یک مطالعه جدید نشان میدهد که اختلاف در قوانین و نظامهای ملی در حوزه حملونقل، انرژی، فناوری و مهارتها، سرمایهگذاری در سراسر اروپا را کند کرده است.
ناتوانی اروپا در گسترش مدلهای ملی موفق در آن سوی مرزها ممکن است هر سال دستکم ۱۲۰ میلیارد یورو سرمایهگذاری از دسترفته برای این قاره تمام شود.
این برآورد را اندیشکده ایتالیایی «یوروپین هاوس آمبروزتی» (TEHA) در مطالعهای که با همکاری آمازون انجام داده، ارائه کرده است.
این مطالعه که روز پنجشنبه منتشر شد، نمونههای ملی موفق را در طیف گستردهای از بخشها، از شبکههای ریلی تا هوش مصنوعی، از انرژی تا مقررات هوشمند، بررسی میکند و نتیجه میگیرد که اروپا لازم نیست از مدلهای خارجی تقلید کند، بلکه باید نمونههای پیشرو داخلی را در سطح اروپایی با هم ادغام کند.
دیگو بنگوتسی، مشاور ارشد TEHA و نویسنده این مطالعه، در بیانیهای مطبوعاتی گفت: «اروپا برای یافتن پاسخها لازم نیست جای دیگری را نگاه کند. برخی از جذابترین مدلهای سرمایهگذاری همین حالا در درون اتحادیه اروپا فعال هستند، فقط هنوز به هم متصل نشده یا در مقیاس بزرگ اجرا نشدهاند.»
با این حال، این برآورد ۱۲۰ میلیارد یورویی فقط به سرمایهگذاری مستقیم اضافی مربوط میشود و به گفته گزارش، منافع گستردهتر اقتصادی را محاسبه نمیکند.
بر پایه گزارش رقابتپذیری سال ۲۰۲۴ به سرپرستی ماریو دراگی، رئیس پیشین بانک مرکزی اروپا، اروپا برای حفظ توان رقابت در اقتصاد جهانی به ۷۵۰ تا ۸۰۰ میلیارد یورو سرمایهگذاری سالانه اضافی نیاز دارد.
کمیسیون اروپا در حال بررسی توصیههای گزارش دراگی و همچنین گزارش جداگانه انریکو لتا، نخستوزیر پیشین ایتالیا، درباره تکمیل بازار واحد اتحادیه اروپاست. هر دو گزارش خواستار تغییراتی هستند که فعالیت کسبوکارها در آن سوی مرزهای ملی را آسانتر کند.
هزینهها از کجا ناشی میشود
این مطالعه برآورد میکند که اروپا با اتصال بهتر بازارهای ملی تا چه اندازه میتواند سرمایهگذاری بیشتری جذب کند.
در گزارش آمده است: «با توجه به اینکه هزینههای بالای انرژی بیش از پیش تولید صنعتی اروپا را تهدید میکند، کسبوکارهای اروپایی در سهماهه اول ۲۰۲۵ حدود ۲.۸ برابر بیشتر از کسبوکارهای آمریکایی برای برق پرداخت کردهاند و در عین حال، ادغام بیشتر بازار واحد در نظامهای انرژی ملی میتواند تا سال ۲۰۳۰ سالانه تا ۴۳ میلیارد یورو ارزش ایجاد کند.»
در بخش حملونقل، گزارش تاکید میکند: «خدمات قطارهای فرامرزی، با وجود نزدیک به ۴۰ سال از آغاز آزادسازی راهآهن، ۲۳.۴ درصد کندتر از مسیرهای داخلی قابل مقایسه هستند و این موضوع ارزش زیرساخت فیزیکی بازار واحد را محدود میکند.»
گزارش موانع مشابهی را در حوزه هوش مصنوعی، زیرساختهای دیجیتال، مقررات مالیاتی، آموزش، بازار کار و نظام قضایی شناسایی میکند.
به گفته گزارش، یکی از دلایل این وضعیت آن است که دولتهای ملی انگیزه کمی برای تامین مالی طرحهایی دارند که منافع آنها به کشورهای دیگر هم میرسد. بودجه اتحادیه اروپا نیز بسیار کوچکتر از مجموع بودجه کشورهای عضو است و این موضوع توان آن را برای تامین مالی پروژههای فرامرزی محدود میکند.
بودجه اتحادیه اروپا در حال حاضر حدود ۱ درصد تولید ناخالص ملی این اتحادیه است؛ رقمی که نویسندگان مطالعه آن را برای تامین مالی سرمایهگذاریهای بزرگ فرامرزی بسیار پایین میدانند.
این مطالعه رقم ۱۷۰.۵ میلیارد یورو هزینه اتحادیه اروپا را با ۸۸۵۶.۸ میلیارد یورو هزینه کشورهای عضو در سال ۲۰۲۴ مقایسه میکند و استدلال میکند که این شکاف، دامنه اقدام اتحادیه اروپا برای جبران کمبود سرمایهگذاری ملی در طرحهایی را که به چند کشور سود میرساند، محدود میسازد.
بروکسل چه میکند
اتحادیه اروپا در حال کار بر اصلاح مقررات بازارهای سرمایه و تدابیری برای حمایت از صنعت است. همچنین طرحی موسوم به «EU Inc.» را پیشنهاد کرده که مجموعهای از قواعد مشترک است و قرار است راهاندازی و توسعه کسبوکار در سراسر اتحادیه را سادهتر کند. کمیسیون اروپا خواستار دستیابی به توافق بر سر EU Inc. تا پایان سال ۲۰۲۶ شده است.
دو سال پس از انتشار گزارش دراگی، ابتکار مشترک تحولساز اروپایی (JEDI Draghi Tracker) اعلام کرد که اروپا در اجرای دستور کار او عقب مانده است، زیرا سیاستگذاران برای تصویب و اجرای قوانین با کندی پیش میروند.