چرا دولت‌های اروپایی قراردادهای خود با شرکت فناوری دفاعی آمریکایی پلنتیر را بازنگری می‌کنند؟

دولتهای اروپایی در حال برداشتن گامهایی برای کاهش وابستگی خود به پالانتیر هستند؛ شرکت آمریکایی فعال در حوزه تحلیل داده که پلتفرمهایش ستون فقرات داده و هوش مصنوعی (AI) ارتشهای مختلف در سراسر جهان به شمار می‌رود.

آگهی

آگهی

درک بوسویک، معاون وزیر دفاع هلند، در نشست مجلس نمایندگان این هفته (منبع به زبان انگلیسی) گفت که باید ظرف دو سال «جایگزینی کامل» برای پالانتیر فراهم شود.

به گفته بوسویک، هلند از سال ۲۰۱۰ از پالانتیر استفاده می‌کند، آن هم به گزارش رسانه‌های محلی «در سطحی بسیار محدود، بخش‌بندی‌شده و کوچک».

با این حال او گفت دولت روی «سیاستی دو مسیره برای کاهش وابستگی» به این شرکت کار می‌کند تا بتواند «در کوتاه‌ترین زمان ممکن» به طور مستقل عمل کند. اسنادی که به پارلمان هلند ارائه شده نشان می‌دهد دولت در جستجوی یک جایگزین اروپایی است.

بوسویک در پاسخ به پرسش میشل یاگتنبرگ، سیاستمدار هلندی، صحبت می‌کرد که گفته بود این شرکت دارای «ایدئولوژی نژادپرستانه و ضددمکراتیک» است و از دولت خواسته بود به همکاری با آن پایان دهد. این بحث در ادامه مصوبه‌ای (منبع به زبان انگلیسی) است که در سال ۲۰۲۵ برای مستقل‌تر کردن دولت از پالانتیر و یافتن راه‌حلهای اروپایی‌محور به تصویب رسید.

هلند تازه‌ترین کشور اروپاست که می‌خواهد در قراردادهای خود از فناوریهای پالانتیر فاصله بگیرد.

گزارش تازه‌ای از پارلمان بریتانیا اعلام کرده که برنامه‌های این شرکت برای دولت این کشور یک «نقطه ضعف غیرقابل قبول» ایجاد می‌کند. سوئیس به دلیل نگرانیهای امنیتی، پیشنهادهای پالانتیر را دست‌کم نه بار (منبع به زبان انگلیسی) رد کرده و دانمارک نیز در پی یافتن جایگزینهای بومی برای نرم‌افزارهای پالانتیر است.

در ادامه نگاه دقیق‌تری داریم به نگرانیهای دولتهای اروپایی درباره این شرکت فناوری دفاعی آمریکایی و قراردادهایی که در صورت وجود، هنوز در حال بازنگری هستند.

چرا پالانتیر جنجالی است؟

پالانتیر می‌گوید با حجم عظیمی از داده کار می‌کند تا «بهترین تجربه کاربری جهان برای کار با داده» را فراهم کند؛ تجربه‌ای که به گفته این شرکت به افراد امکان می‌دهد پرسشهای پیچیده را مطرح کنند و به آنها پاسخ بدهند.

یکی از محصولات این شرکت، نرم‌افزار تصمیم‌گیری تسلیحاتی گاتهام (منبع به زبان انگلیسی) است که گفته می‌شود با یک «زنجیره کشتار مبتنی بر هوش مصنوعی» به سربازان در شناسایی اهداف کمک می‌کند.

خود شرکت و مدیرانش، از جمله پیتر تیل هم‌بنیانگذار و رئیس هیات مدیره و الکس کارپ مدیرعامل، سالهاست در دو سوی اقیانوس اطلس در کانون جنجال قرار دارند.

الکس کارپ در تماسی تلفنی با سرمایه‌گذاران (منبع به زبان انگلیسی) گفت که معتقد است نرم‌افزار توسعه‌یافته توسط پالانتیر قرار است به عنوان سلاحی مرگبار به کار گرفته شود.​

او بر اساس متن مکتوب این تماس درباره نتایج مالی گفت: «پالانتیر اینجاست تا نظم موجود را بر هم بزند... و هر وقت لازم باشد دشمنانمان را بترساند و گاهی هم آنها را بکشد.»

به گزارش رسانه‌ها، کارپ در تماس دیگری با سرمایه‌گذاران (منبع به زبان انگلیسی) گفته است قانونی کردن جنایت جنگی، پس از آن که ایالات متحده به قایقها در دریای کارائیب حمله کرد، برای کسب‌وکار خوب خواهد بود.

منتقدان پالانتیر، از جمله عفو بین‌الملل (منبع به زبان انگلیسی)، استدلال می‌کنند که نحوه کار این شرکت با حجم انبوه داده‌ها در قراردادی که برای پلتفرم سلامت «سرویس سلامت ملی» بریتانیا (NHS) با دولت این کشور منعقد شده، خطرهایی برای حریم خصوصی، شفافیت و فروش مجدد داده‌های سلامت ایجاد می‌کند.

عفو بین‌الملل تاکید کرده که مشکل‌ساز است اگر به «پالانتیر دسترسی بی‌سابقه‌ای به سوابق سلامت عمومی مردم در طول همه‌گیری، از طریق قراردادهای بزرگ فناوری با NHS» داده شود.

به گزارشها فناوری پالانتیر (منبع به زبان انگلیسی) توسط پنتاگون ایالات متحده برای گردآوری اطلاعات طبقه‌بندی‌شده و استفاده از آن در نشانه‌گذاری اهداف در حملات موشکی اخیر علیه اهداف ایرانی به کار رفته است.

این شرکت همچنین در سال ۲۰۲۴ با نیروهای دفاعی اسرائیل (IDF) قراردادی امضا کرد (منبع به زبان انگلیسی) برای انجام «ماموریتهای مرتبط با جنگ» به منظور پشتیبانی از عملیات نظامی در غزه و از نرم‌افزارهای این شرکت برای شناسایی خانواده‌های مهاجر در ایالات متحده در عملیات اداره مهاجرت و گمرک این کشور (ICE) استفاده می‌شود.

یورونیوز نکست برای این گزارش از پالانتیر درخواست توضیح کرد اما پاسخی فوری دریافت نشد.

کدام دولتهای اروپایی با پالانتیر قرارداد دارند؟

چندین دولت اروپایی در حال حاضر در بخشهایی از بخش عمومی خود، به‌ویژه در حوزه دفاع، پلیس و اطلاعات، از فناوریهای پالانتیر استفاده می‌کنند، هرچند گستره این استفاده در کشورهای مختلف تفاوت زیادی دارد.

بریتانیا قراردادی با پالانتیر امضا کرده که بر اساس آن این شرکت تامین‌کننده اصلی سامانه‌های دیجیتال NHS است، با این حال یک گزارش اخیر یک کمیته (منبع به زبان انگلیسی) پارلمان از دولت می‌خواهد این همکاری در سال ۲۰۲۷، همزمان با پایان قرارداد، خاتمه یابد و به جای آن از یک تامین‌کننده بومی استفاده شود.

پالانتیر همچنین با وزارت دفاع بریتانیا قراردادی سه‌ساله (منبع به زبان انگلیسی) به ارزش ۲۴۰ میلیون پوند (۲۷۶ میلیون یورو) منعقد کرده تا به گفته آگهی مناقصه خدماتی ارائه کند (منبع به زبان انگلیسی) برای «تصمیم‌گیری راهبردی، تاکتیکی و عملیاتی زنده در سطوح مختلف طبقه‌بندی دفاعی، با قابلیت همکاری با ناتو و دیگر کشورهای هم‌پیمان که از سامانه‌های پالانتیر استفاده می‌کنند».

برخی نیروهای پلیس آلمان در ایالتهای بایرن، هسن و نوردراین-وستفالن از نسخه‌ای محدود (منبع به زبان انگلیسی) از سامانه «گاتهام» پالانتیر استفاده می‌کنند تا به گفته رسانه‌های محلی در تحقیق درباره تهدیدهای جدی مانند حملات تروریستی به آنها کمک کند.

در سطح فدرال، ارتش آلمان اعلام کرده است که طبق گزارش رویترز با هیچ شرکت آمریکایی، از جمله پالانتیر، قرارداد نخواهد بست.

توماس داوم، رئیس دفاع سایبری آلمان، این هفته گفت (منبع به زبان انگلیسی): «هر قدر هم که به این توانمندی برای پایگاه داده خود علاقه‌مند باشیم، در حال حاضر اساسا قابل تصور نیست که به کارکنان صنعت اجازه دسترسی به پایگاه داده ملی را بدهیم.»

به جای آن، دولت در حال فهرست کردن گزینه‌های جایگزین اروپایی، از جمله شرکت فرانسوی چپس‌ویژن (منبع به زبان انگلیسی)، برای تامین نیازهای نرم‌افزاری خود است.

دانمارک پیشتر قرارداد هفت‌ساله‌ای با پالانتیر برای استفاده از پلتفرمهای نظارت و تحلیل داده «میون اسمارت سیستم» و «فاندری» امضا کرده بود، اما این کشور به تازگی اعلام کرده (منبع به زبان انگلیسی) که به دنبال راه‌حلهای بومی برای جایگزینی نرم‌افزارهای پالانتیر است.

پس از آن که دولت اسپانیا در سال ۲۰۲۳ قراردادی ۱۶٫۵ میلیون یورویی با پالانتیر امضا کرد، به گزارش رسانه‌های محلی (منبع به زبان انگلیسی) اکنون بیش از ۴۰ شرکت در این کشور از نرم‌افزارهای این شرکت استفاده می‌کنند. تاکنون واکنش یا مخالفت عمومی گسترده‌ای در اسپانیا علیه استفاده از پالانتیر در قراردادها دیده نمی‌شود.

یورونیوز نکست برای اطلاع از این که آیا این دولت‌ها در حال بازنگری در برخی از قراردادهای دفاعی خود با این غول دفاعی آمریکایی هستند یا نه با آنها تماس گرفت، اما پاسخی فوری دریافت نشد.

با این حال، در اروپا همچنان شرکتهای خصوصی علاقه‌مند به استفاده از راهکارهای پالانتیر هستند و بنا بر تحقیق وبسایت فالو د مانی (منبع به زبان انگلیسی)، در سال گذشته بیش از ۱۰۰ بانک بزرگ، مدیر دارایی و صندوق بازنشستگی اروپایی سرمایه بیشتری را روانه سهام این شرکت کرده‌اند.