پهپادها در بسیاری صنایع محرک نوآوری شدهاند اما کشاورزی اروپا هنوز از تمام ظرفیت آنها بهره نمیبرد؛ نه به خاطر کمبود ظرفیت، بلکه چون مقررات این نوآوری را زمینگیر کردهاست.
اگر ۲۰ سال پيش در يک نمايشگاه تجاری کشاورزی شرکت میکرديد، با چيدمانی کاملا معمول روبهرو میشديد: تازهترين تراکتورها، کمباينها و گاوآهنها.
آگهی
آگهی
امروز اين نمايشگاهها هر چه بيشتر شبيه رويدادهای فناوري شدهاند؛ جايی که توسعهدهندگان نرمافزار و سختافزارهای پيشرفته، راهکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی برای مديريت انبار يا پايش سلامت دام را به نمايش میگذارند. و پهپادها؛ پهپادهای بسيار، بسيار زياد.
ژاپن و چين پيشروترين توليدکنندگان تجهيزات پهپادی کشاورزیاند، اما حتی شرکتهای اروپايی هم سهم قابل توجهی از بازار را در اختيار دارند. با توجه به اينکه اروپا هنوز در قبال پهپادها رويکردی از نوع «نه، اما شايد» دارد نه «بله، و...» اين موضوع شايد کمی غافلگيرکننده به نظر برسد.
کاربرد پهپادها در اتحاديه اروپا زير نظر آژانس امنيت هواپيمايی اتحاديه اروپا (منبع به زبان انگلیسی) (EASA) تنظيم میشود و بيشتر کاربردها ذيل دو دسته «باز» يا «خاص» قرار میگيرند. نمونهای از کاربرد «باز» استفاده از پهپاد برای فيلمبرداری صحنهای از يک فيلم در مناطق روستايی است. اما چون استفاده از پهپاد در کشاورزی ممکن است شامل پاشش آفتکشها هم بشود، اين مورد نه تنها در زمره کاربردهای بهشدت تنظيمشده «خاص» قرار میگيرد، بلکه مشمول دستورالعمل ۲۰۰۹/۱۲۸/EC1 نيز هست؛ دستورالعملی که چارچوب اقدام مشترک برای دستيابی به استفاده پايدار از آفتکشها را تعيين میکند و بر اساس آن اين نوع استفاده ممنوع است.
در عمل، اين وضعيت به آن معناست که گرفتن مجوز برای سمپاشی محصولات با پهپاد روندی دشوار و وابسته به هر کشور عضو به طور جداگانه است. اپراتورها بايد مجوزهای ويژه بگيرند، اما حتی در آن صورت هم بيشتر آفتکشهای مورد نياز برای چنين کاری در اروپا برای استفاده هوايی مجاز نيستند.
در ايالات متحده، نظام مقرراتی با داشتن گواهينامههای لازم در سطح فدرال و ايالتی استفاده از پهپادها را مجاز میداند، اما در اروپا اصل بر ممنوعيت است و تنها وقتی اجازه داده میشود که «هيچ جايگزين قابل اجرايی وجود نداشته باشد». در عمل، اين يعنی فقط کشاورزانی که با چالشهايی مانند تاکستانهای بسيار پرشيب روبهرو هستند میتوانند معافيت بگيرند.
اين غفلت و کمبود نوآوری فقط نظر چند ناظر بيرونی نيست. در متن جنجالی «دستورالعمل استفاده پايدار» که در دوره قبلی کميسيون اروپا مطرح شد، کميسيون در ساختمان برليمونت بازبينی مقرراتی گسترده درباره استفاده از پهپاد در کشاورزی گنجانده بود.
اما از آنجا که اين طرح قانونگذاری با مخالفت پارلمان اروپا رد شد و سپس در پی مخالفت شديد سياسی و اعتراض کشاورزان از سوی کميسيون پس گرفته شد، هرگز به مرحله اجرا نرسيد. در نامهای (منبع به زبان انگلیسی) که اواخر سال ۲۰۲۴ به ابتکار پرتغال و با حمايت ۱۴ کشور عضو ديگر نوشته شد، آمده است:
«با توجه به پيشرفتهای فناورانه سالهای اخير در حوزه ابزارهای کشاورزی دقيق، مهم است نقش پهپادها را به رسميت بشناسيم تا امکان اقدام ترکيبی ميان پايش، مديريت و تحليل داده و تصميمگيری فراهم شود و بدين ترتيب به پايداری اين بخش از نظر زيستمحيطی، اقتصادی و اجتماعی و نيز به استفاده پايدار از آفتکشها کمک کند.»
استفاده از پهپاد برای سمپاشی مزايای بسيار زيادی دارد. اين شيوه نه تنها کارايی مصرف اين مواد شيميايی را بالا میبرد، بلکه ميزان تماس مستقيم کارشناسان حاضر در مزارع با اين مواد را هم کاهش میدهد. به عنوان راهکاری برای ارتقای سطح استفاده از فناوری در کشاورزی، و صرفا با قياس خودمان با شرکای تجاری، اين موضوع ضرورتی انکارناپذير است.
اين گزارش ابتدا در وبسايت EU Tech Loop (منبع به زبان انگلیسی) منتشر شده و در چارچوب يک توافق در يورونيوز بازنشر شده است.