پیشتازی چین در مراکز داده مداری، اروپا را عقب می‌اندازد

موسسه سیاست فضایی اروپا (ESPI) در یک یادداشت سیاستی جدید هشدار داده که پیشروی چین در حوزه مراکز داده مداری ممکن است باعث عقب ماندن اروپا شود.

آگهی

آگهی

مراکز داده مداری بیش از پیش به عنوان دارایی های راهبردی کلیدی برای پردازش حجم عظیم داده هایی که توسط سامانه های هوش مصنوعی و ماهواره ای تولید می‌شود، شناخته می‌شوند.

این یادداشت با عنوان «Constellating Compute: سیاست داخلی چین برای پیشتازی در مراکز داده مداری» هشدار می‌دهد که اگر شکاف فناورانه به طور قابل توجهی گسترش یابد، اروپا در معرض آن قرار می‌گیرد که ناچار شود داده های فضایی خود را از طریق بازیگران ثالث پردازش کند و حتی دسترسی خود به اطلاعات مداری را از دست بدهد.

تلاش های اروپایی در این زمینه آغاز شده اما همچنان در مقیاسی محدود باقی مانده است.

پروژه پژوهشی ASCEND که از سال ۲۰۲۳ در چارچوب برنامه «هورایزن اروپا» و با تامین مالی اتحادیه اروپا اجرا می‌شود، به این نتیجه رسیده که مراکز داده مداری می‌توانند حاکمیت دیجیتال اروپا را تقویت کنند.

آژانس فضایی اروپا (ESA) نیز با شرکت بریتانیایی Open Cosmos روی ماهواره Φ-sat-2 کار کرده است؛ ماهواره ای که توانایی های هوش مصنوعی برای پایش زمین را در خود حمل می‌کند.

استارتاپ فرانسوی ALATYR هم برنامه هایی را برای ساخت مراکز داده مداری که به صورت رباتیک سرهم بندی می‌شوند اعلام کرده است. با این حال، در مقایسه با تحولات چین و ایالات متحده، شکاف در اروپا رو به گسترش است.

چرا چین در رقابت مراکز داده مداری جلوتر است؟

چین، رایانش فضایی را یک اولویت راهبردی ملی در نظر گرفته و همین رویکرد موجی از ابتکارها و سیاست های تحت حمایت دولت را برای تحقق این هدف به راه انداخته است.

در مرکز این تلاش، شرکت دولتی علوم و فناوری هوافضای چین (CASC) قرار دارد که همراه با دولت شهری پکن و پارک علمی ژونگوانچون، برای نخستین بار مفهوم مراکز داده مداری را در قالب یک راهبرد جدید رسمیت بخشید.

به گفته این یادداشت، چین در این مسیر، تدوین سیاست از بالا به پایین را با سازگار کردن صنایع خصوصی و دولتی، مشوق های دولت های شهری و استانی و همچنین حمایت از بازیگران غیردولتی و گروه های کاری در هم آمیخته است.

صورت های فلکی نمونه پرسر و صدا، اجرای اولیه را به پیش رانده اند. صورت فلکی «سه پیکر» که توسط استارتاپ ADAspace در مه ۲۰۲۵ به مدار پرتاب شد، نخستین نمونه عملی رایانش مبتنی بر فضا را رقم زد.

در یک آزمایشگاه مشترک با دانشگاه شانگهای جیاتونگ، ADAspace از آن زمان از توان رایانشی درون مداری این صورت فلکی برای کنترل یک ربات روی زمین استفاده کرده است؛ یکی از چندین آزمایش فنی که این شرکت پس از قرار گرفتن ماهواره ها در مدار انجام داده است.

شرکت های دیگری نیز به دنبال آن آمده اند. شرکت Beijing Orbital Twilight Technology Co., Ltd. (Orbital Chenguang) در آوریل ۲۰۲۶ علاوه بر یک دور جذب سرمایه سهام که رقم آن اعلام نشد، از تامین مالی بدهی به ارزش ۷.۴ میلیارد یورو خبر داد.

شرکت Nayuta Space از صورت فلکی ابررایانشی خود با نام ALAYA رونمایی کرد که قرار است ۱۲ هزار و ۵۰۰ ماهواره رایانشی را در مدار مستقر کند. شرکت Shanghai Xingshu Tiansuan Space Technology Co. نیز در کنفرانس جهانی هوش مصنوعی در ژوئیه ۲۰۲۶ از «طرح شینگشو» رونمایی کرد که قرار است به ۱۰۰۰ ماهواره برسد.

شرکت های China Mobile، آزمایشگاه Zhejiang، Bailing Aerospace، Zhongke Tiansuan Technology و شرکت Interstellar Glory Space-Based Computing Technology (iSpace) نیز هر یک صورت فلکی های خود را اعلام کرده اند.

دولت شهری پکن برای پرورش بیشتر این بخش، در ژوئن ۲۰۲۶ همراه با پارک علمی ژونگوانچون فراخوانی برای ارائه طرح های مراکز داده مداری منتشر کرد و یک مرکز نوآوری رایانش فضایی راه اندازی کرد که در قالب مدل «شرکت به اضافه ائتلاف»، شرکت های رقیبی مانند GalaxySpace و Landspace را گرد هم می‌آورد.

به گزارش شبکه دولتی CGTN، حوزه های اولویت دار این مرکز شامل طراحی تراشه های رایانش فضایی، محموله های پرقدرت رایانش و فناوری های یکپارچه رایانش ابری فضا-زمین است.

شرکت CASC همچنین یک برنامه پنج ساله برای این بخش ترسیم کرده که در ژانویه ۲۰۲۶ با انجمن فضانوردی چین و تحت هدایت نهادهای دولتی از جمله اداره ملی فضایی چین به توافق رسید.

براساس گزارش CGTN از این برنامه، قرار است زیرساخت دیجیتال فضایی در مقیاس گیگاوات که فناوری های ابری، اج و ترمینالی را در هم ترکیب می‌کند ساخته شود؛ با این حال به نظر می‌رسد اسناد سیاستی پایه هنوز به طور رسمی منتشر نشده و یورونیوز نتوانسته این ادعاها را به طور مستقل تایید کند.

این یادداشت توصیه می‌کند اتحادیه اروپا برای توسعه مراکز داده مداری، هدایت سیاسی هماهنگ، حمایت سرمایه گذاری و چارچوب مقرراتی مشخصی ایجاد کند؛ یک ابتکار شاخص را در قالب پروژه های بلندپروازانه «هورایزن اروپا» (Moonshot Projects) ذیل چارچوب مالی چندساله ۲۰۲۸ تا ۲۰۳۴ بگنجاند و همچنین بازیگران فضایی اروپایی کارگروه هایی مشترک با همتایان بین المللی خود برای تدوین استانداردها و حاکمیت داده تشکیل دهند.