باستانشناسان شورای عالی تحقیقات علمی اسپانیا در گوارنیای باداخوس یک ارابه برنزی همراه با سفالهای یونانی، عاجهای شرقی و ظرف آلاباستر مصری یافتهاند که نشانه شبکه بازرگانی تارتسی در ۲۵۰۰ سال پیش است.
در درون تومولوس «کاساس دل تورونیولو» در شهر گوارنیا در استان باداخوس، در منطقه وگاس آلتاس دل گودیانا، هشتمین فصل کاوشهای پروژه «ساختن تارتسو» یک ارابه برنزی را از زیر خاک بیرون آورده که نمونه شناختهشدهای در سراسر شبهجزیره ایبری ندارد.
آگهی
آگهی
این قطعه بدنهای جعبهمانند دارد که با نقشبرجستهها تزیین شده است: در بخش جلویی، چهره آکلئو، ایزد رودخانهای مرتبط با جهان زیرین؛ در دو پهلو، دو گریفون با سر عقاب و بدن شیر؛ و در دو انتها، دو پیکره انسانی با دستهای برافراشته که کل سازه را نگه داشتهاند؛ سازهای که روی دو چرخ تزیینشده قرار گرفته است.
استر رودریگز، هم مدیر کاوشها، تاکید کرد: «این یکی از مهمترین یافتههایی است که تاکنون در این محوطه تارتسی به دست آمده است.»
این قطعه در بخش جنوبی ساختمان اصلی به دست آمد؛ ساختمانی که کاوش آن از سال ۲۰۱۵ آغاز شده است. تیم پژوهشی مؤسسه باستانشناسی مریدا، که نهادی مشترک بین شورای عالی تحقیقات علمی اسپانیا (CSIC) و دولت منطقهای اکسترمادورا است، میگوید تنها نمونههای مشابه شناختهشده به تمدن اتروسکی تعلق دارند؛ تمدنی که میان قرنهای هشتم تا پنجم پیش از میلاد در ایتالیا مرکزی به اوج شکوفایی رسید.
این داده، فرضیهای را تقویت میکند که بر اساس آن، این شی از طریق همان شبکههای مبادلهای که تارتسو را به دیگر نقاط مدیترانه متصل میکرد، به جنوبغرب شبهجزیره رسیده است. سباستیان سلستینو، هم مدیر کاوشها، اشاره کرد که این ارابه احتمالا با آیینهای ضیافت پیوند داشته است: ارابه در کنار اتاقی پیدا شد که گمان میرود جامعه تورونیولو در آن، پیش از آن که در اواخر قرن پنجم پیش از میلاد بنا را به عمد مهر و موم کنند، آخرین ضیافت خود را برگزار کرده باشد.
یونان، مصر و شرق در یک محوطه باستانی
در کنار ارابه، باستانشناسان مجموعهای از مواد وارداتی را بازیابی کردند که نقشه روابط خارجی تارتسو را به شکل چشمگیری گسترش میدهد. در میان اشیای کشفشده میتوان به سفالهایی از آتیک یونان، یک ظرف آلاباستر مصری و چندین قطعه عاج اشاره کرد که با نقشهایی از جنگجویان و نیز طرحهای جانوری و گیاهی تزیین شدهاند و به کارگاههای مدیترانه شرقی نسبت داده میشوند.
رودریگز گفت: «این مواد اطلاعات فوقالعادهای برای درک روابط تجاری میان شرق و شبهجزیره ایبری در اختیار ما میگذارند. ما در حال ثبت واردات و قطعات یکتایی هستیم که به بازسازی این شبکههای مبادله کمک میکند.»
کمپین سال ۲۰۲۶ که در ماههای آوریل و مه انجام شد، شناخت از خود ساختمان را نیز گسترش داد. کار در بخشهای شمالی و جنوبی تومولوسی که ۹۰ متر قطر و شش متر ارتفاع دارد، امکان شناسایی اتاقها و فضاهای رفتوآمد جدید را فراهم کرد.
در بخش شمالی، علاوه بر این، دو مجمره و یک دیگ برنزی کشف شد. حجم سفالها در عوض کمتر از فصلهای پیشین بود؛ امری که پژوهشگران آن را به ماهیت فضاهایی نسبت میدهند که امسال بررسی شدهاند و کارکرد آنها هنوز به طور دقیق مشخص نشده است.
ده سال کاوش و ورود به مرحله دوم
محوطه کاساس دل تورونیولو در طول یک دهه، مجموعهای از کشفیات را رقم زده که تصویری تازه از تارتسو ارائه میدهد. در سال ۲۰۱۷، بقایای بزرگترین قربانیکردن حیوانات که تاکنون در مدیترانه غربی شناخته شده، در اینجا ثبت شد. در سال ۲۰۲۳، نخستین پیکرههای انسانی منتسب به این فرهنگ ظاهر شد.
یک سال بعد، لوحی از سنگ لوح با صحنههایی از جنگجویان و یک الفبا به خط پالئوهیسپانیک جنوبی، بعد تازهای به این مجموعه داده افزود. در سال ۲۰۲۵ نیز این محوطه قدیمیترین محراب مرمرین یونانی شناختهشده در مدیترانه غربی را به دست داد.
با پایان فصل میدانی، پروژه اکنون وارد مرحله آزمایشگاهی شده است. مرمت، مستندسازی و تحلیل قطعات در سرویس حفاظت، مرمت و مطالعات علمی میراث باستانشناختی (SECYR) دانشگاه خودگردان مادرید انجام میشود؛ نهادی که از آغاز پروژه با آن همکاری داشته است.
رودریگز گفت: «فاز دوم هر کاوش باستانشناسی، یعنی کار آزمایشگاهی، اجتنابناپذیر است. اکنون مرحلهای اساسی آغاز میشود که به ما امکان میدهد کارکرد فضاها، روابط تجاری و در نهایت، زندگی کسانی را که در این مکان ساکن بودند، بهتر درک کنیم.»
این پروژه حدود سی نهاد و نزدیک به صد پژوهشگر داخلی و بینالمللی را گرد هم آورده و از حمایت شورای بخش باداخوس و شهرداری گوارنیا، به اضافه حمایت نهادی CSIC (منبع به زبان اسپانیایی) و دولت منطقهای اکسترمادورا برخوردار است.