به گفته علی رهنما، وکیل «صندوق دفاع حقوقی ایرانیان آمریکا»، پروازی که قرار بود دست‌کم هشت شهروند ایرانی بازداشت‌شده از سوی اداره مهاجرت آمریکا را از مسیر پاکستان به ایران ببرد، صبح یکشنبه به‌طور ناگهانی لغو شد.
به گفته آقای رهنما، صبح یکشنبه دست‌کم هشت ایرانی در شهر میسا (Mesa) در ایالت آریزونا سوار هواپیمایی شدند که قرار بود ابتدا به گرجستان و سپس به پاکستان برود، اما این پرواز بدون هیچ توضیحی لغو شد.
آگهی
آگهی
اسناد دادگاهی که چند روز پیش در چارچوب دعوای مدنی طرح‌شده از سوی «صندوق دفاع حقوقی ایرانیان آمریکا» علنی شد، نشان می‌دهد دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، اواسط اکتبر اعلام کرده بود که قصد دارد این افراد را از آمریکا اخراج و از طریق کشور ثالثی که نامش اعلام نشده بود، به ایران بازگرداند.
این در حالی است که جنگ در ایران همچنان ادامه دارد. در این دعوا که در ماه ژوئیه طرح شد، صندوق مدعی است دولت آمریکا اطلاعات محرمانه ایرانیانی را که در آمریکا درخواست پناهندگی داده‌اند، به‌طور غیرقانونی در اختیار مقامات جمهوری اسلامی گذاشته است.
از سپتامبر ۲۰۲۵ تا ژانویه ۲۰۲۶، بیش از ۱۰۰ تبعه ایرانی در سه پرواز از آمریکا اخراج و به ایران بازگردانده شدند. تایید برنامه‌های تازه اخراج در میانه جنگ نشان‌دهنده عزم دولت آقای ترامپ در اجرای سیاست‌های مهاجرتی سختگیرانه خود است. این سیاست با افزایش شمار اخراج مهاجران همراه بوده است، از جمله به مقصد کشورهایی که به گفته منتقدان، بازگشت به آن‌ها می‌تواند جان افراد را به خطر بیندازد.
آقای ترامپ که حزبش در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا در برابر دموکرات‌ها شکست سنگینی خورد، روز یکشنبه در گفتگو با «سی‌بی‌اس نیوز» گفت که معتقد است سیاست اخراج مهاجران «بیش از حد سختگیرانه» بوده است.
«بزرگ‌ترین اخراج مهاجران در تاریخ آمریکا»
دفتر مطبوعاتی وزارت امنیت میهن آمریکا روز یکشنبه در پاسخ به پرسش‌های اسوشیتدپرس، بیانیه‌ای به نقل از سخنگویی که نامش اعلام نشد، ارائه کرد. در این بیانیه آمده است که اداره مهاجرت و گمرک آمریکا درباره «عملیات احتمالی اخراج، از جمله زمان‌بندی پروازها، فهرست مسافران، مقصدها یا جزئیات پرونده‌های فردی» اظهارنظر نمی‌کند و انجام عملیات اخراج در آینده را نیز تایید نخواهد کرد.
در این بیانیه آمده است: «دولت دونالد ترامپ، همان‌طور که وعده داده بود، از همه راه‌های قانونی برای اجرای بزرگ‌ترین عملیات اخراج در تاریخ استفاده می‌کند.»
دولت در اسناد دادگاهی ماه اکتبر زمان اخراج‌ها را مشخص نکرده بود. با این حال، در هفته گذشته حدود ۱۲ تبعه ایران که در بازداشت مهاجرتی به سر می‌برند، گفته‌اند که به آن‌ها اطلاع داده شده است که قرار است از آمریکا اخراج و با پروازی به پاکستان منتقل شوند و سپس از آنجا به ایران بروند. به گفته چند وکیل، وزارت امنیت میهن آمریکا در گفتگو با آن‌ها این برنامه را تایید کرده است.
تماس مقامات ایرانی با بازداشت‌شدگان
به گفته آقای رهنما، یکی از مقامات ارشد دفتر حفاظت منافع ایران در واشنگتن با هشت نفر از بازداشت‌شدگانی که روز یکشنبه سوار هواپیما شدند، دیدار کرد و به آن‌ها گفت که دولت ایران انتقالشان از پاکستان به ایران را بر عهده خواهد گرفت.
در چارچوب دعوایی که «صندوق دفاع حقوقی ایرانیان آمریکا» طرح کرده است، دست‌کم ۱۲ بازداشت‌شده ایرانی گفته‌اند مقامات جمهوری اسلامی با آن‌ها تماس گرفته‌اند و از اطلاعات حساس مربوط به درخواست‌های پناهندگی‌شان باخبر بوده‌اند.
آنا سی. ریس، قاضی دادگاه ناحیه‌ای آمریکا، هنوز درباره این ادعاها حکمی صادر نکرده است. با این حال، او به دولت آمریکا دستور داده است هر برنامه قطعی برای اخراج ایرانیان به ایران یا هر کشور دیگری را از ۲۴ ساعت قبل به اطلاع دادگاه برساند و دست‌کم پنج روز پیش از اجرای هر اخراج، به‌صورت کتبی به دادگاه اطلاع دهد.
«صندوق دفاع حقوقی ایرانیان آمریکا» در لایحه‌ای که روز یکشنبه به دادگاه ارائه داد، جزئیاتی را که درباره برنامه پرواز اخراج در همان روز به دست آورده بود، شرح داد و استدلال کرد که دولت ممکن است دستور قاضی مبنی بر اطلاع‌رسانی پیشاپیش درباره برنامه اخراج را نقض کرده باشد.
دولت نیز ساعاتی بعد در همان روز اسنادی را در این پرونده به دادگاه ارائه کرد. این اسناد محرمانه ماندند و در دسترس عموم قرار نگرفتند.
احتمال تعقیب و آزار مهاجران اخراج‌شده در ایران
برنامه اخراج این افراد در حالی مطرح شده است که قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران مکررا از صدور و اجرای احکام سنگین علیه بازداشت‌شدگان اعتراضات اخیر در ایران خبر می‌دهد.
«صندوق دفاع حقوقی ایرانیان آمریکا» در بیانیه‌ای خواستار توقف پروازهای اخراج شد و اعلام کرد که انجام این پروازها «بنا بر گزارش‌ها، نخستین مورد اخراج ایرانیان به ایران از زمان آغاز جنگ آمریکا و ایران خواهد بود.»
یاسمین چوبین، مدیر اجرایی این صندوق، روز یکشنبه در بیانیه‌ای گفت دشوار است بتوان فهمید چرا آمریکا در شرایطی که درگیری‌های نظامی همچنان ادامه دارد، ایرانیان، از جمله پناهجویان، را به‌اجبار به ایران بازمی‌گرداند.
خانم چوبین گفت پیامدهای اخراج «ممکن است جبران‌ناپذیر باشد و این افراد ممکن است با آزار و تعقیب، شکنجه یا مرگ روبرو شوند.»
به گفته آقای رهنما، دست‌کم یکی از افرادی که قرار بود با پرواز لغوشده به ایران بازگردانده شود، پس از نزدیک به دو سال بازداشت، داوطلب بازگشت شده بود. آقای رهنما گفت این فرد از سر استیصال و برای رهایی از شرایطی که او آن را حبس غیرانسانی توصیف کرد، چنین تصمیمی گرفته بود. مشخص نیست چند نفر دیگر از افرادی که قرار بود اخراج شوند، داوطلبانه پذیرفته بودند آمریکا را ترک کنند.