اولین باری نیست که واشنگتن تصمیم به استقرار هواپیماهای بیشتر در پایگاه هوایی «لاژس» گرفته است. فرانسیسکو پریرا کوتینیو، استاد دانشکده حقوق «نووا» مستقر در لیسبون معتقد است که در صورت تصمیم آمریکا برای اقدام، مجوز پرتغال برای استفاده از این پایگاه لازم است.
پایگاه لاژس واقع در مجمعالجزایر پرتغالی «آزور» در اقیانوس اطلس شمالی، بعدازظهر چهارشنبه شاهد تشدید فعالیت هواپیماهای نظامی آمریکایی بود. به نوشته خبرگزاری پرتغالی لوسا، برخی از جتهای جنگنده برای مدت کوتاهی قبل از بازگشت به این پایگاه، پرواز کردند.
آگهی
آگهی
به گزارش این خبرگزاری، هم اکنون ۱۱ فروند هواپیمای سوخترسان کیسی-۴۶ پگاسوس، ۱۲ فروند جنگنده اف-۱۶ وایپر و یک هواپیمای باری نظامی سی-۱۷ گلوبمستر III در این پایگاه مستقر هستند.
افزایش فعالیت در پایگاه هوایی لاجس در صفحه فیسبوک «Asas dos Açores» (بالهای آزور) نیز گزارش شده است. در این صفحه ویدئویی منتشر شده که لحظه «فرود هواپیمای باشکوه بوئینگ کیسی-۴۶ ای پگاسوس» و به دنبال آن برخاستن چهار فروند اف-۱۶ «برای پروازی تقریبا ۴۵ دقیقهای» و در نهایت «خروج قطعی چهار فروند از این جتهای جنگنده» را نشان میداد.
اما این اولین بار نیست که واشنگتن در سالهای اخیر تصمیم به تقویت حضور نظامی خود در این پایگاه هوایی گرفته است. بنا بر گزارش یورونیوز در اواسط ژوئن نیز جابجایی بیش از حد معمول تجهیزات هوایی ایالات متحده در پایگاه آزور دیده شده است.
در آن زمان گفته شده بود که افزایش حضور آمریکا در پایگاه هوایی لاژس عمدتا به دلیل فعالیتهای لجستیکی از جمله حمل و نقل پرسنل بوده است؛ یعنی زمانی که ایالات متحده پس از تشدید درگیری اسرائیل و ایران در چارچوب جنگ ۱۲ روزه، در حال خارج کردن پرسنل غیرضروری خود از خاورمیانه بوده است.
با این حال، پس از گزارش این تحرکات، نیروی هوایی ایالات متحده بین ۲۱ و ۲۲ ژوئن حملاتی را علیه تاسیسات هستهای ایران انجام داد. به همین دلیل تحرکات جدید نیز به حدس و گمانها درباره قریبالوقوع بودن حمله نظامی جدید واشنگتن به زیرساختهای حیاتی در تهران دامن زده است.
خبرگزاری لوسا از نیروی هوایی ایالات متحده در پایگاه هوایی لاژس و وزارت دفاع درباره این تحرکات پرسیده اما پاسخی دریافت نکرده است.
وزارت خارجه و وزارت دفاع ایالات متحده صرفا اعلام کردند که «فرماندهی اروپایی ایالات متحده، مطابق با توافقنامههای هوایی منعقد شده با متحدان و شرکا، مرتبا پذیرای هواپیماها و پرسنل نظامی ایالات متحده در حال عبور است» و افزودند که به دلایل امنیتی در حال حاضر امکان افشای جزئیات بیشتر وجود ندارد.
این تحرکات در زمانی روی میدهد که دلایل و استدلالهای زیادی در موضوع احتمال حمله به ایران مطرح است و کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید نیز هشدار داده که تهران «بهتر است با دونالد ترامپ به توافق برسد» تا از برخی پیامدها جلوگیری شود.
چه چیزهایی در توافقنامه فنی «لاجس» پیشبینی شده است؟
ایالات متحده دهههاست که توافقنامه دوجانبهای با پرتغال دارد که به آنها اجازه میدهد از پایگاه نیروی هوایی ملی این کشور در مجمعالجزایر آزور استفاده کنند.
فرانسیسکو پریرا کوتینیو، استاد دانشکده حقوق نووا در لیسبون به یورونیوز گفت این توافق، که در توافقنامه همکاری و دفاعی ۱۹۹۵ پرتغال و ایالات متحده گنجانده شده، به ایالات متحده اجازه داده از پایگاه لاژس به صورت «تقریبا عادی و روزمره» استفاده کند؛ بویژه آنکه هر دو کشور «بخشی از اتحاد ترانس آتلانتیک (ناتو) هستند».
بر اساس این توافقنامه دوجانبه «پرتغال به ایالات متحده آمریکا اجازه میدهد تا از امکانات این پایگاه برای انجام عملیات نظامی ناشی از اجرای مفاد پیمان آتلانتیک شمالی یا تصمیمات اتخاذ شده در چارچوب سازمان پیمان آتلانتیک شمالی [ناتو]، بدون هیچ اعتراضی از سوی پرتغال استفاده کند».
در توافق همچنین به تفصیل آمده است که «پرتغال هرگونه درخواستی برای استفاده از پایگاه هوایی شماره ۴ (لاژس) برای عملیات نظامی ناشی از تصمیمات اتخاذ شده در چارچوب سازمانهای دیگری که هر دو طرف عضو آن هستند را با نظر مساعد بررسی خواهد کرد، مشروط بر اینکه چنین تصمیماتی توسط پرتغال حمایت شده باشد».
فرانسیسکو پریرا کوتینیو معتقد است که در حال حاضر، ما شاهد وضعیت «تهدید به استفاده از زور» توسط ایالات متحده علیه ایران هستیم، چیزی که «توسط منشور سازمان ملل ممنوع شده است» و در نتیجه، در حال حاضر «نقض قوانین بینالمللی» است و بر اساس مقدمات ذکر شده، در صورت هرگونه «عملیات نظامی غیرقانونی» مانند مداخله مستقیم علیه تهران، «مجوز صریح یا ضمنی از دولت پرتغال» برای استفاده از پایگاه هوایی لاژس به هر دلیلی که به طور بالقوه به آن عملیات مربوط باشد، ضروری خواهد بود.
این کارشناس توضیح داد که اگرچه مسلم است به دلیل فاصله قابل توجه پایگاه هوایی لاژس از خاک ایران، «این پایگاه مستقیما برای حمله به ایران مورد استفاده قرار نخواهد گرفت»، اما آنچه ممکن است در این امر دخیل باشد «عملیات لجستیکی و تامین مجدد» است و بنابراین هیچ «ارتباط کاملا مستقیمی» بین این دو واقعیت وجود ندارد.
با این حال، این واقعیت که پایگاه هوایی لاژس «برای این تهدید علیه ایران استفاده میشود، نیازمند موضعگیری از سوی دولت پرتغال است».
او همچنین به تحولات در کشورهایی که از نظر جغرافیایی به ایران نزدیکتر هستند، اشاره کرد و گفت: «گزارشهایی وجود دارد مبنی بر اینکه عربستان سعودی و چند کشور دیگر خلیج فارس نمیخواهند پایگاههایشان برای حمله مستقیم به ایران مورد استفاده قرار گیرد که اعتراضی آشکار به مداخله نظامی آمریکا است.»
با این وجود او گفت که مطمئن نیست از این پایگاهها «به طور غیرمستقیم» و همانطور که احتمالا در مورد پایگاه لاژس اتفاق میافتد، «برای عملیات لجستیکی و سایر اهداف» استفاده نشوند.
در صورت استفاده «مستقیم» از تاسیسات نظامی خارجی برای مداخلات در کشورهای دیگر (مثلا همکاری بلاروس با روسیه، چهار سال پیش برای حمله به اوکراین) کشور درگیر در وضعیت «همدست» خواهد بود. در نتیجه، در اینجا «مسئله مسئولیت بینالمللی» مطرح است و «کشورها نمیتوانند اجازه دهند که این نوع تخلف با مجوز آنها انجام شود» و «قلمرو آنها نمیتواند برای نقض قوانین بینالمللی مورد استفاده قرار گیرد».