روز جمعه، ۱۰ آوریل، ششمین ماه از زمان اجرایی شدن توافق آتشبس در غزه است؛ نقطه عطفی که در میان سردرگمیها بر سر آتشبس جدید و شکنندهتر در جنگ ایران، تا حد زیادی نادیده گرفته شده است.
در این سرزمین فلسطینی ویرانشده با دو میلیون نفر جمعیت، از شش ماه پیش، شدیدترین درگیریها بین نیروهای نظامی اسرائیل و شبهنظامیان تحت رهبری حماس متوقف شده است. اما بیشتر کارهای مربوط به توافق آتشبس در غزه هنوز انجام نشده است، از خلع سلاح حماس و پایان دادن به حاکمیت دو دههای این گروه گرفته تا استقرار یک نیروی بینالمللی و آغاز بازسازی گسترده در این منطقه.
آگهی
آگهی
ساکنان غزه همچنان در وضعیت بلاتکلیفی به سر میبرند و کمکهای محدودی از طریق یک گذرگاه مرزی که تحت کنترل اسرائیل قرار دارد، وارد این باریکه میشود.
چنین چالشهایی میتوانند نمایانگر آن چیزی باشند که ممکن است در جنگ ایران نیز رخ دهند، زیرا به نظر میرسد رویکرد دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا به مقوله صلح به توقف بمباران و واگذاری حل و فصل موضوع به دیگران محدود میشود.
اینکه آیا ترامپ میتواند چنین توافقی را در مورد ایران، با حضور بازیگران بیشتر و در حالی که بازارهای جهانی با هر بیانیه به لرزه درمیآیند، به سرانجام برساند، هنوز مشخص نیست.
سکوت هیات صلح
تمرکز بر جزئیات توافق بسیار مهم است. همین حالا هم آتشبس دو هفتهای جنگ با ایران، سردرگمی مرگباری را در مورد لبنان ایجاد کرده است، زیرا اسرائیل اصرار دارد که این توافق در آنجا اعمال نمیشود و به حملات خود به حزبالله ادامه میدهد، اما در مقابل، ایران اصرار دارد که این توافق شامل لبنان نیز میشود و تهدید میکند که توافق را بر هم خواهد زد.
اسرائیل روز پنجشنبه اعلامیه غافلگیرکنندهای را در مورد مذاکره مستقیم با لبنان صادر کرد، و این در حالی بود که این دو کشور روابط دیپلماتیک ندارند.
مدت زمان زیادی نیست که «هیات صلح» به رهبری آمریکا و شخص دونالد ترامپ با تعهدات ۷ میلیارد دلاری و اهداف گسترده برای حل و فصل نهتنها جنگ غزه، بلکه سایر درگیریهای جهان، آغاز به کار کرده است.
نه روز پس از نخستین جلسه این هیات، آمریکا و اسرائیل به ایران حمله نظامی کردند.
از آن زمان به بعد، هیات صلح ترامپ دیگر جلسه ای برگزار نکرده و هنوز در انتظار پاسخ حماس به پیشنهاد خود مبنی بر خلع سلاح است، پیشنهادی که یک امتیاز بزرگ و شاید سختترین گام است. در منشور تاسیس حماس، همگان به مقاومت مسلحانه علیه اسرائیل فراخوانده میشوند.
یک مقام آمریکایی با بیان اینکه به حماس مهلت قطعی برای پاسخ به این پیشنهاد داده نشده است، گفت اما «صبر بینهایت نیست».
نبود ضربالاجل برای این موضوع میتواند فشارها را برای به نتیجه رسیدن آن تضعیف کند. در همین حال، دیپلماسی مشغول فرونشاندن درگیریهای مختلف است.
در ماه مارس، نیکولای ملادینوف، مدیر اجرایی هیات صلح ترامپ، به شورای امنیت سازمان ملل متحد اعلام کرد جهان نباید با شعلهور شدن جنگ جدید، غزه را از نظر دور بدارد.
او در ادامه گفت: «انتخاب در غزه بین جنگ دوباره یا آغازی جدید؛ وضع موجود یا آیندهای بهتر است. گزینه سومی وجود ندارد.»
«انگار اصلا آتشبسی وجود ندارد»
فلسطینیها ممکن است گزینه سومی را پیشنهاد کنند: بیتوجهی.
با گذشت شش ماه از آغاز آتشبس در غزه که در ۱۰ اکتبر اجرایی شد، تغییر چندانی رخ نداده است.
اردوگاههای چادری در غزه میزبان بیشتر ساکنان این منطقه هستند. سایر ساکنان غزه در آپارتمانهای آسیبدیده پناه گرفتهاند. کادر درمانی در غزه و همچنین فعالان حقوق بشر از پیشرفتهای کم در مورد کمکهای پزشکی و دیگر کمکهای لازم خبر دادهاند.
پنج گروه بینالمللی امدادی در گزارشی که روز پنجشنبه منتشر شد، اعلام کردند طرح ۲۰ مادهای آمریکا برای آتشبس در غزه در عرصه بشردوستانه تا حد زیادی شکست خورده است. آنها اعلام کردند از زمان آغاز جنگ ایران، شرایط در غزه بیش از پیش بدتر شده است.
بر اساس اعلام این گروهها، «در طول دو هفته اول ماه مارس ۲۰۲۶، ورود کامیونها به غزه ۸۰ درصد کاهش داشته و قیمت کالاهای اساسی به شدت افزایش یافته است.» آنها همچنین از توقف خدمات پزشکی خبر دادهاند.
فلسطینیها از کمرنگ شدن امیدهای خود برای هرگونه بهبود فوری در زندگیشان سخن میگویند.
میسا ابوجدیآن، زنی آواره از بیتلاهیا، با تاکید بر وجود «آلودگی و بیماری» در غزه، گفت «انگار اصلا آتشبسی در کار نیست.»
عیاد ابودغه که او نیز در اردوگاهی در خان یونس پناه گرفته است، گفت: «جنگ هنوز ادامه دارد و زندگی همچنان وحشتناک است.»
چادرها با باد تکان میخوردند و کودکان در پسزمینهای از ساختمانهای ویرانشده روی شنها بازی میکنند.
در حالی که شدیدترین درگیریها فروکش کرده است، اما نیروهای نظامی اسرائیل همچنان به حملات هوایی خود ادامه میدهند و به فلسطینیها در نزدیکی مناطق تحت کنترل خود شلیک میکنند. اسرائیل مدعی است که این حملات در پاسخ به تیراندازی شبهنظامیان به سربازان اسرائیلی و همچنین نقض موارد دیگر آتشبس انجام شده است.
بر اساس اعلام وزارت بهداشت غزه که تحت کنترل حماس است، حملات اسرائیل به غزه از زمان آغاز آتشبس تا روز پنجشنبه، ۷۳۸ کشته بر جای گذاشته است. نهادهای سازمان ملل متحد و کارشناسان مستقل آمارهای ارائه شده توسط این وزارتخانه را بهطور کلی قابل اعتماد میدانند.
این نهاد فلسطینی اعلام کرده است از زمان آغاز جنگ غزه در اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون، ۷۲ هزار و ۳۱۷ فلسطینی کشته شدهاند.
«فشار دیپلماتیک مستمر در بالاترین سطوح»
تمرکز بر غزه که زمانی در کانون توجهات گسترده بینالمللی قرار داشت، با آغاز جنگ جدید در منطقه از بین رفته است. این امر فشار برای دستیابی به مفاد توافق آتشبس را کاهش داده است.
بر اساس اعلام سازمانهای بشردوستانه، هرگونه پیشرفت در موضوعاتی مانند کمکرسانی به سرزمینهای فلسطینی «عموما مستلزم فشار دیپلماتیک مستمر در بالاترین سطوح، بهویژه از سوی آمریکا بوده است. با این حال، این فشار به طور مداوم یا در مقیاسی که برای تضمین اجرای کامل آن لازم است، اعمال نشده است.»
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
دولت ترامپ تنها بازیگری نیست که حواسش از موضوع غزه پرت شده است، بلکه کل خاورمیانه، از جمله میانجیهای کلیدی یعنی مصر و قطر، اکنون بر ایران و تاثیرات جنگ جدید بر اقتصادشان متمرکز شدهاند.
با توجه به افزایش عدم قطعیت بر سر جنگ دوباره اسرائیل با حزبالله در لبنان، ممکن است علاقه کشورها برای پیوستن به نیروهای بینالمللی ثباتبخش در غزه کمتر شود. اندونزی، یکی از معدود کشورهای تاییدشده برای الحاق به این نیرو است که در روزهای گذشته شاهد کشته شدن سه تن از نیروهای حافظ صلح خود در جنوب لبنان بوده است.