منابع آگاه آمریکایی پنجشنبه خبر دادند آمریکا و ایران برای تمدید آتشبس به مدت ۶۰ روز با هدف فراهم شدن فرصت مذاکرات بیشتر برای پایان جنگ توافق کردهاند اما اجرای این توافق هنوز نیازمند تایید ترامپ است.
به گفته مقامهای آمریکایی که رسانههای بینالمللی آنها را نقل کردهاند، مذاکرهکنندگان آمریکایی و ایرانی روز پنجشنبه به یک توافق اولیه بر سر چارچوبی دست یافتهاند که بر اساس آن آتشبس جنگ ایران ۶۰ روز دیگر تمدید شود و مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران با هدف دستیابی به توافق نهایی آغاز شود.
منابع گفتند خطوط کلی یک توافق موقت ترسیم شده است، اما به گزارش آسوشیتدپرس، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، هنوز باید یادداشت تفاهم در حال شکلگیری را تایید کند.
به گزارشها، این توافق شامل بازگشایی تنگه هرمز نیز میشود.
تهران بلافاصله تایید نکرد که توافقی با واشنگتن حاصل شده است.
فدا حسین ملکی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، به خبرگزاری ایسنا گفت: «بخش بزرگی از پیشنهادهای جمهوری اسلامی ایران پذیرفته شده است».
ملکی گفت: «تنها نگرانی، غیرقابل پیشبینی بودن ترامپ و موارد نقض تعهداتی است که تاکنون از سوی ایالات متحده شاهد بودهایم.»
این توافق اولیه در حالی مطرح شد که امیدها به دستیابی به یک توافق تقریبا از بین رفته بود، زیرا طی ۲۴ ساعت گذشته و در بحبوحه آتشبس شکننده، آمریکا و ایران شروع به تبادل آتش علیه یکدیگر کردهاند.
آیتالله مجتبی خامنهای روز پنجشنبه در پیامی مکتوب که از تلویزیون دولتی قرائت شد، گفت آمریکا و اسرائیل در پی بیثبات کردن جمهوری اسلامی و «به زانو درآوردن ملت» هستند.
خامنهای گفت: «طرح کور دشمن، پس از جنگ تحمیلی، فشار اقتصادی و محاصره سیاسی و تبلیغاتی، ایجاد شکاف و فروپاشی است تا شکستهای نظامی را جبران کند و ملت را به زانو درآورد.»
در تحولی جداگانه، به گزارش خبرگزاری تسنیم وابسته به سپاه پاسداران، چند کشتی که قصد عبور به سمت غرب از این آبراه را داشتند، به دلیل هماهنگ نکردن با سازمان تازهتاسیس تنگه خلیج فارس (PGSA) و نادیده گرفتن هشدارهای نیروی دریایی سپاه متوقف و بازگردانده شدند.
نیروی دریایی سپاه در بیانیهای اعلام کرد که «کنترل هوشمند» بر تنگه هرمز اعمال میشود و مدعی شد طی ۲۴ ساعت گذشته ۲۶ نفتکش و کشتی تجاری پس از اخذ مجوز و هماهنگی با این نیرو از این گذرگاه عبور کردهاند.
بر اساس دادههایی که روز پنجشنبه شرکت دریایی «لویدز لیست اینتلیجنس» منتشر کرد، سهم شناورهای غیرایرانی از تردد در این آبراه افزایش یافته است؛ این شرکت گفت در هفته گذشته خروج کشتیهایی با پرچم سنگاپور، امارات، کره جنوبی و یک کشتی با پرچم نروژ از تنگه مشاهده شده است.
ترامپ روز چهارشنبه گفت هنوز از پیشنهادهای تهران برای دستیابی به توافق رضایت ندارد وگرنه آمریکا «باید کار را یکسره کند»؛ این اظهارات پس از آن مطرح شد که تلویزیون دولتی ایران جزییاتی را گزارش کرد که مدعی بود مربوط به پیشنویس یک توافق است.
ترامپ در نشست کابینه در کاخ سفید افزود که برای رسیدن به توافقی به منظور پایان دادن به جنگ ایران عجلهای ندارد، هرچند آخر هفته گفته بود که توافقی نزدیک است.
ترامپ گفت: «ایران کاملا مصمم است؛ آنها خودشان به شدت میخواهند به توافق برسند. تا حالا به آن نقطه نرسیدهاند. ما از آن راضی نیستیم، اما خواهیم شد.»
تلویزیون دولتی ایران پیشتر روز چهارشنبه اعلام کرده بود که در طرح اولیه یادداشت تفاهم با واشنگتن، تعهد به رفع محاصره دریایی ایران، ازسرگیری تردد در تنگه هرمز و خروج نیروهای آمریکایی از خلیج فارس گنجانده شده است.
کاخ سفید این گزارش را «کاملا ساختگی» خواند.
تنگه هرمز از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه تا حد زیادی به روی کشتیرانی بینالمللی بسته شده است.
در شرایط عادی، روزانه حدود یکپنجم نفت جهان و حجم قابل توجهی از کالاهای غیرنفتی از این آبراه عبور میکند. بسته شدن آن باعث جهش شدید قیمت انرژی و اخلال در زنجیرههای تامین جهانی شده است.