مرگ یکی از کارکنان یک موسسه ضد‌طاعون در روسیه بر اثر حادثه آزمایشگاهی بار دیگر توجه‌ها را به بیماری طاعون و شیوه‌های انتقال آن جلب کرده است.
یک کارمند موسسه ضد طاعون در ایرکوتسک روسیه پس از شکستن یک لوله آزمایش در آزمایشگاه جان خود را از دست داد و رسانه‌های منطقه‌ای با استناد به منابع بدون‌نام نزدیک به نهادهای امنیتی این منطقه این خبر را گزارش دادند.
آگهی
آگهی
مقام‌های روسیه اعلام کردند هیچ شواهدی پیدا نکرده‌اند که نشان دهد بیماری او بر اثر یکی از عوامل بیماری‌زایی بوده که با آنها کار می‌کرد. با این حال، این پرونده پس از گزارش‌های تاییدنشده رسانه‌ای که حاکی از احتمال مرگ او بر اثر طاعون ریوی بود، در روسیه نگرانی ایجاد کرده است؛ نوعی کمتر شایع اما شدید از طاعون که می‌تواند از انسان به انسان منتقل شود.
رسانه‌های روسیه گزارش دادند حدود ۲۰۰ نفر که با این کارمند درگذشته تماس داشته‌اند تحت نظارت دقیق پزشکی قرار گرفته‌اند و چند بیمارستان در منطقه تعطیل و قرنطینه شده‌اند.
آلیس هیوز، استاد علوم حفاظت محیط زیست در دانشگاه ملبورن، در توضیحاتی برای مرکز رسانه‌ای علم گفت: «از آنجا که آلودگی در یک آزمایشگاه رخ داده است (و گمان می‌رود به‌خوبی ضدعفونی شده باشد) و افراد به‌سرعت قرنطینه شده‌اند، احتمال انتشار بیشتر آن بسیار کم است و بنابراین، با وجود مسری‌بودن، بعید است فرصت گسترش پیدا کند.»
با این حال، نهادهای بهداشت عمومی هرگونه تحول را از نزدیک دنبال می‌کنند.
مرکز اروپایی پیشگیری و کنترل بیماری‌ها (ECDC) به یورونیوز اعلام کرد که «به‌دقت اوضاع را زیر نظر دارد» و با سازمان جهانی بهداشت در تماس است.
سخنگوی این مرکز در بیانیه‌ای کتبی گفت: «ما از مورد ذات‌الریه با منشأ ناشناخته در شرق روسیه که مشکوک به طاعون است آگاه هستیم. این ظن هنوز تایید نشده است.»
این سخنگو افزود بر اساس اطلاعات محدود موجود، گزارشی از موارد ثانویه یا انتقال پایدار انسان به انسان ثبت نشده و یادآور شد که رفت‌وآمد میان ایرکوتسک و کشورهای اتحادیه اروپا و منطقه اقتصادی اروپا، «به‌ویژه در شرایط کنونی به دلیل جنگ روسیه علیه اوکراین»، بسیار اندک است.
طاعون بیش از ۵۰ سال است در اروپا دیده نشده، اما موارد انسانی این بیماری در آفریقا ثبت می‌شود، به‌ویژه در جمهوری دموکراتیک کنگو و ماداگاسکار.
کارشناسان درباره میزان خطر چه می‌گویند؟
با وجود محدودبودن اطلاعات درباره مورد مشکوک در روسیه، کارشناسان تاکید می‌کنند که موارد پراکنده طاعون ریوی پدیده‌ای نادر نیست.
زانیا استاماتاکی، دانشیار ایمنی‌شناسی ویروسی در دانشگاه بیرمنگام، در گفت‌وگو با مرکز رسانه‌ای علم گفت: «طاعون یک بیماری تاریخی نیست. این بیماری همچنان در جمعیت جوندگان در سراسر آفریقا، آسیا و قاره آمریکا بومی است و هر سال موارد انسانی، از جمله همه‌گیری‌های شکل ریوی آن، مشاهده می‌شود.»
برندن ورن، استاد پاتوژنز میکروبی در مدرسه بهداشت و پزشکی گرمسیری لندن، می‌گوید: «جای نگرانی زیاد نیست، زیرا انتقال یرسینیا پستیس میان انسان‌ها معمولا ضعیف است.»
طاعون ریوی چیست؟
طاعون ریوی زمانی رخ می‌دهد که طاعون، یک بیماری عفونی ناشی از باکتری، ریه‌ها را درگیر کند.
طاعون ریوی جدی‌ترین شکل این بیماری و تنها نوعی است که می‌تواند از انسان به انسان منتقل شود. اگر درمان نشود، نسبت مرگ‌ومیر آن میان ۳۰ تا ۱۰۰ درصد است.
به گفته سازمان جهانی بهداشت، این نوع به‌ویژه بسیار مسری است و می‌تواند از طریق ذرات تنفسی در انتقال انسان به انسان، موجب بروز همه‌گیری‌های شدید شود. با این حال، اگر بیماری به‌موقع تشخیص داده و درمان شود، میزان بهبودی بالا است.
دوره نهفتگی می‌تواند تنها ۲۴ ساعت باشد و فرد آلوده ممکن است از طریق ذرات تنفسی بیماری را به دیگر انسان‌ها منتقل کند.
نشانه‌ها چیست؟
طاعون ریوی زمانی ایجاد می‌شود که باکتری‌ها به ریه‌های بیمار مبتلا به طاعون خیارکی یا سپتی‌سمیک درمان‌نشده گسترش می‌یابند یا هنگامی که فرد ذرات آلوده‌ای را که از سرفه فرد یا حیوان مبتلا خارج شده است استنشاق می‌کند.
نشانه‌ها معمولا یک تا سه روز پس از آلودگی بروز می‌کنند. این نشانه‌ها شامل مشکلات شدید تنفسی مانند تنگی نفس و سرفه است که اغلب با خلط خونی یا آبکی همراه است.
درمان چیست؟
اگر طاعون ریوی درمان نشود می‌تواند به‌سرعت مرگبار شود. تشخیص و درمان زودهنگام برای بقا و کاهش عوارض بیماری حیاتی است. آنتی‌بیوتیک‌های رایجی که علیه انتروباکتری‌ها استفاده می‌شوند، در صورت تجویز زودهنگام می‌توانند این بیماری را به‌طور موثر درمان کنند.
سخنگوی ECDC یادآور شد: «طاعون یک بیماری عفونی جدی است؛ با این حال می‌توان آن را با آنتی‌بیوتیک‌هایی که به‌راحتی در اروپا در دسترس هستند تشخیص داد و درمان کرد.»
به گفته این نهاد در وب‌سایت خود، در موارد طاعون ریوی بیماران باید ایزوله شوند و تماس‌های آنها شناسایی و تحت درمان قرار گیرند.
آیا واکسن وجود دارد؟
سازمان جهانی بهداشت می‌گوید واکسیناسیون جز برای گروه‌های پرخطر مانند کارکنان آزمایشگاه‌ها که به‌طور مداوم در معرض آلودگی قرار دارند و کارکنان نظام سلامت توصیه نمی‌شود.
با توجه به نادر بودن طاعون انسانی در بیشتر نقاط جهان، نهادهای بهداشت عمومی نیازی به واکسیناسیون افراد خارج از گروه‌های با خطر تماس بسیار بالا نمی‌بینند.