تاسیسات اونکالو نخستین مرکز جهان برای دفن دائمی سوخت هستهای مصرفشده و رادیواکتیو است و پیشبینی میشود تا دهه ۲۱۲۰ میلادی فعال بماند.
پس از چند دهه ساخت و ساز، نخستین تاسیسات جهان برای دفع دائم سوخت هستهای مصرف شده قرار است در فنلاند آغاز به کار کند و انتظار می رود مقامات ظرف چند ماه مجوز آن را صادر کنند.
آگهی
آگهی
این سازه قرار است به محل نهایی دفن چند هزار تن پسماند خطرناک رادیواکتیو تبدیل شود.
ساخت اونکالو که در زبان فنلاندی به معنای «غار» است، در سال ۲۰۰۴ در ساحل غربی آغاز شد. این تاسیسات یک میلیارد یورویی قرار است تا دهه ۲۱۲۰ میلادی فعال بماند.
«دور از تمدن»
این تاسیسات در جزیره اولوکیلوتو و در منطقهای جنگلی و انبوه قرار دارد. نزدیکترین شهر، اورایوکی، در حدود ۱۵ کیلومتری آن است که حدود ۹ هزار نفر جمعیت دارد و بسیاری از آنها در نیروگاه یا تاسیسات ذخیرهسازی کار میکنند.
این سایت در نزدیکی سه تا از پنج راکتور هستهای فنلاند قرار دارد. این محل به دلیل سنگ بستر بسیار پایدار و خطر اندک زمین لرزه انتخاب شده است.
توماس پره، زمینشناس در شرکت پوسیوا اوی که مسئول مدیریت پسماندهای هستهای فنلاند است، گفت: «به دلیل پرتوهایی که این پسماندها ایجاد میکنند، دور بودن از تمدن و انسانها روی سطح زمین اهمیت زیادی دارد.»
او اضافه کرد: «اما نکته اینجاست که با انجام این دفع نهایی، میتوانیم این پسماندها را بسیار ایمنتر از نگهداری در تاسیسات واقع روی سطح زمین دفع کنیم.»
با استفاده از ماشینآلات بدون سرنشین در کارخانه محصورسازی نزدیک، میلههای رادیواکتیو در محفظههای مسی مهر و موم میشوند و سپس در تونلهایی در عمق بیش از ۴۰۰ متری زیر زمین دفن و با لایههای «بافر» از خاک رس بنتونیتِ جاذب آب پوشانده میشوند.
به گفته پوسیوا، اونکالو میتواند ۶۵۰۰ تن سوخت هستهای مصرف شده را در خود جای دهد.
بر اساس گزارشی که آژانس بینالمللی انرژی اتمی در سال ۲۰۲۲ منتشر کرده، از دهه ۱۹۵۰ تاکنون نزدیک به ۴۰۰ هزار تن سوخت مصرف شده تولید شده که دو سوم آن در تاسیسات موقت نگهداری میشود و یک سوم دیگر در فرایندی پیچیده بازیافت شده است.
در حال حاضر، سوخت هستهای مصرف شده به طور موقت در حوضچههای سوخت مصرف شده کنار هر راکتور و همچنین در مخازن خشک روی سطح زمین نگهداری میشود.
خطرهای باقیمانده
ادوین لایمن، مدیر ایمنی نیروگاههای هستهای در اتحادیه دانشمندان نگران که یک سازمان غیرانتفاعی آمریکایی است، هشدار داد که دفع ژئولوژیک پسماند هستهای همچنان با «نااطمینانیها» همراه است.
او گفت: «به نظر من برای دفع پسماند هستهای گزینه خوبی وجود ندارد، اما مهم است که کمضررترین گزینه را پیدا کنیم.»
او افزود که نگهداری دائمی پسماند هستهای در زیر زمین از رها کردن آن روی سطح بهتر است، چون این مواد وقتی روی زمین بمانند میتوانند در برابر خرابکاری آسیبپذیر باشند.
لایمن اضافه کرد که خطرهای مربوط به مخازن پسماند هستهای در درجه اول «نسلهای آینده» را تحت تاثیر قرار خواهد داد.
به همین دلیل، شاخه نشانهشناسی هستهای میکوشد علایم هشداردهندهای برای مخازن پسماند هستهای طراحی کند که انسانها در ۱۰ هزار سال آینده و حتی بسیار بعدتر هم بتوانند آن را درک کنند؛ چرا که صدها هزار سال طول میکشد تا پسماند هستهای دیگر خطرناک نباشد.
یوها آروما، معاون مدیر برنامه در گرینپیس فنلاند، گفت: «ما چرنوبیل را داشتهایم، فوکوشیما را داشتهایم و البته پسماند هستهای را. شاید اکنون تا حدی به راه حلی برای آن نزدیک شده باشیم.» او اضافه کرد: «هیچ کس دیگری در جهان هنوز حتی نزدیک به حل این مشکل هم نشده است.»
در سال ۱۹۹۴ قانونی به تصویب رسید که بر اساس آن، پسماند هستهای تولید شده در فنلاند باید در داخل مرزهای این کشور مدیریت، انبار و به طور دائم دفع شود.
ساری مولتالا، وزیر محیط زیست فنلاند، گفت: «در آن زمان... بخشی از این پسماندها هنوز صادر میشد، اما ما میخواستیم خودمان از آنها مراقبت کنیم.»
مولتالا احتمال پذیرش مقادیر محدودی پسماند هستهای از کشورهای دیگر را در آینده منتفی ندانست.