باستانشناسان CSIC در گوارنیا، باداخوس، یک ارابه برنزی همراه با سفالهای یونانی، عاجهای شرقی و ظرفی از سنگ آلاباستر مصری یافتهاند که نشاندهنده شبکه بازرگانی تارتسی ۲۵۰۰ سال پیش است.
درون تپهی تدفینی «کاساس دل تورونیولو» در شهر گوارنیا در استان باداخوس، در منطقهی وگاس آلتاس دل گودیانا، هشتمین فصل کاوشهای باستانشناسی در چارچوب پروژهی «ساختن تارتسو» یک ارابهی برنزی را آشکار کرده که نمونهی شناختهشدهی مشابهی در شبهجزیرهی ایبری ندارد.
آگهی
آگهی
این قطعه، جعبهای تزیینشده با نقشهای برجسته دارد: در بخش جلویی، تصویر آکلئو، ایزد رودخانهای پیوندخورده با جهان مردگان؛ در دو طرف، دو گریف با سر عقاب و بدن شیر؛ و در انتها، دو پیکرهی انسانی با دستهای بالا که کل مجموعه را نگه میدارند و ارابه روی دو چرخ دیگر تزیینشده قرار دارد.
استر رودریگز، مدیر مشترک حفاریها، گفت: «این یکی از مهمترین یافتههایی است که تاکنون در این محوطهی تارتسی کشف شدهاست».
این قطعه در بخش جنوبی ساختمان اصلی بهدست آمد؛ کاوش این بخش از سال ۲۰۱۵ آغاز شدهاست. تیم پژوهشی انستیتوی باستانشناسی مریدا، مرکز مشترک شورای عالی تحقیقات علمی (CSIC) و دولت اکسترمادورا، تاکید میکند که تنها نمونههای مشابهِ ثبتشده به تمدن اتروسکی تعلق دارند؛ تمدنی که اوج شکوفایی آن در ناحیهی مرکزی ایتالیا بین قرنهای هشتم و پنجم پیش از میلاد بودهاست.
این داده فرضیهای را تقویت میکند که بر اساس آن، این شیء از طریق همان شبکههای تبادلی به جنوبغربی شبهجزیرهی ایبری رسیده که تارتسو را به دیگر نقاط مدیترانه پیوند میداد. سباستین سلستینو، مدیر مشترک پروژه، افزود که احتمالاً کاربری ارابه با آیینهای ضیافت مرتبط بودهاست؛ ارابه کنار اتاقی پیدا شد که بهگفتهی پژوهشگران، اعضای جامعهی تورونیولو پیش از آنکه در اواخر قرن پنجم پیش از میلاد بنا را عمداً مهر و موم کنند، در آن آخرین ضیافت خود را برگزار کردهاند.
یافتههایی از یونان، مصر و مشرقزمین در یک محوطه
در کنار ارابه، باستانشناسان مجموعهای از مواد وارداتی بهدست آوردند که نقشهی روابط خارجی تارتسو را بهطور چشمگیری گسترش میدهد. در میان اشیای کشفشده، سفالی از ناحیهی آتیکای یونان، یک ظرف آلاباستر با منشأ مصری و چندین عاج تزیینشده با نقش جنگجویان و طرحهای جانوری و گیاهی دیده میشود که به کارگاههای مدیترانهی شرقی اشاره دارد.
استر رودریگز توضیح داد: «این مواد اطلاعات فوقالعادهای در اختیار ما میگذارند تا روابط تجاری میان شرق و شبهجزیرهی ایبری را بهتر درک کنیم. ما در حال ثبت واردات و قطعات منحصربهفردی هستیم که به بازسازی این شبکههای تبادلی کمک میکند».
فصل کاوش ۲۰۲۶ که در ماههای آوریل و مه انجام شد، همچنین دانش موجود دربارهی خود بنا را گسترش داد. کار در بخشهای شمالی و جنوبی تپهی تدفینی که ۹۰ متر قطر و شش متر ارتفاع دارد، امکان شناسایی اتاقها و فضاهای رفتوآمد جدیدی را فراهم کرد.
در بخش شمالی، دو منقل و یک دیگ برنزی نیز کشف شد. در مقابل، حجم سفال بهدستآمده کمتر از فصلهای پیشین بود؛ موضوعی که پژوهشگران آن را به ماهیت فضاهایی نسبت میدهند که امسال بررسی شده و کاربری آنها هنوز بهطور دقیق مشخص نشدهاست.
ده سال کاوش و ورود به مرحلهی دوم
محوطهی «کاساس دل تورونیولو» طی یک دهه، مجموعهای از یافتهها را در خود جای داده که تصویر ما از تارتسو را دگرگون کردهاست. در سال ۲۰۱۷، بقایای بزرگترین قربانی کردن حیوانات شناختهشده در مدیترانهی غربی ثبت شد. در سال ۲۰۲۳، نخستین پیکرههای انسانی متعلق به این فرهنگ پیدا شد.
یک سال بعد، لوحی از سنگ پیزارا با صحنههای جنگجویان و یک الفبا به خط پالههیسپانیکای جنوبی، بعد دیگری به این مجموعهی دادهها افزود. و در ۲۰۲۵، این محوطه قدیمیترین محراب مرمر یونانی شناختهشده در مدیترانهی غربی را در اختیار پژوهشگران گذاشت.
با پایان فصل میدانی، پروژه اکنون وارد مرحلهی آزمایشگاهی میشود. مرمت، مستندسازی و تحلیل قطعات در سرویس حفاظت، مرمت و مطالعات علمی میراث باستانشناسی (SECYR) در دانشگاه خودمختار مادرید انجام میشود؛ نهادی که از آغاز، همکار این پروژه بودهاست.
استر رودریگز گفت: «مرحلهی دوم هر کاوش باستانشناسی ضروری است. اکنون کاری بنیادی آغاز میشود که به ما اجازه خواهد داد کارکرد فضاها، روابط تجاری و در نهایت زندگی کسانی را که در اینجا سکونت داشتند، بهتر درک کنیم».
در این پروژه نزدیک به سی نهاد و حدود صد پژوهشگر ملی و بینالمللی حضور دارند و طرح با حمایت مالی دیپوتاسیون باداخوس و شهرداری گوارنیا، همچنین حمایت نهادی شورای عالی تحقیقات علمی (CSIC) (منبع به زبان اسپانیایی) و دولت اکسترمادورا اجرا میشود.