در حالی که اسرائیل بهطور علنی از قیام مردمی در ایران حمایت میکند، یک سند دیپلماتیک حاکی از آن است که این کشور در محافل خصوصی نسبت به احتمال سرکوب شدید معترضان هشدار داده است.
در پیام دیپلماتیک وزارت خارجه آمریکا که توسط روزنامه واشنگتن پست بررسی شده، مقامهای ارشد اسرائیلی به دیپلماتهای آمریکایی گفتهاند که اگر معترضان ایرانی با فراخوان عمومی اسرائیل برای قیام مردمی، به خیابانها بیایند، «قتل عام» خواهند شد.
آگهی
آگهی
این سند که روز جمعه از سوی سفارت آمریکا در بیتالمقدس منتشر شده، حاوی ارزیابی اسرائیل است مبنی بر آنکه نظام ایران «در حال فروپاشی نیست» و با وجود کشته شدن علی خامنهای، رهبر پیشین، در ۲۸ فوریه و ادامه حملات آمریکا و اسرائیل، آماده است «تا پایان بجنگد».
به گفته مقامهای اسرائیلی، این حکومت در جریان اعتراضات گسترده اوایل سال جاری هزاران نفر را کشته است و اگر شمار زیادی از ایرانیان دوباره به خیابانها بازگردند، «مردم قتلعام خواهند شد»، زیرا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که نیروی اصلی نظامی ایران است «دست بالا را دارد»». اصالت این سند توسط دو مقام وزارت خارجه آمریکا تأیید شده است.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
طبق این سند، علیرغم پیشبینیهای ناامیدکننده، مقامات اسرائیلی اظهار داشتند که به یک شورش مردمی امیدوارند و از ایالات متحده خواستند که در صورت وقوع چنین اتفاقی، برای حمایت از معترضان آماده شود.
این گزارش بر پایه جلسات اخیر میان مقامهای آمریکایی و اعضای ارشد شورای امنیت ملی، وزارت دفاع و وزارت خارجه اسرائیل در روزهای چهارشنبه و پنجشنبه تهیه شده است.
این در حالی است که رضا پهلوی، فرزند شاه سابق ایران، از مردم خواسته است همزمان با آیین سنتی چهارشنبهسوری به خیابانها بیایند.
این ارزیابی «نوعی خیانت به مردم ایران» است
نرگس باجغلی، کارشناس ایران در دانشگاه جانز هاپکینز، گفت که ایرانیان از دیرباز نسبت به نیتهای اسرائیل تردید داشتهاند و پیامهای دوگانه مطرحشده در این سند، از سوی بسیاری «بیرحمانه» و «بهرهبردارانه از جان ایرانیان» تلقی خواهد شد. او افزود بسیاری از مردم احتمالاً این ارزیابی را نوعی خیانت تلقی خواهند کرد.
سفارت اسرائیل در واشنگتن در بیانیهای اعلام کرد که این کشور «بر نابودی توان نظامی حکومت تمرکز دارد؛ اقدامی که به سود همگان است» و افزود «گروههای مخالفی وجود دارند که سالهاست به طور مستقل برای سرنگونی رژیم تلاش میکنند.»
در هفتههای اخیر، اسرائیل و آمریکا هزاران هدف در داخل ایران، از جمله زیرساختهای هستهای، انبارهای موشکهای بالستیک، ایستگاههای پلیس و مراکز نیروهای بسیج را هدف قرار دادهاند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در نخستین روز حملات گفته بود کشورش «ضربات سنگینی به حکومت وارد خواهد کرد و شرایطی ایجاد میکند که مردم شجاع ایران بتوانند از یوغ این رژیم رهایی یابند». او هفته گذشته نیز پیام مشابهی را تکرار کرد. برخی دیگر از مقامهای اسرائیلی گفتهاند حتی اگر قیام مردمی رخ ندهد، تضعیف روزانه حکومت ایران به سود اسرائیل است.
سوزان مالونی، کارشناس ایران و معاون مؤسسه بروکینگز، هشدار داد که آسیبپذیری معترضان غیرمسلح باید در محاسبات آمریکا و اسرائیل لحاظ شود و استفاده ابزاری از آنها میتواند خطرناک باشد.
تغییر رویکرد نسبت به آسیبپذیری جان مردم
در همین حال، رویکرد دولت دونالد ترامپ نسبت به خطراتی که مخالفان حکومت ایران با آن روبهرو هستند، تغییر کرده است. ترامپ در ابتدا از ایرانیان خواسته بود «کنترل حکومت خود را به دست بگیرند»، اما اخیراً اذعان کرده که نیروهای امنیتی ایران ممکن است معترضان را بکشند.
او در گفتوگو با فاکسنیوز گفت نیروهای امنیتی با سلاحهای خودکار در خیابانها حضور دارند و در صورت اعتراض، مردم را هدف قرار میدهند و این موضوع مانعی جدی برای معترضان غیرمسلح است.
یک مقام کاخ سفید نیز با اشاره به این سند گفت ترامپ «از دیدن رنج در هیچ کجا، از جمله ایران، خرسند نیست» و مدعی شد حکومت ایران پیش از مداخله آمریکا نیز معترضان را سرکوب میکرد.
در همین حال، مقامهای آمریکایی گفتهاند دیگر بهدنبال سرنگونی ساختار حاکمیتی ایران نیستند.
اشتباه محاسباتی نسبت به پایداری حکومت
با وجود تضعیف قابل توجه توان نظامی ایران در حملات اخیر، پایداری حکومت یکی از متغیرهایی است که به نظر میرسد دولت ترامپ در محاسبات خود بهدرستی ارزیابی نکرده است؛ جنگی که اکنون وارد سومین هفته شده و نشانهای از پایان آن دیده نمیشود.
روز دوشنبه نیز متحدان اصلی آمریکا درخواست ترامپ برای اعزام ناوهای جنگی جهت بازگشایی تنگه هرمز را رد کردند؛ گذرگاهی که حدود ۲۰ درصد نفت و گاز مایع جهان از آن عبور میکند و بسته شدن آن توسط ایران، موجب افزایش قیمت انرژی و نگرانی از رکود جهانی شده است.
در این میان، مقامهای اسرائیلی پیشتر انتظار داشتند ترور رهبر پیشین ایران باعث ایجاد «آشوب بیشتر» در ساختار حکومت شود، اما در روزهای اخیر توانایی جمهوری اسلامی در ادامه حملات موشکی و پهپادی نشاندهنده حفظ کنترل آن بوده است.
مالونی گفت این موضوع نشان میدهد ارزیابی اسرائیل از میزان تابآوری حکومت ایران نادرست بوده است.
این نظام «سرسخت» است و باید «از درون تضعیف شود»
بر اساس این گزارش، با وجود برخی گزارشها درباره زخمی شدن مجتبی خامنهای، جانشین رهبر پیشین، مقامهای اسرائیلی معتقدند او همچنان کنترل امور را در دست دارد و حتی نسبت به پدرش به تندروهای سپاه نزدیکتر است.
آنها همچنین احتمال دادهاند که در صورت حذف او، حکومت ممکن است تعدیل شود، اما در عین حال تأکید کردهاند این نظام «سرسخت» است و باید «از درون تضعیف شود».
ارتش اسرائیل نیز روز سهشنبه اعلام کرد فرمانده بسیج و رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران را کشته است.
ایران در سالهای اخیر از گروهها و جنبشهای مختلفی در خاورمیانه که با اسرائیل خصومت دارند، از جمله حماس در غزه، حزبالله در لبنان و حوثیها در یمن حمایت کرده است.
به گفته باجغلی، تلاش اسرائیل برای تحریک قیام در ایران، حتی با وجود تلفات بالا، در راستای راهبرد دیرینه این کشور برای «تضعیف و فروپاشی ساختار دولت در ایران» ارزیابی میشود. او افزود یکی از راههای تحقق این هدف، ایجاد شرایطی است که در آن نیروهای حکومتی علیه مردم خود به کار گرفته شوند و شکاف میان جامعه و حکومت عمیقتر شود.