در ایالت نوردراین-وستفالن آلمان، خطوط راهآهن متروکه جانی تازه گرفتهاند و اکنون مردم را با کابینهای مونوریل آیندهنگر در سراسر منطقه جابهجا میکنند.
این مونوریل خودکارِ جدید با طراحی آیندهنگرانه «مونوکب اٌل» نام دارد و از زیرساختهای رهاشدهی خطوط ریلی استفاده میکند. هدف این طرح اتصال شهرهای کوچکِ نوردراین-وستفالن به شهرهای بزرگتر؛ آن هم با کمک سیستم حملونقل عمومی تازه و چابکتر است. این شیوهی حملونقل، راهکاری ایدئال برای پوشش کارآمد منطقه است. مناطق روستایی از نظر جمعیتی آنقدر پراکندهاند که ساخت راهآهن بزرگ در آنها توجیه اقتصادی ندارد. مونوکَب شکاف میان اتوبوس و خطوط ریلی سنگین راهآهن را پر میکند. آخیم اوبِر وُهرمایِر، مدیرعامل شرکت حملونقل شهری شرکت کیویجی لیپه میگوید: «این سرویس را با همان قیمت اتوبوس ارائه میکنیم.»
آگهی
آگهی
اوبِر وُهرمایِر میافزاید: «هرچه سامانههای حملونقل عمومی سریعتر باشند، میزان استفاده و استقبال از آنها افزایش مییابد. مونوکَب با فاصلههای زمانی کوتاه حرکت میکند؛ هر ده دقیقه، و حتی هر پنج دقیقه. اگر بتوانیم سرعت را بیشتر کنیم، عملاً میتوانیم سهم خودمان را در ترکیب شیوههای حملونقل دو برابر کنیم. این فرصتی بسیار مغتنم برای مناطق روستایی به شمار میآید.»
راهکار نوین جابهجایی در مناطق روستایی
تورستن فورسترلینگ، خالق پروژهی مونوکَب است. این ایده در سال ۲۰۱۶ مطرح شد و در جریان همهگیری کرونا، همراه با تیمی از متخصصان دانشگاه علوم کاربردی و هنر اوستوستفالن-لیپه به ثمر رسید و اکنون در مرحلهی آزمایش قرار دارد.
فورسترلینگ توضیح میدهد که کاربران با یک اپلیکیشن جای خود را رزرو میکنند. او میگوید: «مثل اسکی است؛ فقط سوار صندلی بعدی میشوید.» این کابینها روی یک ریل حرکت میکنند و طوری ساخته شدهاند که وقتی دو کابین از جهت مخالف میآیند، بهراحتی از کنار هم رد شوند. او میگوید: «البته ما میخواهیم تعداد ایستگاهها بیشتر از تعداد فعلی در خط قدیمی راهآهن باشد. اما مهم این است که هر ایستگاه به جایی برسد که جذابیت داشته باشد؛ مثل مقصدهای گردشگری، مناطق مسکونی تازهساز یا مزرعههای دورافتاده.»
کابینهای مونوریل خودبهخود پایدار میشوند و نیازی به تکیهگاه مکانیکی ندارند
مونوکَب با یک باتری الکتریکی مشابه باتری خودروهای برقی حرکت میکند، زیرا در خطوط قدیمی راهآهن سیستم برقرسانی وجود ندارد. وزن هر کابین سه تُن است. مارتین گریزه ، مدیر فناوری دانشگاه علوم کاربردی و هنر اوستوستفالن-لیپه، میگوید: «درحالحاضر سرعت ما حدود ۲۵ کیلومتر در ساعت است، اما این سیستم برای رسیدن به سرعت ۶۰ کیلومتر در ساعت طراحی شده است.»
این کابینها به حسگرهایی مجهزند و اگر مانعی را تشخیص دهند، متوقف میشوند. به گفتهی گریزه، «نخستین وسیلهی مونوریل حدود صد سال پیش توسط لوئیس برنان ساخته شد.» برای پایدار نگهداشتن کابینهای مونوریل، از ترکیبی از چند سیستم استفاده میشود. یکی از این سامانهها ژیروسکوپ است؛ ابزاری که با چرخش خود، بهصورت طبیعی باعث تثبیت و پایداری میشود. بااینحال، در این پروژه از این فناوری بهصورت مهندسیشده و در مقیاسی بسیار بزرگتر استفاده میشود. عنصر دوم، استفاده از یک جرمِ جبرانی برای ایجاد تعادل است. به گفتهی او، «میتوان آن را مانند یک بلوک بزرگ تصور کرد که بهصورت طبیعی درون این وسیله حرکت میکند.»
در مرحلهی نخست توسعهی «مونوکَب اُل» در بازهی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳، بودجهی کل این پروژه حدود ۴میلیون یورو بوده است. براساس این گزارش، ۵۰درصد از بودجه از محل طرح سیاست انسجام اتحادیهی اروپا تأمین شده، ۱۰درصد را مؤسسهی پژوهش انرژیِ دانشگاه علوم کاربردی لیپه تقبل کرده و ۴۰درصد باقیمانده نیز از سوی ایالت نوردراین-وستفالن پرداخت شده است. در مرحلهی فعلی پروژه «فناوریهای کلیدی مونوکَب» که از ۱۵ ژوئن ۲۰۲۵ تا ۳۰ نوامبر ۲۰۲۶ ادامه دارد، هزینهی کل پیشبینیشده از ۵میلیون یورو فراتر میرود.
لوکوموتیو پیشرفت: رشد اقتصادی و همبستگی اجتماعی
این کابینها علاوه بر ظرفیت نشستن چهار تا شش نفر، به تجهیزات ویژه برای افراد دارای محدودیت حرکتی مجهز شدهاند و جایگاهی برای دوچرخه، صندلی کودک یا ویلچر نیز دارند.
برای منطقهی لیپه، مونوکَب فرصتی برای افزایش رشد اقتصادی و انسجام اجتماعی در این ناحیه به شمار میآید. ماینولف هازه، فرماندار منطقه لیپه، این موضوع را اینگونه توضیح میدهد: «ما در منطقهای روستایی قرار داریم که شامل ۱۶ شهر و شهرداری است. این کابینها کمی کوچکتر از اتوبوسهای بزرگ هستند و شهروندان، چه دانشجو باشند، چه دانشآموز یا سالمند، میتوانند با انعطافپذیری بالا سفر کنند و دقیقاً به مقصد موردنظرشان برسند. ما باور داریم که در سال ۲۰۲۸ قادر خواهیم بود فاز آزمایشی را با موفقیت راهاندازی کنیم. و تا سال ۲۰۳۲، پروژه باید عملاً مستقر و عملیاتی شده باشد.»
پروژهی «مونوکَب اُل» موفق به دریافت جایزهی «رِجیو استارز» شده است؛ جایزهای اروپایی که به پروژههای برترِ تأمینمالیشده توسط اتحادیهی اروپا اهدا میشود.