سطح پایین و طولانی آب در اروپا برخی صنایع از جمله پالایش نفت، نیروگاههای هستهای و صنایع شیمیایی را به دلیل کمبود مواد اولیه و آب خنککننده مجبور به کاهش تولید کرده است.
اروپا در سالهای اخیر با موجهای گرمای هرچه شدیدتر روبهرو شده و در ماههای گذشته شاهد مجموعهای از رخدادهای شدید مرتبط با گرما، از جمله خشکسالی و آتشسوزیهای جنگلی در سراسر اسپانیا، فرانسه، ایتالیا و دیگر مناطق بوده است.
آگهی
آگهی
اما پیامد دیگری در بخشهای دیگر اروپا در حال نمایان شدن است؛ آبراهههای کلیدی مانند راین و دانوب به سطحهای استثنایی پایین رسیدهاند و در برخی نقاط رکوردهای تاریخی را شکستهاند.
این وضعیت میتواند حملونقل بار را بهطور قابل توجهی دشوارتر کند و کشتیها را وادار کند با ظرفیت کمتر حرکت کنند؛ امری که ممکن است باعث شود حملونقل تجاری در بخشهایی از این مسیرها تقریبا متوقف شود یا شرکتها ناچار شوند به گزینههای دشوارتر و پرهزینهتر جایگزین رو بیاورند.
در نتیجه، صنایع مهم اروپایی از جمله پالایش نفت و صنایع شیمیایی با خطر اختلال شدید روبهرو هستند.
آبراهههای خشکشده چگونه میتوانند بر صنایع کلیدی اروپایی تاثیر بگذارند؟
یکی از مهمترین راههایی که سطح پایین آب بر صنایع اروپایی تاثیر میگذارد این است که مانع میشود کشتیهای باری بتوانند با ظرفیت کامل بارگیری کنند. اپراتورها ناچارند محموله را میان چند کشتی تقسیم کنند یا بخشی از بار را به شبکههای جادهای و ریلی منتقل کنند.
نقطه سنجش اصلی در کایوب، در رود راین، زیر سطح بحرانی ۳۰ سانتیمتر سقوط کرد. بنا بر گزارش ICIS (منبع به زبان انگلیسی) این میزان در اواخر ژوئیه امسال به ۲۷ سانتیمتر رسید و پیشبینی میشود باز هم کاهش یابد. این قرائت مربوط به تراز سنج کایوب است، نه عمق کلی رودخانه یا عمق کانال قابل کشتیرانی.
راین حدود ۱٬۲۳۰ کیلومتر، معادل ۷۶۵ مایل، از آلپ سوئیس میگذرد و از درون یا کنار کشورهای سوئیس، لیختناشتاین، اتریش، آلمان، فرانسه و هلند جریان مییابد و سرانجام به دریای شمال میریزد؛ مسیری که آن را به شریان حیاتی حملونقل، گردشگری و صنعت در این مناطق تبدیل کرده است.
سطح پایین آب باعث اختلال شدید در کشتیرانی راین شده و مالکان کشتی به ارائهدهنده اطلاعات بازار کالا، آرگوس، گفتهاند که تا ۲۷ ژوئیه بیشتر کشتیهای داخلی قادر به عبور از گلوگاه کایوب نبودند. حجم بار کشتیهایی که هنوز میتوانستند این مسیر را طی کنند به شدت محدود شده و همین موضوع نرخ حمل را به سطحهای بیسابقه رسانده است. آرگوس در گزارشی که روز چهارشنبه منتشر کرد، نوشت: «در عمل، راین علیا و رود ماین اکنون عملا از مرکز تجاری آمستردام - روتردام - آنتورپ (ARA) قطع شدهاند.»
برای صنایع شیمیایی و پتروشیمی، کاهش عمق قابل کشتیرانی باعث محدودیت در رساندن مواد ضروری مانند نفتا و گاز مایع (LPG) از بنادر دریای شمال به کارخانههای داخل خشکی میشود.
شرکت اطلاعات کالایی ICIS گزارش داد که شرکت LyondellBasell بهدلیل اختلال در تحویل خوراک ناشی از سطح پایین آب، در تامین بوتادیان از کارخانه وسلینگ خود وضعیت فورس ماژور اعلام کرده است. به گزارش این رسانه، شرکت BASF نیز با توجه به اتکای خود به رودخانه برای حملونقل، احتمال اعمال فورس ماژور یا کمبود محصول را مطرح کرده است.
سیستمهای خنککننده صنعتی و بار در دانوب نیز تحت تاثیر قرار گرفتهاند
افزایش دمای آب راندمان سیستمهای خنککننده صنعتی را نیز کاهش داده و فشار عملیاتی را بیشتر کرده است؛ موضوعی که برای نیروگاههای هستهای و حرارتی اهمیت ویژهای دارد.
صنایع نفت و انرژی در این منطقه با اعمال هزینههای اضافی ناشی از سطح پایین آب و افزایش نرخ حمل برای ارسال دیزل و فرآوردههای نفتی در مسیر بالادست رودخانه روبهرو شدهاند؛ وضعیتی که توزیع درونمرزی را تهدید میکند. به همین ترتیب، نیروگاههای زغالسنگسوز برای تامین سوخت به مشکل خوردهاند، چون میزان بار قابل حمل با بارجها بهطور محسوسی کاهش یافته است.
صنایع فولاد و تولیدات سنگین نیز از این وضعیت مصون نماندهاند. شرکت بزرگ صنعتی Thyssenkrupp تولید کورههای بلند خود در کارخانه دویسبورگ را اندکی کاهش داده، زیرا بارجهای حامل مواد اولیه برای عبور از گلوگاههای کمعمقی مانند کایوب با مشکل مواجه شدهاند. این شرکت همچنین عملیات بارجهای خود را متوقف کرده و کشتیهایی با آبخور کمتر اجاره کرده است، هرچند اعلام کرده تحویل به مشتریان در معرض خطر نیست.
ظرفیت شبکههای ریلی و جادهای نزدیک نیز از پیش محدود است و نمیتواند بهطور کامل جایگزین ظرفیت از دسترفته بارجها شود. همین موضوع خطر اختلال اقتصادی بیشتر را افزایش داده، بهویژه با توجه به اینکه انتظار نمیرود سطح آبها به این زودیها بهبود یابد.
بهطور مشابه، رود دانوب که از درون یا مرز ده کشور، از جمله آلمان، اتریش، اسلواکی، مجارستان، کرواسی، صربستان، بلغارستان، رومانی، مولداوی و اوکراین عبور میکند، در ژوئیه امسال شاهد سطحهای تاریخی پایین بوده است.
بهدلیل تداوم دماهای بالا و کمبود بارش، سطح دانوب در ساعت ۱۰ صبح روز پنجشنبه به وقت اروپای مرکزی در بوداپست به رکورد کمسابقه ۲۳ سانتیمتر بر روی تراز سنج محلی رسید؛ ۱۰ سانتیمتر کمتر از رکورد قبلی در سال ۲۰۱۸، بنا بر اعلام سرویس رسمی پایش آب مجارستان. این عدد سطح آب را نسبت به یک نقطه مرجع ثابت محلی میسنجد، نه عمق فیزیکی رودخانه. این نهاد پیشبینی کرده است که طی روزهای آینده کاهش بیشتری رخ خواهد داد.
وزارت ساختوساز و حملونقل مجارستان در آخرین بهروزرسانی خود در روز سهشنبه اعلام کرد که بیشتر کشتیهای باری در بخش مجاری دانوب متوقف شدهاند و کشتیهایی که هنوز در حال فعالیت هستند فقط ۱۰ تا ۲۰ درصد ظرفیت معمول خود را حمل میکنند. حدود ۱۵ کشتی هتلی نیز زمینگیر شدهاند.
اختلال در طول رودخانه یکنواخت نیست. خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد که در برخی مناطق آسیبدیده، کشتیرانی باری بهطور کامل متوقف شده و در بخشهای دیگر، کشتیها با بار بهشدت کاهشیافته به فعالیت ادامه میدهند. برای نمونه در صربستان، بارجها و تانکرها حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد ظرفیت معمول خود را حمل میکنند.
تامین انرژی در مجارستان و رومانی تحت تاثیر قرار گرفته است
سطح پایین آب باعث شده نیروگاه هستهای پاکش در مجارستان، بنا بر اعلام اپراتور MVM، تولید خود را کاهش دهد و یکی از چهار راکتور خود را از مدار خارج کند. رسانههای مجارستان گزارش دادهاند که این نخستینبار است که یک بلوک کامل در این نیروگاه هستهای خاموش میشود. این خاموشی همراه با کاهشهای قبلی، تولید نیروگاه را به حدود ۶۰ درصد ظرفیت رسانده است.
بهطور مشابه، تولیدکننده دولتی برق هستهای رومانی، Nuclearelectrica، روز سهشنبه واحد ۱ نیروگاه چرنودا را بهدلیل آنچه «سطح بسیار پایین و بیسابقه» دانوب خوانده، از مدار خارج کرد. وزارت انرژی رومانی اعلام کرد واحد ۲ نیز بامداد پنجشنبه از شبکه جدا خواهد شد و برای نخستینبار هر دو راکتور بهطور همزمان بهدلیل سطح پایین آب از مدار خارج میشوند.
این خاموشیها فشار بر تامین برق منطقهای را افزایش میدهد. بنا بر دادههای Mavir که به نقل از خبرگزاری دولتی مجارستان، MTI، منتشر شد، مجارستان تولید از دسترفته را با ترکیبی از واردات و تولید داخلی برق از گاز جبران میکند. وزارت انرژی رومانی نیز گفته است از دست رفتن تولید هر دو راکتور، وابستگی این کشور به واردات را بیشتر میکند و به گزارش رویترز، فشار افزایشی دیگری بر قیمت برق وارد خواهد کرد.
حمل سوخت در صربستان نیز تحت تاثیر قرار گرفته است. وزیر انرژی، دوبراوکا جدوویچ هاندانویچ، گفته است این کشور در ماه ژوئیه فقط ۲۵ درصد واردات برنامهریزیشده سوخت خود را دریافت کرده، زیرا سطح پایین دانوب تحویل بارجها را محدود کرده است. دولت پس از آن به شرکتهای انرژی اجازه داده برای حفظ تامین، از ذخایر عملیاتی سوخت استفاده کنند.
سطح پایین آبها بر کشاورزی نیز اثر گذاشته و حمل غله و آبیاری را در صربستان، از جمله در منطقه کشاورزی شمالی ویوودینا، مختل کرده است. در رومانی، مقامها آبیاری را محدود کردهاند، زیرا جریانهای دانوب به پایینترین سطح از سال ۱۹۹۶ رسیده و کشتیرانی رودخانه نیز تا حدی مختل شده است.
چه اقدامهایی میتواند با مشکل سطح پایین آب مقابله کند؟
یکی از بزرگترین چالشها در راین و بخشهایی از دانوب این است که بستر آنها سنگی است و امکان لایروبی آسان آن وجود ندارد.
بنابراین، مقابله با سطح پایین آب نیازمند مجموعهای از اقدامهای مهندسی، فناورانه و لجستیکی است تا حرکت کشتیهای باری ادامه یابد.
مقامهای آلمانی از هماکنون پروژه «بهینهسازی آبخور بار در راین میانی» را برنامهریزی کردهاند؛ طرحی که هدف آن افزایش ۲۰ سانتیمتری عمق کانال کشتیرانی در گلوگاههای بحرانی میان ماینس و زانکتگوآر، از جمله کایوب، است. بهطور مشابه، تغییر دیوارههای رودخانه و سایر موانع میتواند آب بیشتری را به کانال ناوبری هدایت کند و به حفظ عمق کافی کمک کند.
ارتقای آببندهای موجود نیز میتواند در بخشهای تنظیمشده رودخانهها، هنگام دورههای خشکی شدید، به تنظیم نگهداری آب در بالادست کمک کند.
طراحی و فناوری کشتیها نیز میتواند با استفاده از شناورهای کمآبخور خود را با این شرایط تطبیق دهد. شرکتهایی مانند HGK Shipping و BASF هماکنون در حال استفاده یا توسعه کشتیهای کمآبخور هستند که قادرند در عمقهای پایین رودخانه بار قابل توجهی حمل کنند.
استفاده از مواد سبک مانند فولاد پرمقاومت میتواند با کاهش وزن خالی کشتی و افزایش ظرفیت حمل بار در زمان پایین بودن سطح آب، به این طراحیها کمک کند.
در حوزه زنجیره تامین و لجستیک نیز جابهجایی بار میان شیوههای مختلف حملونقل، برای نمونه انتقال کالاهای زمانحساس به شبکههای ریلی و جادهای در زمان کاهش ظرفیت رودخانه، میتواند به حفظ جریان روان عملیات کمک کند.
ساخت انبارهای بزرگتر در بنادر داخل خشکی این امکان را به شرکتها میدهد که در فصلهای پرآب مواد اولیه را ذخیره کنند. استفاده از شبکهای از کشتیهای کوچکتر و کمآبخور بهجای بارجهای بزرگ منفرد نیز میتواند وزن بار را بهتر توزیع کند.
مجارستان روز پنجشنبه پس از آنکه شاخصهای خشکسالی در ۶۶ منطقه از ۸۴ منطقه مدیریت آب این کشور از حد آستانه عبور کرد، وضعیت هشدار خشکسالی اعلام کرد؛ موضوعی که وزیر محیط زیست، لاسلو گایدوش، آن را اعلام کرد.
او به نقل از وبسایت خبری مجاری Telex افزود: «این به آن معناست که کارشناسان اداره مدیریت آب در ۷۴ درصد خاک کشور در بالاترین سطح هشدار، اقدامهای رفع خشکسالی را اجرا خواهند کرد.»