یک موتورسیکلت ارتش نازی از دانوب سالم بیرون کشیده شده و زیر آن بقایای دو سرباز آلمانی با پلاک شناسایی پیدا شده است؛ یکی احتمالا عضو وافن اس اس بوده. اکنون استخوانها بررسی میشود تا سن و علت مرگ روشن شود.
بیش از هشت دهه، بقایای دو سرباز آلمانی در گلولای رود دانوب مدفون بود. تازه سطح غیرمعمولاً پایین آب دانوب در بوداپست بود که داستان آنها را دوباره به روشنایی آورد.
آگهی
آگهی
در کنار پیکر این دو سرباز کشتهشده، پلاکهای هویت نظامی آلمانی بهطور کامل سالم پیدا شد. همین موضوع شانس کمسابقهای ایجاد کرده تا بتوان پس از بیش از ۸۰ سال هویت این دو مرد را مشخص کرد.
این کشف ارتباط نزدیکی دارد با موتورسیکلت مدل DKW NZ 350-1 که اوایل اوت در ساحل بودای دانوب پیدا شد و وضعیت حفاظتی آن نیز کمنظیر است.
کارکنان انستیتو و موزه تاریخ نظامی مجارستان، پایین یا در نزدیکی همین موتورسیکلت بود که به بقایای انسانی برخوردند. گابور کولروش، کارمند فولکسبوند، استخوانهای این دو مرد را از بستر برهنه رودخانه بیرون آورد.
کولروش سالهاست که بهعنوان مسئول نبش قبر و تدفین مجدد فولکسبوند در مجارستان کار میکند. وظایف او شامل جستوجو، بیرونآوری و مستندسازی کشتهشدگان آلمانی جنگ و نیز حفظ و ثبت اشیای شخصی و پلاکهای هویت است. او بههمراه مورخان و شرکای محلی کمک میکند هویت کشتهشدگان روشن شود و سرنوشتهای حلنشده جنگ پس از سالها مشخص شود.
دو کشتهای که احتمالا تا امروز در فهرست مفقودان بودند
در مورد سربازان آلمانی که در جنگ جهانی دوم کشته میشدند، آن زمان پلاک هویت را دو نیم میکردند؛ یک نیمه همراه پیکر میماند و نیمه دیگر به اداره اطلاعرسانی ارتش آلمان در برلین فرستاده میشد تا مرگ ثبت و خانوادهها مطلع شوند.
از آنجا که پلاکهای هویت هر دو مرد پیدا شده در دانوب کامل است، این موضوع نشان میدهد خانوادههایشان احتمالا سالها منتظر خبر رسمی ماندهاند و هرگز چیزی دریافت نکردهاند.
در کنار پلاکها، یک حلقه ازدواج و یک نشان آستینی کوبان هم کشف شد. اگر بتوان این نشان را بدون تردید به یکی از این دو کشته نسبت داد، میتواند سرنخی مهم درباره مسیر خدمت نظامی او به دست دهد. نشان کوبان به سربازان آلمانی اعطا میشد که سال ۱۹۴۳ در سرپل کوبان در جنوب اتحاد شوروی خدمت کرده بودند. این نشان در سپتامبر همان سال ایجاد شد.
اگر روشن شود یکی از این دو سرباز این نشان را بر لباس داشته، این موضوع نشان میدهد او چند سال پیش از مرگش در جبهه شرقی بهکار گرفته شده بود.
آرن شرادر، رئیس بخش خدمات گورهای جنگی و روابط بینالملل، میداند چنین انتسابی تا چه حد دشوار است. برای آنکه مشخص شود این دو پلاک واقعا به همین کشتههای پیدا شده تعلق دارد، چندین بررسی لازم است. نام دارندگان اولیه پلاکها شاید نسبتا سریع قابل شناسایی باشد، اما این بهتنهایی برای تعیین هویت نهایی کافی نیست.
فرایند شناسایی هویت طولانی و پیچیده است
در آغاز، استخوانها بهدقت بررسی میشود. حتی طول یک استخوان میتواند نشانهای از قد فرد درگذشته باشد. برای این کار، تا حد امکان از چند استخوان مختلف، مانند استخوانهای ساق و ران، استفاده میکنند و بر پایه مجموعه این دادهها بهتدریج تصویری به دست میآید که میتوان آن را با اطلاعات موجود درباره دارندگان احتمالی پلاکها تطبیق داد.
برای برآورد سن سربازان نیز چندین شاخص کالبدشناختی وجود دارد که بر پایه آنها میتوان با احتمال بالا تشخیص داد آیا استخوان متعلق به فردی زیر ۲۰ سال، بین ۲۰ تا ۲۵ سال یا فردی مسنتر تا بیش از ۴۰ سال است.
سن این دو سرباز هنوز مشخص نیست. قرار است در بررسی انسانشناختی استخوانها، با استفاده از نشانههایی روی استخوانها، اپیفیزها و دندانهای عقل، حدود سن آنها تعیین شود.
آرن شرادر توضیح میدهد: «در اینجا از جمله استخوان خاجی و اپیفیزهای استخوانهای بلند قابل بررسی است و دندانهای عقل هم میتواند اطلاعاتی بدهد.» به گفته او، نوع پرکردگی دندانها نیز میتواند سرنخی از محل زندگی فرد باشد؛ دندانهایی که با آمالگام پر شدهاند نشان میدهد احتمالا فرد کشتهشده اهل اروپای غربی بوده است.
یکی از پلاکهای هویت پیدا شده در دانوب متعلق به یک سرباز ورماخت و دومی متعلق به عضوی از یگان وافن اس اس است.
با این حال هنوز باید روشن شود آیا این پلاکها واقعا به همین دو پیکر کشفشده تعلق دارد یا نه. هرگونه شناسایی اولیه از سوی فولکسبوند باید بعدا بهطور رسمی از سوی آرشیو فدرال آلمان تایید شود.
در طول جنگ، حدود ۹۰۰ هزار نفر عضو وافن اس اس بودند؛ در میان آنها هم نازیهای معتقد و داوطلبان خارجی حضور داشتند و هم، بهویژه در اواخر جنگ، افراد به اجبار یا در سنین بسیار پایین جذب شده بودند. وافن اس اس مسئول بسیاری از جنایات جنگی بود و در هولوکاست نقش داشت و در دادگاه نورنبرگ در سال ۱۹۴۶ بهعنوان سازمانی جنایتکار شناخته شد.
محل کشف در ناحیهای قرار داشت که در آن لایهای از لجن بندرگاهی انباشته شده و این لجن با گازوئیل آغشته بود. بهنظر میرسد همین شرایط ویژه باعث شده هم بخشهایی از موتورسیکلت و هم پلاکهای هویت بهطور استثنایی سالم بماند.
فولکسبوند اکنون میتواند اطلاعات روی پلاکها را با اسناد نظامی، گزارشهای مفقودان و پایگاه داده «جستوجوی قبور آنلاین» خود که امروز حدود ۵٫۴ میلیون پرونده را دربر میگیرد، تطبیق دهد.
رابطه موتورسیکلت DKW NZ 350-1 با این سربازان چیست؟
بر اساس دانستههای کنونی، این موتورسیکلت مدل DKW NZ 350-1 ساخت زاکسن بوده است؛ مدلی که از سال ۱۹۴۴ بهطور ویژه برای استفاده در جنگ طراحی شد.
با این حال، صرف این که موتورسیکلت همراه با پیکر این دو نفر پیدا شده، لزوما ثابت نمیکند آنها سوار همین وسیله بودهاند.
چند سناریوی محتمل وجود دارد: ممکن است این دو مرد خودشان سوار موتورسیکلت بودهاند؛ یکی در نقش راننده و دیگری ترکنشین. همچنین ممکن است این موتورسیکلت به یک یگان تعلق داشته و این دو سرباز از واحدی دیگر بوده باشند. سناریوی دیگر این است که موتورسیکلت پس از مرگ آنها به این محل منتقل شده باشد. همین طور ممکن است این وسیله هنگام درگیریها به دانوب افتاده یا بعدا عمدا در رود غرق شده باشد.
مهمات نیز در بستر رود پیدا شد
در جریان عملیات بیرونآوری، به دلیل کشف تجهیزات بیشتری از جمله مینهای صفحهای ضدتانک نوع ۳۵، لازم شد تیم خنثیسازی مهمات نیز وارد عمل شود. این مینهای صفحهای ساخت آلمان، از جنگ جهانی دوم به جا ماندهاند.
بهگفته انستیتوی تاریخ نظامی مجارستان (منبع به زبان آلمانی) (منبع به زبان مجاری)، احتمال دارد محل کشف به یک منطقه انباشت تسلیحات و زبالههای جنگی تبدیل شده باشد که پس از پایان محاصره شکل گرفته است. با این حال هنوز روشن نیست این اشیا عمدا در همین نقطه دفع شدهاند یا نه و تحت چه شرایطی این کار انجام شده است.
ارتباطی با نبرد بوداپست؟
از نظر تاریخی، ارتباط این کشف با نبرد بوداپست محتمل بهنظر میرسد.
نبرد بوداپست از اواخر اکتبر و اوایل نوامبر ۱۹۴۴ تا ۱۳ فوریه ۱۹۴۵ طول کشید و از خونینترین و سرسختانهترین نبردهای مرحله پایانی جنگ جهانی دوم در مجارستان بود. بوداپست را نیروهای آلمانی و مجارستانی در برابر ارتش سرخ شوروی و واحدهای رومانیایی دفاع میکردند. پس از محاصره شهر در اواخر دسامبر ۱۹۴۴، این نبرد به محاصرهای طولانی تبدیل شد که سرانجام با تصرف بوداپست به دست نیروهای شوروی در ۱۳ فوریه ۱۹۴۵ پایان یافت.
این درگیریها بسیار خشن بود و از هر دو طرف قربانیان زیادی گرفت.
آرامستان مشترک آلمانی–مجارستانی بوداورش در غرب بوداپست امروز بزرگترین محل دفن کشتهشدگان آلمانی و مجارستانی جنگ در این کشور است. در این گورستان بیش از همه پیکر کشتهشدگان نبرد بوداپست و مناطق شرق دانوب آرمیدهاند. بهگفته فولکسبوند، تاکنون ۱۶٬۶۳۰ کشته در بوداورش به خاک سپرده شدهاند.
این که آیا این دو مرد پیدا شده در دانوب واقعا در جریان نبرد بوداپست کشته شدهاند یا نه، هنوز پرسشی است که باید در آینده به آن پاسخ داده شود. آنچه قطعی است این است که استخوانهای آنها در گورستان جنگی بوداورش به خاک سپرده خواهد شد.
این کشف نشان میدهد هنوز چه ردهای بسیاری از گذشته در بستر رودخانههای اروپا پنهان است. دانوب نه فقط در دوران جنگ، که همواره یکی از مهمترین مسیرهای حملونقل و تردد بوده است.
فولکسبوند صراحتا انتظار دارد با پایین ماندن سطح آب، از دل لاشههای کشتیهای غرقشده دیگری نیز کشتهشدگان جنگ بیرون آورده شوند.
از این رو، کشف بوداپست احتمالا آخرین مورد از این دست نخواهد بود.