحنه میمانند. یونان و شیلی نیز غیبت خود را به سه دوره میرسانند؛ هر دو تیم آخرین بار در برزیل ۲۰۱۴ حاضر بودند. در میان غایبان دیرینه، نام رومانی و ایرلند بیش از همه جلب توجه میکند. رومانی برای هفتمین دوره پیاپی در جامجهانی غایب است و آخرین بار به فرانسه ۱۹۹۸ صعود کرد. ایرلند هم که آخرین حضورش به ۲۰۰۲ برمیگردد، اکنون شش دوره متوالی این رقابتها را از خانه تماشا کرده است.
غایبان بزرگ
ایتالیا؛ غول جهانی در افول
کمتر غیبتی در فوتبال جهان بهاندازه نبود ایتالیا شوکهکننده است. اسکوادرا آتزورا همچنان یکی از موفقترین تیمهایملی تاریخ است؛ با چهار عنوان قهرمانی جامجهانی در سالهای ۱۹۳۴، ۱۹۳۸، ۱۹۸۲ و ۲۰۰۶.
آخرین قهرمانی آنها در برلین ۲۰۰۶ و برابر فرانسه رقم خورد؛ فینالی که نه فقط به خاطر پیروزی ایتالیا، بلکه به دلیل کارت قرمز جنجالی زینالدین زیدان پس از ضربه سر به مارکو ماتراتزی در یادها مانده است.
اما از آن زمان سقوطی شدید آغاز شد: ناکامی در صعود به جامجهانیهای ۲۰۱۸، ۲۰۲۲ و حالا ۲۰۲۶؛ و هر ناکامی، دردناکتر از قبلی.
رومانی؛ جادوی هاگی و انتظار طولانی از ۱۹۹۸
نسل طلایی فوتبال رومانی در جامجهانی ۱۹۹۴ ایالات متحده به اوج رسید. با رهبری گئورگه هاگی ـ که او را «مارادونای کارپاتها» مینامند ـ رومانی با ارائه فوتبالی تماشایی تا مرحله یکچهارم نهایی بالا رفت.
آن تورنمنت عملا پایان یک دوران بود؛ هرچند رومانی به فرانسه ۱۹۹۸ هم صعود کرد و تا مرحله یکهشتم نهایی پیش رفت. از آن زمان، آنها در هفت دوره متوالی موفق به صعود به جامجهانی نشدهاند، هرچند عملکردهای اخیرشان در مسابقات قهرمانی اروپا نشان میدهد شاید دوباره در مسیر درست قرار گرفته باشند.
ولز؛ از پله تا گرت بیل
ولز برای بازگشت به جامجهانی ۶۴ سال صبر کرد و با صعود به قطر ۲۰۲۲ رکورد اروپا برای طولانیترین فاصله بین دو حضور در این رقابتها را به نام خود ثبت کرد.
بزرگترین دستاورد این تیم همچنان جامجهانی ۱۹۵۸ است؛ جایی که به یکچهارم نهایی رسید و با گلی از پله ۱۷ ساله برابر برزیل از دور رقابتها کنار رفت.
بازگشت آنها در ۲۰۲۲ با الهام از گرت بیل به پایان یک دوره خشکسالی تاریخی انجامید. با این حال، حذف در مرحله مقدماتی جامجهانی ۲۰۲۶ برابر بوسنی و هرزگوین ضربهای سنگین برای هواداران ولزی بود که بار دیگر جامجهانی را از خانه تماشا خواهند کرد.
کرهشمالی؛ معجزه ۱۹۶۶ و بازگشت در ۲۰۱۰
کرهشمالی در جامجهانی ۱۹۶۶ با شکست ایتالیا و صعود به یکچهارم نهایی یکی از بزرگترین شگفتیهای تاریخ این رقابتها را رقم زد و به نمادی جهانی از روحیه تیمهای کوچک بدل شد.
۴۴ سال طول کشید تا این تیم دوباره به مرحله نهایی جامجهانی برسد و در آفریقای جنوبی ۲۰۱۰ حاضر شود. اما آن حضور با ناکامی کامل پایان یافت؛ کرهشمالی هر سه بازی خود را باخت و با تفاضل گل ۱۲–۱ جام را ترک کرد. آنها از آن زمان دیگر هرگز به جامجهانی نرسیدهاند.
کانادا؛ نیروی تازه فوتبال در حال ظهور؟
نخستین حضور کانادا در جامجهانی به سال ۱۹۸۶ برمیگردد؛ جایی که این تیم بدون زدن حتی یک گل و با تفاضل گل ۵–۰ مسابقات را ترک کرد.
بازگشت آنها در ۲۰۲۲ پس از ۳۶ سال غیبت، نویدبخش ظهور نسلی امیدوارکننده به رهبری آلفونسو دیویس بود. کانادا هرچند دوباره امتیازی به دست نیاورد، اما این بار دو گل به ثمر رساند.
اکنون کانادا بهعنوان یکی از میزبانان مشترک جامجهانی ۲۰۲۶ فرصتی واقعی برای صعود به مرحله حذفی دارد؛ موفقیتی که بزرگترین دستاورد تاریخ فوتبال این کشور خواهد بود.
ایرلند؛ قصه افسانهای ایتالیا ۹۰
درخشانترین لحظه فوتبال ایرلند در جامجهانی ۱۹۹۰ رقم خورد؛ زمانی که شاگردان جک چارلتون در نخستین حضور خود در این تورنمنت تا یکچهارم نهایی پیش رفتند و صحنههای جشن و شادی در سراسر کشور به راه افتاد.
ایرلند در سالهای ۱۹۹۴ و ۲۰۰۲ نیز به جامجهانی صعود کرد، اما از آن پس دیگر هرگز بازنگشته و همین عملکرد در ایتالیا ۹۰ همچنان بزرگترین موفقیت فوتبالی این کشور به شمار میرود.
این بار ایرلند بسیار نزدیک بود که به جامجهانی برسد، اما در نیمهنهایی پلیآف اروپایی انتخابی، در حالی که تا دقیقه ۸۶ با نتیجه ۲–۱ از چک پیش بود، در نهایت در ضربات پنالتی مغلوب این تیم شد. چک سرانجام با شکست دادن دانمارک، باز هم در ضربات پنالتی، جواز حضور در جامجهانی را به دست آورد.
تیمهایی که تقریبا فراموش کردهایم زمانی در جامجهانی بازی کردهاند
کوبا؛ یکچهارم نهایی فراموششده ۱۹۳۸
کمتر کسی به یاد دارد که کوبا در جامجهانی ۱۹۳۸ تا مرحله یکچهارم نهایی پیش رفت؛ موفقیتی که هنوز هم بزرگترین دستاورد تاریخ فوتبال کارائیب محسوب میشود.
کوبا در آن تورنمنت پس از تساوی ۳–۳ در دیدار نخست با رومانی، در بازی تکراری این حریف را شکست داد؛ زمانی که هنوز ضربات پنالتی در فوتبال وجود نداشت. آنها در یکچهارم نهایی برابر سوئدی قدرتمند قرار گرفتند و با شکست سنگین ۸–۰ از ادامه راه بازماندند. کوبا از آن زمان دیگر هرگز به جامجهانی نرسیده است.
اندونزی؛ پیشگامان آسیا
اندونزی که در آن زمان «هند شرقی هلند» نام داشت، در سال ۱۹۳۸ نخستین تیم آسیایی شد که در جامجهانی به میدان میرفت.
حضور آنها فقط به یک بازی محدود شد، اما اهمیت تاریخی آن بسیار بزرگ بود. اندونزی در دور نخست به مجارستان خورد و ۶–۰ باخت، اما جایگاه خود را برای همیشه در تاریخ فوتبال ثبت کرد.
اسرائیل؛ تنها یک حضور، ۵۶ سال پیش
اسرائیل تنها یک بار و در جامجهانی ۱۹۷۰ مکزیک در این رقابتها حاضر بوده است.
تساوی ۱–۱ برابر سوئد هنوز هم یکی از لحظات ماندگار تاریخ فوتبال این کشور به حساب میآید. در مجموع، اسرائیل عملکرد قابل قبولی داشت؛ برابر ایتالیا به تساوی بدون گل رسید و تنها با شکست ۲–۰ مقابل اروگوئه از صعود بازماند.
جامائیکا؛ «راگهبویز»
تنها حضور جامائیکا در جامجهانی به فرانسه ۱۹۹۸ برمیگردد.
شکستهای سنگین برابر کرواسی و آرژانتین از شور و شوق «راگهبویز» کم نکرد و آنها بهترین نمایش خود را برای بازی پایانی مرحله گروهی مقابل ژاپن نگه داشتند. پیروزی خاطرهانگیز ۲–۱ برابر ژاپن، تحسین جهانی را برای جامائیکا به همراه داشت و تئو ویتمور، زننده هر دو گل، را برای همیشه وارد افسانههای فوتبال این کشور کرد.
چین؛ رویایی که هنوز دنبالهای ندارد
چین برای نخستین بار در جامجهانی ۲۰۰۲ حضور یافت، اما با سه شکست و بدون زدن حتی یک گل، با تفاضل گل ۹–۰ مسابقات را ترک کرد.
از آن زمان به بعد، چینیها حتی به نزدیکی صعود دوباره هم نرسیدهاند و رویای دومین حضور در جامجهانی، همچنان دستنیافتنی به نظر میرسد.
بازگشتهای بزرگ
همزمان، چند تیمملی دیگر با نمایشی قدرتمند به جامجهانی بازمیگردند. ژاپن، عربستان سعودی و الجزایر بار دیگر جواز حضور گرفتهاند و خود را بهعنوان نمایندگان ثابت آسیا و آفریقا تثبیت میکنند. بازگشت چند تیم تاریخی اروپایی نیز بسیار جالب توجه است. ترکیه برای نخستین بار از ۲۰۰۲، زمانی که در کره و ژاپن به مقام سوم رسید، دوباره به مرحله نهایی جامجهانی بازگشته است. نروژ هم پس از غیبتی طولانی برمیگردد؛ تیمی که اکنون نسل تازهای از ستارگان به رهبری ارلینگ هالند آن را هدایت میکنند.
اسکاتلند، اتریش، چک و پاراگوئه نیز دوباره به بزرگترین صحنه فوتبال بازگشتهاند و به این تورنمنت رنگ و عمق تاریخی بیشتری میبخشند.
به این ترتیب، جامجهانی ۲۰۲۶ ترکیبی جذاب از بازگشتها، ناکامیها و امیدهای تازه را نوید میدهد. برای برخی کشورها، نرسیدن به جامجهانی تنها یک عقبگرد موقت است، اما برای برخی دیگر، هر دورهای که از دور تماشا میکنند، به فصل دیگری از تاریخ دردناک فوتبالشان تبدیل میشود.