در حالی که تنشهای نظامی میان ایالات متحده، اسرائیل و ایران، زنجیره تامین انرژی و کالا در خاورمیانه را فلج کرده است، کرملین از این آشفتگی برای بازگشت مقتدرانه به بازارهای جهانی استفاده میکند.
با توقف تولید در بسیاری از واحدهای پتروشیمی خاورمیانه و دشواری صادرات از مسیر تنگه هرمز، قیمت جهانی «اوره» با جهشی ۴۴ درصدی به بیش از ۶۷۰ دلار در هر تن رسیده است.
آگهی
آگهی
در این میان، محمولههای روسیه که از مسیرهای امنتری صادر میشوند، بدون رقیب در حال تسخیر بازار هستند.
تسلط روسیه بر این بازار حتی از نفوذ آن در حوزه نفت و گاز نیز فراتر رفته است؛ مسکو به تنهایی ۲۳ درصد از صادرات آمونیاک و ۱۴ درصد از اوره جهان را در اختیار دارد و به همراه متحد خود، بلاروس، تامینکننده ۴۰ درصد از پتاس مورد نیاز زمینهای کشاورزی دنیاست.
انتظار میرود روسیه در سال ۲۰۲۶ حدود ۹.۵ میلیون تن اوره صادر کند که حدود ۱۵ تا ۱۶ درصد از تجارت جهانی است. در مقابل، تولیدکنندگان حوزه خلیج فارس نزدیک به یکسوم عرضه جهانی تجارت شده را در اختیار دارند.
شکاف در جبهه اروپا؛ فشار برای کاهش تحریمها
ایستوان ناگی، وزیر کشاورزی مجارستان، هشدار داده است که کمبود کود شیمیایی ارزان، مستقیما به کاهش بازدهی کشاورزی و انفجار قیمت مواد غذایی در اروپا منجر خواهد شد.
این بحران تامین، ذخایر استراتژیک اروپا را به شدت تهدید میکند. برخی کشورهای عضو اتحادیه اروپا، به رهبری مجارستان، اکنون با صدای بلندتری خواستار کاهش محدودیتهای اعمال شده بر صادرات روسیه هستند.
اگرچه بروکسل همچنان در برابر لغو کامل تحریمهای مربوط به تهاجم اوکراین مقاومت میکند، اما واشنگتن در حرکتی چراغخاموش، بخشهایی از تحریمها علیه تولیدکنندگان پتاس بلاروس را کاهش داده است تا از شوک بیشتر به امنیت غذایی جهانی جلوگیری کند.
ارزش صادرات کود شیمیایی روسیه به اتحادیه اروپا در سال گذشته حدود ۲ میلیارد یورو بود، اگرچه حجم آن از زمان اجرایی شدن عوارض جدید در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است.
کود شیمیایی؛ اهرم فشار جدید کرملین
تحلیلگران معتقدند روسیه در حال تبدیل کردن قدرت بازار خود به «رانت سیاسی» است.
الکساندرا پروکوپنکو، پژوهشگر مرکز کارنگی، میگوید: «مقامات کشورهای آسیایی و آفریقایی که برای فصل کشت به کود نیاز دارند، دیگر درباره جنگ اوکراین بحث نمیکنند؛ آنها مستقیما با کرملین تماس میگیرند.»
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
مسکو در حال حاضر، در میان جهش قیمتهای ناشی از جنگ، روزانه تا ۱۵۰ میلیون دلار درآمد بودجهای اضافی از فروش نفت نیزدریافت میکند.
کارشناسان میگویند کرملین بحران در بازارهای کالا و مواد غذایی را راهی برای بازگشت به عرصه جهانی، پس از چهار سال تحریم علیه صادراتش (به دلیل تهاجم تمامعیار ولادیمیر پوتین به اوکراین)، میداند.