بازیهای جهانی عشایر قرقیزستان با برنامه ایجاد دائم یک روستای ویژه هنرها و صنایعدستی سنتی، گذشته را به شکل ملموس به امروز آوردهاند.
بازیهای جهانی عشایر شاید برای یک سال دیگر به پایان رسیده باشد اما تاثیر این رویداد احتمالا تا مدتها در سراسر آسیای مرکزی طنینانداز خواهد شد.
آگهی
آگهی
پس از مراسم افتتاحیه باشکوه در سالن «بیشکک آرنا» در قرقیزستان، رقابتها و بیش از ۳ هزار ورزشکار از ۱۱۰ کشور به محل دیگری در ساحل دریاچه در منطقه ایسیق کول، که یک مقصد محبوب گردشگری است، منتقل شدند.
مهارتهای سنتی سوارکاری و تیراندازی با کمان همه گوشه و کنار دره کیرچین را پر کرده بود و شرکتکنندگان با سنجیدن توان و هوش خود در برابر یکدیگر، برای بازدیدکنندگان تجربهای شبیه سفر در زمان و زندگی در یک سکونتگاه باستانی فراهم کردند.
مردم روستا
هر منطقه از جمهوری قرقیزستان با برپا کردن خانههای سنتی کوچنشینان و یورتها که همگی به شیوه سنتی تزیین شده بودند، روستای خود را ساخت.
یورتها، سازههای چادرمانندی با چارچوب چوبی که با نمد، پوست حیوانات و برزنت ضخیم پوشانده میشوند، هزاران سال است که توسط قبایل کوچنشین آسیایی استفاده میشوند. هر یورت محل زندگی یک خانواده هستهای است که میتواند آن را در حدود نیم ساعت برپا یا جمع کند و به همین دلیل برای زندگی کوچنشینی مناسب است.
در میان یورتهای تزیینشده، مردمی از سراسر قرقیزستان با پوشیدن لباسهای رنگارنگ سنتی، آثار هنر فولکلور خود را همراه با صنایع دستیای مانند گلدوزی و فرشبافی به نمایش گذاشتند.
در دو روز نخست، بیش از ۱۵۰ هزار بازدیدکننده با ترانهها و نغمههای محلی پذیرایی شدند و فرصت یافتند غذاهای ملی را که اغلب در همان محل طبخ میشد، مزه کنند.
این مجموعه که «جهان کوچنشینان» نام گرفته است، با یک اجرای نمایشی روی دامنه تپه افتتاح شد؛ نمایشی که یورش نمایشی به روستا را در بر میگرفت و در آن، سوارکاران زن و مرد با نمایش مهارتهای چشمگیر در سوارکاری رزمی، تماشاگران را شگفتزده کردند.
در مراسم افتتاحیه، آدیلبک کاسیمالیف، نخستوزیر قرقیزستان، اعلام کرد که این روستا قرار نیست رویدادی یکباره باشد و برنامه این است که به عنوان یک جاذبه گردشگری باز بماند و به آشنا کردن بازدیدکنندگان با گذشته کشور کمک کند.
آدیلبک کاسیمالیف گفت: «ما میراث نیاکان خود را فقط پشت شیشه موزه حفظ نمیکنیم، ما آن را دوباره به زندگی مردم بازمیگردانیم. ما امروز یورت میسازیم، این یک میراث زنده است.»
او افزود: «ما شیردکها را بالا میکشیم، فلز را ذوب میکنیم، یراق اسب میسازیم؛ اینها میراث زندهاند. هنر دست پدر به پسر منتقل میشود و مهارتهای مادر به دختر.»
جشن خرد کردن استخوانها
در سوی دیگر روستا، بازسازی یک دژ باستانی میزبان بازاری است که در آن میتوان فضای یک شهر کهن پرجنبوجوش و بندبازیهای پرهیجان را تجربه کرد.
درست کنار دژ، ورزشکاران بازیهای جهانی عشایر در رشتههایی مانند تیراندازی با کمان و مسابقات قدرتی از جمله طنابکشی و مچاندازی و نیز ورزشی متفاوت با عنوان خرد کردن استخوان شرکت میکردند.
در این بازی محبوب مغولی و آسیای مرکزی، شرکتکنندگان با شکستن استخوانهای پشت حیوانات مرده قدرت خود را به نمایش میگذارند؛ صحنهای که اغلب در جشنوارهها و آیینهای فولکلور دیده میشود. امسال، قهرمان جهانی مغول توانست عنوان خود را حفظ کند و در یک دقیقه ۵۸ استخوان را خرد کند.
در حالی که بازیهای جهانی عشایر با هدف ترویج میراث و فرهنگ کوچنشینان و تاثیر آن بر تمدنهای گوناگون برگزار میشوند، معمولا همراه با رویدادهای علمی و فرهنگی نیز هستند. امسال، در میان دهها برنامه از این دست، نقطه عطف «کنفرانس بینالمللی علمی تمدنهای کوچنشین: میراث، پارادایمها و چشماندازها» بود.
گیلزات ایساماتوا، وزیر آموزش عالی قرقیزستان، گفت: «تمدن کوچنشین بخش عظیمی از تجربه تاریخی، دانش و سنتهای فرهنگی بشریت را در بر میگیرد. امروز مطالعه آن به ویژه در زمینه تغییرات اقلیمی، چالشهای محیطزیستی، استفاده پایدار از منابع طبیعی و حفظ میراث فرهنگی اهمیت دارد.»