زنها و مردان ۴۰ تا ۷۰ سالهای که هنوز بسکتبال سطح بالا بازی میکنند؛ گلدن پلیرز ایتالیا برای جام جهانی فیبا مسترز اوپن ۲۰۲۶ کورینت آمادهاند و یک پژوهش با الگوی آنها پیوند ورزش و طول عمر را میسنجد.
بسکتبال فقط یک ورزش برای جوانان نیست. این رشته را میتوان هم بازی کرد و هم از زاویه طولعمر و healthspan (امید به زندگی در سلامت) تحلیل کرد؛ نمونهای عینی از سالمندی فعال که در آن عملکرد بدنی، سلامت قلب و عروق و حفظ تواناییهای عصبحرکتی در گذر زمان به هم گره میخورند.
آگهی
آگهی
در ایتالیا جنبش گولدن پلیرز (منبع به زبان ایتالیایی)سال به سال در حال رشد است؛ جریانی که بیش از ۵۰۰ ورزشکار زن و مرد را، در بازه سنی بالای ۴۰ تا بالای ۷۰ سال، از همه مناطق کشور در بر میگیرد و آنها را با عشق به بسکتبال و اراده ادامهدادن رقابت حتی پس از پایان دوران سنتی حرفهای کنار هم نگه داشته است.
این پدیده از سطح آماتوری فراتر میرود. گولدن پلیرز در رقابتهای ملی و بینالمللی هرچه سازمانیافتهتر شرکت میکنند، به بازتعریف مفهوم سنزیستی در ورزش کمک میکنند و نشان میدهند که با توجه به تمرین، ترکیب بدن و تداوم حرکتی، میتوان عملکرد ورزشی را در سنین بالا هم حفظ کرد.
موعد کورینت برای جام جهانی مسترز فیبا ۲۰۲۶
رویداد بزرگ بعدی، جام جهانی فیبا مسترز اوپن ۲۰۲۶ است که از ۴ تا ۱۲ ژوئیه در کورینت یونان برگزار میشود. (منبع به زبان ایتالیایی) رویدادی که تیمهایی از سراسر جهان را جذب خواهد کرد و حضور ایتالیا در آن به ویژه پررنگ است: ۱۳ تیم ملی مردان و زنان.
پروژه گولدن پلیرز در چند سال به یکی از فعالترین جریانهای بسکتبال مسترز بینالمللی تبدیل شده و با جلب دعوت فیبا، نهاد ادارهکننده جهانی بسکتبال و تنها مرجع به رسمیت شناخته شده از سوی کمیته بینالمللی المپیک، و همچنین با برخورداری از حمایت فدراسیون بسکتبال ایتالیا جایگاه خود را تثبیت کرده است.
آزمایشگاهی برای طولعمر
تجربه گولدن پلیرز توجه جامعه علمی را هم به خود جلب کرده است. این جنبش در مرکز یک پروژه پژوهشی درباره طولعمر و سالمندی فعال قرار دارد که به سرپرستی ماسیمو زولو، استاد ژنتیک دانشگاه فدریکو دوم ناپل، اجرا میشود. به گفته او، «گولدن پلیرز یک آزمایشگاه زنده طولعمر است» زیرا امکان مرتبط کردن فعالیت بدنی، نشانگرهای زیستی و مسیرهای پیری زیستی را فراهم میکند.
این مطالعه رویکردهای ژنتیکی، اپیژنتیکی و متابولیکی را با هم ترکیب میکند و شامل تحلیل ساعت اپیژنتیک است که بر پایه پلتفرمهای متیلاسیون DNA (تا حدود ۸۵۰ هزار جایگاه CpG که با آرایه Illumina EPIC تحلیل میشوند) انجام میگیرد. این ابزار امکان برآورد سنزیستی و مقایسه آن با سن تقویمی را فراهم میکند.
یکی از عناصر محوری این مدل، تعامل میان عوامل ژنتیکی و سبکزندگی است. شواهد موجود نشان میدهد طولعمر انسان مولفه ارثیای بین ۳۰ تا ۵۵ درصد دارد و سهم باقیمانده تحت تاثیر محیط، تغذیه و سطح فعالیت بدنی قرار میگیرد.
در این چارچوب، فعالیت بدنی منظم بر چندین مسیر زیستی کلیدی پیری اثر میگذارد؛ از جمله تنظیم التهابی (NF-κB)، متابولیسم انرژی، عملکرد میتوکندری و اتوفاژی، و نیز محورهای تنظیمی مهمی مانند mTOR و FOXO.
شواهد زیستی و الگوهای سالمندی فعال
جدیدترین شواهد در ادبیات علمی نشان میدهد فعالیت بدنی مستمر با این موارد همراه است:
- کاهش التهاب مزمن خفیف (inflammaging)
- بهبود عملکرد میتوکندری
- حفظ حساسیت به انسولین و متابولیسم انرژی
- حفظ عملکرد قلبیعروقی و عصبعضلانی
مطالعات روی مدلهای انسانی پیری و دوقلوها (از جمله دادههای مطالعه دوقلوهای ناسا درباره سازگاریهای فیزیولوژیک و رونویسی) همچنین نشان میدهد سبکزندگی میتواند بیان ژن را حتی در صورت زمینه ژنتیکی یکسان به طور قابل توجهی تعدیل کند.
در این چارچوب، ورزشکاران مسترز یک جمعیت با اهمیت ویژه برای علم به شمار میآیند، زیرا سنین بالا را با حفظ سطوح بالای فعالیت بدنی ساختاریافته ترکیب میکنند.
جامعهای در حال رشد
فراتر از جنبه رقابتی، این جنبش شبکهای اجتماعی در سراسر خاک ایتالیا ایجاد کرده است. تیمهای انتخابی ورزشکارانی را از مناطق مختلف کشور جذب میکنند و از طریق ورزش فرصتهایی برای دیدار، تبادل و فراگیری فراهم میکنند. برای آمادهسازی تیمهای ملی برای فیبا مسترز اوپن ۲۰۲۶, گولدن پلیرز یک تور واقعی بسکتبال در سطح ملی ترتیب دادهاند: بیش از ۷۰ اردوی آمادهسازی و تورنمنت در سراسر ایتالیا برای مراحل مختلف نزدیک شدن به رقابتهای یونان برگزار شده است.
بنابراین حضور در جام جهانی مسترز فیبا ۲۰۲۶ نه تنها یک چالش ورزشی، بلکه ویترینی بینالمللی برای الگویی خواهد بود که رفاه، پیوندهای اجتماعی و سالمندی فعال را به هم پیوند میزند.
برای بسیاری از گولدن پلیرز، کفپوش چوبی سالن بسکتبال همچنان جایی است برای رویارویی با خود، حفظ سبکزندگی سالم و نشان دادن این که شور و اشتیاق به بسکتبال میتواند تمام عمر همراه انسان باشد.