آسوشیتدپرس در گزارشی، پیامدهای سنگین و فرساینده تداوم قطعی اینترنت در ایران بر زندگی روزمره شهروندان و کسبوکارهای خُرد آنلاین را روایت و در این خصوص با تنی چند از فعالان این حوزه گفتگو کرده است.
در حالی که مقامهای ایرانی محدودیت و نبود دسترسی به اینترنت را با ملاحظات امنیتی توجیه میکنند، بسیاری از فعالان اقتصادی میگویند این وضعیت عملا معیشت آنها را فلج کرده است.
آگهی
آگهی
آمن خادمی، یکی از شهروندان ایرانی است که نگرانیهایش نسبت به آینده شغلی و تداوم وضعیت وخیم اینترنت در ایران، در این گزارش منعکس شده است. او در حالی که پیش از یک عکاسی تبلیغاتی، چهره مدل خود را آرایش میکند، ذهنش درگیر این پرسش است که چگونه کسبوکارش را سرپا نگه دارد.
از زمانی که مقامات کشور، اینترنت را به طور کامل قطع کردهاند، درآمد حاصل از کسبوکار و برند تجاری او تحت نام «ماهورا» به صفر رسیده است. آمن لباسهایی با الهام از هنر سنتی ایرانی طراحی میکند و عمده فروش او بهصورت آنلاین انجام میشود؛ با این حال صفحه اینستاگرام وی با بیش از ۳۰ هزار دنبالکننده، حالا نزدیک به دو ماه است که به حالت راکد درآمده است.
ایران پس از اعتراضات گسترده در اوایل ژانویه اینترنت را مسدود کرد و سپس بعد از بازگشایی نسبی، با آغاز جنگ در ۲۸ فوریه دوباره آن را قطع کرد. جمعیتِ بیش از ۹۰ میلیونی ایران مجبور شدهاند برای هر کاری، از جمله پیگیری اخبار، ارتباطات و استفاده از خدمات آنلاین، به شبکه داخلیِ بهشدت محدودِ کشور موسوم به «اینترنت ملی» اکتفا کنند.
این محدودیتها حتی پس از آغاز آتشبس در ۸ آوریل نیز ادامه یافته است. نتبلاکس، نهاد جهانی ناظر بر دسترسی به اینترنت میگوید این طولانیترین قطعیِ سراسری است که تاکنون در جهان به ثبت رسیده است.
قطعیِ مداوم اینترنت در ایران، دسترسی به اینستاگرام، تلگرام و واتساپ را مسدود کرده است؛ پلتفرمهایی که پیش از این، منبع درآمد و امرار معاش بسیاری از ایرانیان بود.
آمن خادمی میگوید: «قطعی اینترنت در چهار ماه گذشته، نهتنها کسبوکار من، بلکه بسیاری از کسبوکارهای آنلاین دیگر را نیز به کلی نابود کرده است. در دو ماه گذشته، ما حتی یک مورد فروش هم نداشتهایم.»
کسبوکارهای کوچک اینترنتی به یکی از راههای اصلیِ درآمدزایی برای مردم ایران تبدیل شده است؛ کشوری که سالهاست از نرخ بالای بیکاری و تورم لجامگسیخته رنج میبرد و دهههاست که تحت تحریمهای بینالمللی قرار دارد.
بسیاری از کسبوکارهای سنتی نیز پیشتر در این شرایط برای یافتن مشتری و حفظ بقای خود به اینترنت متوسل شده بودند.
هشدار درباره پیامدهای قطعی طولانی مدت اینترنت در ایران
ستار هاشمی، وزیر ارتباطات ایران میگوید حدود ۱۰ میلیون نفر «که عمدتا از اقشار با درآمد متوسط و پایین هستند، بهطور مستقیم در فعالیتهایی اشتغال دارند که به ارتباط پایدار دیجیتال وابسته است.»
او اظهار داشت: «تداوم ناپایداری اینترنت، تهدیدی مستقیم برای مشاغل این جمعیت عظیم به شمار میرود که میتواند پیامدهای عمیق اجتماعی و اقتصادی به دنبال داشته باشد.»
در همین حال، خبرگزاری نیمهرسمی تسنیم که به سپاه پاسداران نزدیک است، در مقالهای عنوان کرد که قطعی اینترنت برای مقابله با «ماشین جنگ روانی» دشمن، از جمله مقابله با «اخبار جعلی» که بنا به این ادعا با هدف ایجاد رعب و وحشت منتشر میشوند، ضروری بوده است.
اما این قطعیِ گسترده، تنها دامنگیرِ فروشندگان کالا نشده است. فرناز اجاقلو، مدلی که در پروژه عکاسی آمن خادمی حضور دارد و در عین حال مربی تناسب اندام است دیگر قادر به برگزاری دورههای آنلاین خود برای شاگردانش در داخل و خارج از ایران نیست.
او میگوید که هم درآمد مدلینگ و هم کلاسهای آنلاینش «به صفر رسیده است». فرناز اجاقلو میافزاید: «هر روز که بیدار میشدم، برای طول روز و آخر هفتهام برنامهریزی میکردم؛ اینکه چه لباسی بپوشم و چه زمانی عکاسی کنم. اما حالا دیگر هیچکدام از این برنامهها وجود ندارد و این موضوع بهشدت ناراحتکننده است.»
امیر امیری، عکاس ایرانی که در این گزارش با وی گفتگو شده نیز معتقد است: «برای کسبوکارهای فیزیکی، دستکم هنوز این امید وجود دارد که شاید مشتری حضوری از راه برسد، اما کسانی که از اینترنت امرارمعاش میکنند، عملا همه امیدشان را از دست میدهند، چون همهچیز کاملا از کار افتاده است. جنگ همهچیز را متوقف میکند یا به تعویق میاندازد و همین، برای افرادی که کار و کسبشان بر اینترنت استوار است، حس ناامیدی عمیقی ایجاد میکند.
وی در پایان میگوید: «من هیچوقت نفهمیدم چرا باید در زمان جنگ اینترنت را قطع کرد. ما کشورهای زیادی را دیدهایم که درگیر جنگ بودهاند، اما اینترنتشان برقرار بوده است. بهنظر من این یک پرسش بزرگ برای همه ایرانیان است. نکته دوم، تاثیری است که بر خانوادهها میگذارد؛ آنها را از هم بیخبر و جدا میکند. امروز اینترنت چیزی شبیه برق و آب است، یک نیاز پایهای و ضروری برای شهروندان. وقتی آن را از مردم میگیرند، آنها از تامین برخی نیازهای اولیه هم بازمیمانند.»