روانشناسان میگویند زنان بیش از مردان در موقعیتهایی عذرخواهی میکنند که لزوما نیازی به عذرخواهی ندارد؛ رفتاری که ریشه آن را باید در انتظارات و فشارهای اجتماعی جستوجو کرد، نه صرفا در تفاوتهای شخصیتی.
به گفته استیون هینشاو، استاد روانشناسی دانشگاه کالیفرنیا برکلی، دختران از سنین پایین با مجموعهای از انتظارات متناقض روبهرو هستند؛ از یک سو باید مهربان و همدل باشند، از سوی دیگر جاهطلب و رقابتی عمل کنند و همزمان تصویری مطلوب از خود ارائه دهند. او این وضعیت را «سهگانه ناممکن» توصیف میکند که میتواند احساس ناکافی بودن و تمایل به عذرخواهی مداوم را تقویت کند.
آگهی
آگهی
در همین حال، پژوهشهای کارینا شومان، استاد روانشناسی اجتماعی دانشگاه پیتسبورگ، نشان میدهد مردان الزاما کمتر عذرخواهی نمیکنند، بلکه آستانه بالاتری برای تشخیص رفتارهای نیازمند عذرخواهی دارند. بر اساس این تحقیقات، زنان رفتارهای مشابه را بیشتر از مردان توهینآمیز یا مشکلساز ارزیابی میکنند و در نتیجه بیشتر احساس میکنند باید بابت آن عذرخواهی کنند.
این موضوع در محیط کار نیز میتواند پیامدهایی داشته باشد. اگرچه افرادی که بیشتر عذرخواهی میکنند معمولا مهربانتر و خوشبرخوردتر تلقی میشوند، اما در عین حال ممکن است کمتر قاطع، قدرتمند یا شایسته به نظر برسند. کارشناسان معتقدند این برداشتها میتواند برای زنان، که همچنان با شکافهای جنسیتی در موقعیتهای مدیریتی و رهبری مواجه هستند، اثرات پررنگتری داشته باشد.
با این حال، متخصصان تاکید میکنند که عذرخواهی در ذات خود رفتاری منفی نیست و میتواند نشانهای از فروتنی و همدلی باشد. آنها توصیه میکنند افراد پیش از گفتن «متاسفم» از خود بپرسند آیا واقعا خطایی مرتکب شدهاند یا خیر؛ زیرا استفاده بیش از حد از عذرخواهی ممکن است ارزش و تاثیر آن را در موقعیتهایی که واقعا ضروری است، کاهش دهد.