اپراتورهای حمل‌ونقل می‌گویند با بهبود زیرساخت، سفرها سریع‌تر و هزینه‌ها کمتر شده و تجارت منطقه‌ای تقویت شده است؛ اما تأخیرهای مرزی هنوز مانع مهمی است و سرمایه‌گذاری بیشتر برای نوسازی رویه‌های فرامرزی را ضروری می‌کند.
یک بزرگراه مهم در آسیای مرکزی در حال گسترش است تا حمل‌ونقل بار در امتداد کریدور تجاری‌ای را بهبود دهد که چین را به بازارهایی در غرب، از جمله اروپا، متصل می‌کند.
آگهی
آگهی
در قره‌قالپاقستان، جمهوری خودمختار در شمال‌غرب ازبکستان، قطعه‌ای ۲۵ کیلومتری از بزرگراه A380 در مسیر میان شهرهای نوکوس و اورگنج از دو خط به چهار خط تعریض می‌شود. حدود ۹۰ درصد عملیات ساختمانی انجام شده است و انتظار می‌رود کار تا پایان سال ۲۰۲۶ میلادی به پایان برسد.
در فاصله‌ای دورتر در شمال‌غرب، یک بخش ۲۴۰ کیلومتری جداگانه از همین بزرگراه که از کنگراد به سمت مرز قزاقستان امتداد دارد، در سال ۲۰۲۴ تکمیل شد. فعالان حوزه حمل‌ونقل می‌گویند این نوسازی زمان سفر و هزینه‌های نگهداری خودروها را به شکل قابل توجهی کاهش داده است.
دمیر ماموتوف، مدیرعامل شرکت حمل‌ونقل «پرومیزوست سرویس»، گفت: «ما از طریق قره‌قالپاقستان محصولات را به ترکیه، قزاقستان، تاجیکستان و سایر کشورها صادر می‌کنیم. پیش‌تر، کامیون‌ها برای پیمودن ۲۴۰ تا ۲۵۰ کیلومتر بین کنگراد و بینئو دست‌کم به ۱۰ تا ۱۲ ساعت زمان نیاز داشتند. جاده‌ها در وضعیت نامناسبی بودند. اکنون کامیون‌ها می‌توانند این مسیر را در ۳ تا ۴ ساعت طی کنند.»
ماموتوف که شرکت او حدود ۱۵ سال در زمینه حمل‌ونقل بین‌المللی کالا فعالیت داشته است، گفت که پیش‌تر کامیون‌ها پس از تنها یک یا دو سفر نیازمند تعمیر تایر و سیستم تعلیق بودند. او گفت این مشکلات پس از بازسازی کمتر رخ می‌دهد و هزینه‌های نگهداری کاهش یافته است.
گسترش بزرگراه برای افزایش ظرفیت
پروژه بازسازی ۲۵ کیلومتری که همچنان ادامه دارد و ارزش آن ۴۸.۷ میلیون دلار (۴۳.۶ میلیون یورو) برآورد شده است، بخشی از برنامه گسترده‌تری است که با حمایت بانک توسعه آسیایی (ADB) اجرا می‌شود.
به گفته باخودیر بولتابویف، معاون مدیر گروه اجرای پروژه بانک توسعه آسیایی، حدود ۳ کیلومتر از روکش بتنی جاده و کار بر روی یک روگذر هنوز تکمیل نشده است.
این پروژه شامل روگذرهای اختصاصی برای دوربرگردان نیز هست که طراحی شده‌اند تا امکان تغییر جهت خودروها را بدون ورود آن‌ها به خطوطی که ترافیک در جهت مخالف جریان دارد، فراهم کنند.
بولتابویف به یورونیوز گفت: «پیش‌تر روزانه حدود ۶ هزار تا ۷ هزار وسیله نقلیه از این جاده استفاده می‌کردند. پس از تکمیل بازسازی، انتظار می‌رود این رقم به ۱۴ هزار تا ۱۵ هزار برسد.»
سرمایه‌گذاری ۳۸۳ میلیون دلاری (۳۴۳ میلیون یورویی) در حمل‌ونقل منطقه‌ای
بودجه برنامه گسترده بهبود جاده‌ها ۳۸۳.۴ میلیون دلار (۳۴۳ میلیون یورو) است که شامل ۲۷۴.۲ میلیون دلار (۲۴۵ میلیون یورو) وام از بانک توسعه آسیایی و مشارکت ۱۰۹.۲ میلیون دلاری (۹۷.۷ میلیون یورویی) دولت ازبکستان می‌شود.
بزرگراه A380 بخشی از کریدور شماره ۲ در چارچوب برنامه همکاری اقتصادی منطقه‌ای آسیای مرکزی (CAREC) است؛ برنامه‌ای که ۱۱ کشور را گرد هم می‌آورد تا زیرساخت‌های حمل‌ونقل را بهبود دهد، تجارت را تسهیل کند و همکاری اقتصادی را تقویت کند.
به گفته بگزاد جلیل‌اف، کارشناس همکاری‌های منطقه‌ای در بانک توسعه آسیایی، توسعه کریدورهای اقتصادی همچنین مستلزم سرمایه‌گذاری در بخش‌هایی مانند گردشگری، کشاورزی و خدمات است تا با ایجاد شغل، افزایش درآمدهای محلی و گسترش فرصت‌های صادراتی همراه شود.
عبور از مرزها همچنان چالش‌برانگیز است
با وجود بهبود شبکه جاده‌ای، تشریفات گمرکی و معطلی‌ها در مرزهای بین‌المللی همچنان می‌تواند باعث کندی جریان حمل‌ونقل بار شود.
جلیل‌اف به یورونیوز گفت: «همزمان با سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های سخت، ما بر مدرن‌سازی گذرگاه‌های مرزی نیز کار می‌کنیم.» او به تلاش‌ها برای دیجیتالی کردن تشریفات و راه‌اندازی سامانه‌های نوبت‌دهی الکترونیکی برای کامیون‌ها اشاره کرد.
در اوت ۲۰۲۶، بانک توسعه آسیایی یک تسهیلات مالی منطقه‌ای جداگانه به ارزش ۴۰۰ میلیون دلار (۳۵۸ میلیون یورو) را با عنوان طرح «ارتقای مرزها برای ادغام، لجستیک و توسعه» (BUILD) تصویب کرد تا با استفاده از سامانه‌های دیجیتال پیشرفته، تجهیزات بازرسی و مدیریت مرزی، گذرگاه‌های جاده‌ای و ریلی در سراسر منطقه کارک را مدرن‌سازی کند.