هوش مصنوعی شیوه درس خواندن را عوض کرده و حالا تغییر امتحانها را ضروری کرده است. دانشگاهها و مدارس بهدنبال روشهای تازه برای سنجش واقعی دانشآموزان هستند.
این صحنه در دانشگاهها و مراکز آموزشی بیش از پیش تکرار میشود: دانشجویی کاری بینقص، خوشساخت، منظم و بدون خطا تحویل میدهد. با این حال، وقتی استاد از او درباره محتوا میپرسد، تردیدها آغاز میشود. آیا خودش آن را انجام داده است یا یک هوش مصنوعی؟
آگهی
آگهی
ورود ناگهانی ابزارهایی مانند ChatGPT شیوه مطالعه را به طور اساسی دگرگون کرده و به این ترتیب، روش ارزیابی را هم تغییر داده است.
هوش مصنوعی دیگر یک روند گذرا نیست و به بخشی از زندگی روزمره دانشگاهی تبدیل شده است. طبق یک گزارش تازه بنیاد CYD (منبع به زبان اسپانیایی)، ۸۹ درصد دانشجویان دانشگاههای اسپانیا در مطالعات خود از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده میکنند.
گذشته از این، استفاده از این ابزارها مقطعی نیست. بیشتر دانشجویان آن را به طور منظم و حتی روزانه به کار میگیرند. از حل کردن پرسشها گرفته تا نوشتن کامل تکالیف، هوش مصنوعی به یک دستیار دائمی در عرصه تحصیل تبدیل شده است.
این تغییر وضعیت بیسابقهای ایجاد کرده است: تکالیفی که خارج از کلاس انجام میشود دیگر تضمین نمیکند که دانشجو واقعا مطلب را یاد گرفته است.
ارزیابی در عصر هوش مصنوعی
دانشگاهها از این واقعیت جدید آگاهند. همان گزارش نشان میدهد که بیشتر مراکز تشخیص دادهاند دانشجویان حتی در امتحانها هم پاسخهای تولیدشده توسط هوش مصنوعی را وارد میکنند.
چالش روشن است: چگونه باید میزان دانش را سنجید وقتی یک ماشین میتواند در چند ثانیه پاسخهای درست تولید کند؟
به این نگرانی، موضوع دیگری هم اضافه میشود: سرقت علمی و دشواری شناسایی استفاده از این ابزارها. بسیاری از سامانههای تشخیص هوش مصنوعی کاملا قابل اعتماد نیستند و همین کنترل را باز هم دشوارتر میکند.
آیا امتحانهای شفاهی راه پیش رو است؟
در برابر چنین چشماندازی، روشهای ارزیابی در برخی مراکز آموزشی در حال تغییر است. هرچند همه دانشگاهها هنوز نظامهای خود را عوض نکردهاند، شمار فزایندهای از مراکز به سراغ شیوههایی میروند که دانشجو را ناچار میکند در زمان واقعی دانش خود را نشان دهد.
امتحانهای شفاهی که سالها تقریبا به فراموشی سپرده شده بود، دوباره با قدرت بازگشته است. در این امتحانها، دانشجو باید بدون کمک بیرونی مفاهیم را توضیح دهد، استدلال کند و به پرسشها پاسخ دهد.
ارائه و دفاع از پروژهها نیز بیش از گذشته رواج یافته است: دیگر تنها تحویل یک سند کافی نیست، باید از آن دفاع کرد، آن را توضیح داد و به پرسشها درباره آن پاسخ داد. علاوه بر این، بسیاری از دانشگاهها در حال افزایش سهم امتحانهای حضوری هستند تا وابستگی به تکالیفی را که در خانه انجام میشود کاهش دهند.
این نگرانی حتی به دفاتر دادرسی دانشگاهی، نهادهایی که مسئول حفاظت از حقوق دانشجویان و استادان هستند، نیز رسیده است. ۲۱ مه گذشته، دانشگاه آلمریا پس از دریافت «سیلی از پرسشها» که به مناقشات ناشی از استفاده از هوش مصنوعی مربوط میشد، میزبان نشستهایی درباره هوش مصنوعی (منبع به زبان اسپانیایی) بود.
در این نشست، ماریبل رامیرس، معاون دانشگاه، هشدار داد که هوش مصنوعی «با شتاب بالا در حال دگرگون کردن حوزههای مختلف زندگی دانشگاهی است» و چالشهایی را مطرح کرد که به گفته او «نمیتوان آنها را نادیده گرفت»، از جمله حفاظت از دادهها، شفافیت و سوگیریها.
برناردو کلاروس، مدافع حقوق دانشگاهی، توضیح داد که دانشگاهها هماکنون «بسیاری از درخواستها برای مداخله» مرتبط با هوش مصنوعی در ارزیابی و دیگر حوزههای دانشگاهی دریافت میکنند، امری که آنها را ناچار میکند برای «یک پاسخ مشترک» جستجو کنند.
این اظهارنظرها نشان میدهد که بحث دیگر به تقلبهای آموزشی محدود نمیشود و اکنون موضوعات اخلاقی، حقوقی و نحوه همزیستی در محیط دانشگاه را هم در بر میگیرد.
همه چیز خطر نیست: هوش مصنوعی مزیتهایی هم دارد
با وجود تردیدها، هوش مصنوعی فقط به چشم یک تهدید دیده نمیشود. خود دانشجویان هم به مزایای آن اذعان دارند: طبق گزارش بنیاد CYD، اکثریت بر این باورند که هوش مصنوعی میتواند عملکرد تحصیلی آنها را بهبود دهد.
دانشگاهها نیز ظرفیت آن را برای شخصیسازی آموزش، تسهیل پژوهش و بهبود آمادهسازی کلاسها میبینند. با این حال، این پیشرفت روی تاریکی هم دارد. این خطر وجود دارد که دانشجویان بیش از حد به فناوری وابسته شوند، تلاش خود را کاهش دهند یا به یادگیری سطحی عادت کنند.
تغییری عمیق در آموزش
آنچه در حال رخ دادن است، فراتر از یک سازگار کردن ساده امتحانها است. با یک تغییر ساختاری در شیوه درک یادگیری روبهرو هستیم. سالها نظام آموزشی بر حفظ کردن مطالب و توانایی نوشتن تکالیف مکتوب ارزش گذاشته است. امروز بسیاری از این کارها را میتوان به هوش مصنوعی سپرد.
به همین دلیل، مهارتهایی مانند تفکر انتقادی، توانایی توضیح دادن ایدهها و حل مساله در زمان واقعی بیش از گذشته ارزشمند شده است.