جابهجایی نیروهای آمریکایی از پایگاه العدید در قطر نگرانیها درباره تبدیل تنش میان تهران و واشنگتن به رویارویی مستقیم را افزایش داده است. یک کارشناس خاورمیانه هشدار میدهد که در صورت حمله به ایران، پاسخ تهران اجتنابناپذیر خواهد بود.
به گفته پروفسور مهران کامروا، کارشناس خاورمیانه، جابهجایی نیروهای آمریکایی از پایگاه هوایی العدید در قطر نشاندهنده افزایش نگرانیها از رویارویی مستقیم میان آمریکا و ایران است. او میگوید تهران بهطور صریح به دوحه و ریاض هشدار داده که در صورت تشدید تنشها، به اهداف آمریکایی حمله خواهد کرد.
تایید قطر مبنی بر انتقال بخشی از نیروهای نظامی آمریکا از پایگاه العدید بهعنوان اقدامی احتیاطی، بازتابدهنده نگرانی فزاینده در سراسر منطقه خلیج فارس است مبنی بر اینکه تنشهای میان واشنگتن و تهران ممکن است به درگیری آشکار منجر شود؛ این نظریکی از برجستهترین کارشناسان منطقهای است.
پروفسور مهران کامروا از دانشگاه جرجتاون در قطر در گفتوگو با یورونیوز گفت هشدار وزارت امور خارجه قطر در این هفته مبنی بر اینکه تشدید تنشها «فاجعهبار» خواهد بود، ارزیابی دقیقی از خطراتی است که اکنون منطقه با آن روبهروست.
آقای کامروا با تصریح بر صحت این ارزیابی، گفت: «با توجه به ماهیت در حال تغییر پویاییهای ژئواستراتژیک در منطقه، ما با مجموعهای بسیار دشوار از معضلات روبهرو هستیم.»
قطر تأکید کرده است که این جابهجاییها در پایگاه العدید، بزرگترین پایگاه هوایی آمریکا در خاورمیانه، صرفا جنبه احتیاطی دارد و نشانهای از تهدید قریبالوقوع نیست. اما این استاد علوم سیاسی گفت نقش محوری این پایگاه باعث میشود قطر در صورت عمیقتر شدن بحران، بهطور ویژه در معرض خطر قرار گیرد.
«این موضوع بهشدت نگرانکننده است، بهویژه برای افرادی مثل ما که در منطقه مستقر هستیم»، او گفت. «ایران بهطور رسمی به دولت قطر و بهطور رسمی به دولت عربستان سعودی اعلام کرده است که به اهداف آمریکایی در این کشورها حمله خواهد کرد.»
ایران و «ضربه مرگبارتر»
کامروا بر این باور است که گزینههای ایران پس از فروپاشی آنچه «محور مقاومت» خوانده میشود، محدودتر شده و همین امر تهران را به سمت اشکال مستقیمتر تلافی سوق داده است.
«یکی از چیزهایی که شاهد آن بودهایم این است که حالا که محور مقاومت ایران دیگر وجود ندارد، ایرانیها به موشکهای بالستیک خود متوسل شدهاند»، او ادامه داد: «آنها دیگر نمیتوانند در مناطق دورافتاده با آمریکاییها درگیر شوند. بنابراین مستقیما اهداف آمریکایی را هدف قرار خواهند داد.»
او هشدار داد که اگر ایالات متحده به ایران حمله کند، رهبری ایران از نظر سیاسی فضای چندانی برای واکنش نشان ندادن نخواهد داشت.
این استاد علوم سیاسی تصریح کرد: «از نظر سیاسی، دولت ایران بهسادگی نمیتواند از واکنش نشان دادن صرفنظر کند. این دولت نمیتواند هزینههای سیاسی داخلیِ ناتوان جلوه کردن در پاسخگویی را بپردازد.»
او با اشاره به رویاروییهای گذشته، از جمله کشته شدن قاسم سلیمانی در سال ۲۰۲۰ و حملات ژوئن ۲۰۲۵ به تاسیسات هستهای ایران، گفت پاسخ تلافیجویانه همواره وجود داشته است.
مهران کامروا: «هیچ دلیلی وجود ندارد که فکر کنیم این بار متفاوت خواهد بود. اگر چیزی باشد، ایرانیها خواهند خواست نشان دهند که میتوانند ضربهای بسیار مرگبارتر وارد کنند.»
اعتراضها به خودی خود جان گرفتهاند
کامروا گفت اعتراضهایی که در ابتدا بر سر مشکلات اقتصادی و سقوط ارزش ریال آغاز شد، بهواسطه واکنش افراطی دولت و تشویقهای بیرونی، شکل تازهای به خود گرفته اما «اعتراضها میتوانند مسیر مستقل خود را پیدا کنند».
بهزعم این استاد دانشگاه جرج تاون قطر هرچند تظاهرات حامیان دولت اکنون نسبت به قبل وسیعتر بهنظر میرسد، اما «احساسات ضدحکومتی و خشم عمومی در سراسر کشور بهشدت گسترده است.»
به گفته کامروا، تنها یک ارزیابی هوشیارانه از پیامدها میتواند از تشدید بیشتر تنشها جلوگیری کند.
او با هشدار نسبت به اینکه «نمیشود به ایران حمله کرد و تصور کرد که ماجرا همانجا تمام میشود»، ادامه داد: «اگر به ایران حمله شود، آنها به اهداف آمریکایی در منطقه حمله خواهند کرد. این واقعیتی است که تصمیمگیرندگان باید با آن روبهرو شوند.»