این توافق که تمرکز بیشتر انویدیا بر مدلهای متنباز هوش مصنوعی را نشان میدهد، به دلیل ابعاد و تاثیرش بر حاکمیت دیجیتال و هوش مصنوعی اتحادیه اروپا احتمالا نگرانی جدی نهادهای ناظر اروپایی را برمیانگیزد.
شرکت آمریکایی سازنده تراشه انویدیا روز پنجشنبه اعلام کرد قصد دارد کتابخانه هوش مصنوعی هاگینگ فیس را به ارزش ۱۳ میلیارد دلار (۱۱.۲ میلیارد یورو) خریداری کند.
آگهی
آگهی
این رقم حیرتانگیزی برای پلتفرمی است که کار خود را بهعنوان یک اپلیکیشن گفتوگوی مناسب سن برای نوجوانان آغاز کرد اما بعد مسیر خود را عوض کرد و به یکی از مهمترین پایگاههای داده برای میزبانی مدلهای هوش مصنوعی متنباز و مدلهای با وزنهای قابل دسترس (اوپنویت) تبدیل شد.
اگرچه بخش عمده این معامله در ایالات متحده انجام میشود، بنیانگذاران این شرکت فرانسوی هستند و نیمی از کارکنان آن در پاریس مستقرند. آنها امیدوارند به یکی از ارکان اصلی اکوسیستم هوش مصنوعی متنباز در اروپا تبدیل شوند.
این خرید در پاریس و بروکسل پرسشهای زیادی برخواهد انگیخت؛ بهویژه میان ناظران رقابت و کارشناسان صنعت هوش مصنوعی که خواهان اجرای قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا در موارد لازم و بررسی رگولاتوری مفاد این قرارداد خواهند بود.
مدلهای باز در برابر مدلهای بسته
انویدیا اکنون از نظر ارزش بازار بزرگترین شرکت سهامی عام جهان به شمار میرود؛ جایگاهی که پس از جهش تقاضا برای پردازندههای گرافیکیاش در مراکز داده اختصاصی هوش مصنوعی به آن دست یافت.
این شرکت در سال گذشته رویکرد خود به مدلهای باز هوش مصنوعی را تقویت کرده و دهها مدل را بهصورت رایگان روی پلتفرمهای خود عرضه کرده است؛ همچنین در تلاشهای سیاستگذاری برای تضمین رقابت میان ارائهدهندگان مدلهای زبانی بزرگ متنباز و بسته، نقش پیشرو دارد.
برای نوآوران در اتحادیه اروپا که شاید منابع یا سرمایه کافی برای آموزش و راهاندازی مدلهای خود در سطح شرکتهایی چون انتروپیک یا اوپناِیآی نداشته باشند، استفاده از پلتفرمهای هاگینگ فیس میتواند به ابزاری ارزشمند برای ارائه راهحلهایی برای اروپاییها بدل شود.
کلمنت دلانگ، همبنیانگذار هاگینگ فیس، در مصاحبهای در سال ۲۰۲۴ با روزنامه لوموند توضیح داد: «برای بسیاری از مشکلات موجود در هوش مصنوعی، متنباز میتواند یک راهحل باشد.»
او افزود: «چون مدلهای مالکیتی جعبههای سیاه هستند و تحلیل سوگیری آنها یا منابع حقیقتشان را دشوار میکنند.»
رویکرد اروپا به هوش مصنوعی مبتنی بر تدوین قواعد و سیاستهایی بوده است که نوعی نقشه راه جهانی ارائه میکنند؛ بخشی از این سیاستها به نفع صنایع داخلی و اهداف وسیعتر قارهای طراحی شدهاند.
اما نوآوری در همه لایههای این حوزه در جریان است، نه فقط در میان سازندگان اروپایی مدلهای زبانی بزرگ مانند میسترال یا دیپل که زیر پوشش قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا قرار میگیرند.
برای نمونه، شرکت هلندی ASML بزرگترین تامینکننده جهانی برای شرکتهای تولیدکننده نیمهرسانا است و ماشینهایی میسازد که جزء جداییناپذیر فرایند تولید تراشه در همه پردازندهها به شمار میروند.
شرکت ایلونلبز که توسط پژوهشگران لهستانی تاسیس شده، در زمینه مدلهای پردازش گفتار و صدا به جایگاه برجستهای رسیده و اکنون در هزاران محصول مبتنی بر هوش مصنوعی ادغام شده است.
تلاش برای حاکمیت بر هوش مصنوعی
فراتر از بنیانگذاران و نوآوران، بسیاری از مدلهای باز را میتوان برای ساخت نسخههای سفارشی ویژه دولتها و نهادها به کار گرفت؛ نسخههایی که بهصورت محلی میزبانی میشوند و بر دادههای حساس یا حفاظتشده آموزش میبینند.
قفل شدن به فروشنده دغدغهای واقعی برای تنظیمگران اتحادیه اروپاست، همانطور که گزارش شده است (منبع به زبان انگلیسی)، اما مدلهای باز میتوانند به ایجاد رقابت واقعی کمک کنند و وابستگی به شرکتهای بزرگ فناورانهای را که دادهها را خارج از اتحادیه اروپا نگهداری میکنند کاهش دهند.
این رویکرد نیازمند تخصص بسیار بیشتری، بهویژه در نهادهای دولتی خواهد بود، اما برای کسانی که میخواهند وابستگی نظامهای اروپایی به زیرساختهای چینی یا آمریکایی را کاهش دهند، نشانهای امیدوارکننده است.
البته ایجاد مراکز داده اروپایی یکی از اهداف اصلی رگولاتورهای این قاره است، اما نرمافزاری که در این مراکز داده به کار میرود نیز به همان اندازه اهمیت دارد.
برای کسانی که هر روز از هوش مصنوعی استفاده میکنند ـ چه مصرفکنندگان عادی و چه شرکتهای کوچک ـ جذابترین جنبه مدلهای باز این است که چه حجم عظیمی از فناوری با هزینهای اندک یا حتی رایگان در دسترس همه قرار گرفته است.
این وضعیت برای پژوهشگران و فعالان حوزههای هنر و علوم که بودجهای در حد شرکتهای بزرگ ندارند، نعمتی بزرگ خواهد بود.
کلمنت دلانگ، همبنیانگذار هاگینگ فیس، در سال ۲۰۲۳ در برابر یکی از کمیتههای مجلس نمایندگان آمریکا شهادت داد و گفت: «علم باز و هوش مصنوعی متنباز با فراهم کردن امکان استفاده صدها هزار شرکت کوچک و استارتاپ از هوش مصنوعی، منافع اقتصادی را توزیع میکنند؛ نوآوری را تقویت و رقابت منصفانه میان همه را ترویج میکنند.»
فارغ از اینکه مصرفکننده یا یک شرکت کوچک از چه مدلی استفاده میکند، این تحولات دعوتی است برای انشعابگیری از آن مدل، تنظیم و شخصیسازی و ارتقای آن.
این مطلب در اصل در وبسایت EU Tech Loop (منبع به زبان انگلیسی) منتشر شده و در چارچوب یک توافقنامه انتشار مشترک با یورونیوز به اشتراک گذاشته شده است.