در یک مطالعه روی نزدیک به ۱۰۰ هزار زن، استفاده از هوش مصنوعی باعث شد موارد کمتری از سرطانهای پستان پررشد و سختدرمان شناسایی شود.
نتایج یک کارآزمایی گسترده غربالگری پستان در سوئد نشان میدهد هوشمصنوعی میتواند به شناسایی زودتر سرطانهای پستان تهاجمی کمک کند و فشار بر پزشکان از پیش پرکار را کاهش دهد.
این مطالعه که در نشریه The Lancet منتشر شده، دادههای نزدیک به ۱۰۰ هزار زن ۴۰ تا ۸۰ ساله را که بین آوریل ۲۰۲۱ تا دسامبر ۲۰۲۲ در برنامه ملی غربالگری پستان سوئد شرکت کرده بودند، تحلیل کرده است.
ماموگرافی به طور گسترده موثرترین روش برای تشخیص زودهنگام سرطان پستان و کاهش مرگومیر ناشی از آن دانسته میشود و دستورالعملهای اروپا توصیه میکند تصاویر توسط دو رادیولوژیست به طور مستقل بازبینی شود.
با این حال پژوهشگران میگویند بین ۲۰ تا ۳۰ درصد از سرطانهای پستان در فاصله بین نوبتهای معمول غربالگری تشخیص داده میشوند. این سرطانهای موسوم به «اینتروال» معمولا سریعتر رشد میکنند، هنگام تشخیص پیشرفتهتر هستند و درمانشان دشوارتر است.
این کارآزمایی چگونه انجام شد؟
در این کارآزمایی، زنان به طور تصادفی به دو گروه تقسیم شدند: غربالگری استاندارد با حضور دو رادیولوژیست، یا روشی با پشتیبانی هوشمصنوعی که در آن، سامانه هوشمصنوعی نواحی مشکوک را روی ماموگرافی علامتگذاری میکرد و رادیولوژیست تصمیم نهایی را میگرفت.
در گروهی که از هوشمصنوعی پشتیبان استفاده شد، طی دو سال ۱۱ مورد کمتر از سرطانهای اینتروال ثبت شد؛ معادل کاهش ۱۲ درصدی نسبت به غربالگری استاندارد، و شمار بیشتری از سرطانها در غربالگریهای روتین شناسایی شد.
جسی گومرس، پژوهشگر این مطالعه از مرکز پزشکی دانشگاه رادبود، گفت هوشمصنوعی در اینجا ابزار پشتیبان است نه جایگزین و توضیح داد: «هوشمصنوعی نواحی مشکوک در ماموگرافی را برجسته میکرد که به رادیولوژیستها در تفسیر کمک میکرد، اما تصمیم نهایی برای فراخوان دوباره بیماران همچنان توسط رادیولوژیستها گرفته میشد.»
از آنجا که در روش مبتنی بر هوشمصنوعی فقط یک رادیولوژیست تصاویر را بازبینی میکرد، این رویکرد حجمکار را هم کاهش داد. یافتههای پیشین همین کارآزمایی نشان داده بود که بار کاری رادیولوژیستها ۴۴ درصد کم شده است؛ کاهشی که به گفته پژوهشگران میتواند به ویژه در مراکز درمانی دچار کمبود نیرو ارزشمند باشد.
گومرس گفت کاهش سرطانهای اینتروال اهمیتی ویژه دارد و افزود: «هدف این است که تعداد این سرطانهای فاصلهای تا حد ممکن کم باشد، چون میدانیم تهاجمیترند و به نتایج درمانی بدتری برای بیماران منجر میشوند.»
از هر ۲۰ زن، یک نفر در طول عمر خود به سرطان پستان مبتلا میشود و همین، این بیماری را شایعترین نوع سرطان در میان زنان کرده است.
در سال ۲۰۲۲ حدود ۲.۳ میلیون زن در جهان به سرطان پستان مبتلا شدند و حدود ۶۷۰ هزار نفر بر اثر این بیماری جان خود را از دست دادند. تنها در اروپا سازمان جهانی بهداشت در همان سال نزدیک به ۵۵۸ هزار مورد جدید ثبت کرد.
آیا هوشمصنوعی جای پزشکان را میگیرد؟
در حالی که ماموگرافی با کمک هوشمصنوعی هماکنون در بخشهایی از سوئد و دانمارک در حال اجرا است، پژوهشگران تاکید میکنند این فناوری هنوز آماده جایگزینی نظارت انسانی نیست و به شواهد بیشتری نیاز است.
کارشناسان مستقل نیز نسبت به گسترش شتابزده این فناوری در جهان هشدار میدهند. اولگا ایکونومیدو، پزشک و مسئول اصلی این کارآزمایی و مسئول بخش پژوهش سرطان پستان در مرکز سرطان دانشگاه ادینبرو، گفت تمرکز این مطالعه بر این بود که آیا هوشمصنوعی میتواند به رادیولوژیستها کمک کند «سریعتر و کارامدتر» کار کنند، نه این که جای آنها را بگیرد.
او هشدار داد سامانههای هوشمصنوعی بسیار متنوعاند و باید با همان سختگیری داروها آزمایش شوند و این که این فناوری جایگزینی ارزانقیمت هم نیست.