به رهبران اروپا گفته شد در ماموریتهای امنیتی شتاب بگیرند و منظومه ماهوارهای IRIS2 را تا ۲۰۲۹ راهاندازی کنند. یورونیوز نکست به نکات کلیدی میپردازد و میپرسد آیا بخش فضایی هنوز الهامبخش است؟
رهبران در کنفرانس فضایی اروپا در بروکسل این هفته اعلام کردند: «دورِ حرفهای بلندپروازانه تمام شده؛ سال ۲۰۲۶ باید سالی باشد که اروپا بالاخره به وعدههای فضاییاش عمل کند.»
در ادامه پنج پیام اصلی کنفرانسی میآید که امسال به هجدهمین دوره خود رسیده است.
امنیت در کانون توجه
عملیات فضایی غیرنظامی بهطور تاریخی از ارتباط با حوزه نظامی پرهیز میکردند اما دیگر نه.
با تداوم جنگ در اروپا و تنشهای ژئوپولیتیک، آندریوس کوبیلیوس، کمیسر اروپایی دفاع و فضا، در سخنرانی اصلی هشدار داد: «کشورهای عضو میترسند جنگ در راه باشد» و «فقط اتحاد میتواند پوتین را بازدارد و از اتحادیه اروپا دفاع کند».
او بر سرویس جدید ناوبری رمزگذاریشده و امنِ ماهوارههای گالیلئوِ اتحادیه اروپا تاکید کرد و همچنین به راهاندازی هفته گذشتهِ سامانه اروپایی GOVSATCOM اشاره کرد؛ سامانهای حاکمیتی برای ارتباطات ماهوارهای که از سختافزار فضایی موجود اروپایی استفاده میکند.
برای بسیاری از متخصصان فضا، طرح عمومی موضوع موسوم به «دوکاربردی» بازتاب خوشایندی از واقعیت این بخش از همان آغاز بوده است.
دیوید کاوایولس، مدیرعامل آریاناسپیس، به یورونیوز نکست گفت: «بیشترِ ماهوارههایی که پرتاب میکنیم دوکاربردیاند، چه درباره مخابرات صحبت کنیم، چه پایش زمین یا موقعیتیابی. همه اینها میتواند کاربردهای غیرنظامی و نظامی داشته باشد.»
یوزف آشباخر، مدیرکل آژانس فضایی اروپا، از کشورهایی که در امنیت فضایی بهتنهایی عمل میکنند انتقاد کرد و گفت: «این ما را تضعیف میکند.»
آژانس طرحی به نام «تابآوری اروپایی از فضا» (ERS) را پیش میبرد؛ بهگفته آشباخر، این طرح به «کشورهای عضو اجازه میدهد کنترل و مالکیت کاملِ داراییهای ملی خود را حفظ کنند، آنها را تجمیع و با دیگران بهاشتراک بگذارند و بنابراین اروپا از یک سیستم یکپارچهِ متشکل از چند سامانه بهرهمند شود».
با وجود ورود بیسابقه منابع مالی از دولتها و نهادهای اروپایی به بخش فضا در سال گذشته، همه نسبت به چشمانداز این حوزه خوشبین نیستند.
چهرههای صنعت در کنفرانس فضایی اروپا گفتند به قراردادهای دولتی بیشتر و دیدِ بلندمدتِ روشنتری نیاز دارند و بازیگران تازهوارد، مانند اندوروسَتِ بلغارستان، میگویند برای رشد هنوز به سرمایه جسورانه آمریکایی وابستهاند.
ضربالاجلهای آیریس۲ تنگتر میشود
سامانه ماهوارهایِ ارتباطات امنِ جدید اروپا، IRIS2، با زمانبندی شتابگرفته پیش میرود.
کوبیلیوس گفت: «از همه شرکا خواستهام سطح کار را بالا ببرند و سرعت بدهند.» اکنون ۲۰۲۹ برای آغاز خدمات هدفگذاری شده هرچند بسیاری گمان میکنند دستکم تا ۲۰۳۰ عقب بیفتد.
اعضای کنسرسیومِ SpaceRise که مسئول ساخت و بهرهبرداری از ناوگان ۲۹۰ ماهوارهای هستند به یورونیوز نکست گفتند: «گاهی آشپز خیلی زیاد است.» آنها میگویند هنوز پرسشهای زیادی درباره پروژه دارند. تولیدِ پایانههای زمینی و تامینِ قطعاتِ حیاتیِ ماهواره همچنان از نگرانیهای اصلی است.
ساخت ممکن است از همین امسال آغاز شود و مقامها میپذیرند نخستین ماهوارههای آیریس۲ شاید با توانمندیهای محدود پرتاب شوند و در طولِ دهه ۲۰۳۰ بهصورت تدریجی بهبود یابند.
هرچند مشتریانِ کمیسیون اروپا کاملا به آیریس۲ متعهدند، توجیهِ تجاریِ پروژه زیر سوال رفت و اپراتورهای مخابراتی در کنفرانس گفتند پهنای باند را از رقبایی مانند Starlink میخرند.
این پروژه با رقیب تازهای روبهرو شده: صورتفلکیِ تازه اعلامشدهِ Blue Origin با نام TeraWave که همان مشتریان نهادی و تجاری را هدف گرفته است. بااینحال لوئیس مایو، مدیرعامل هیسپاسات، و عادل الصالح، مدیرعامل اسایاس، به یورونیوز نکست گفتند طراحیِ چندمداریِ مشابهِ رقیبِ آمریکایی را تاییدی بر رویکرد خود میدانند.
غولهای فضایی در پروژه «برومو» به هم میپیوندند
پروژه برومو، اسمِ رمزِ ادغامِ غولهای صنعت فضا یعنی ایرباس دیفنس اند اسپیس، تالس آلنیا اسپیس و لئوناردو، در کنفرانس با استقبالِ کلیِ مثبت روبهرو شد.
منطقِ پشتِ این نزدیکی آن است که اگر اروپا میخواهد با ایالات متحده و چین رقابت کند چنین ادغامی از نظر کسبوکار معنادار است.
مدیر موسسه سیاست فضایی اروپا هرمان لوذویگ مولر گفت: «بهنظر من ادغام و تلاش برای بهینهسازی افقی، موثرتر شدن و شاید ساماندهی بهترِ نیروی کار کاری طبیعی است.» اما او به یورونیوز نکست گفت پروژه برومو ممکن است میلِ صنعتِ فضا به ایجادِ استارتاپهای جدید و حمایت از بنگاههای کوچک و متوسط (SMEs) را سرکوب کند.
یوست الستاک، معاون شرکت فنلاندی آیسآی، گفت: «از منظر اروپایی در مجموع اتفاق خوبی است؛ تلاش میکنیم رقابتیتر شویم و مطمئن باشیم صنعت توانِ رقابتِ جهانیِ بیشتری پیدا میکند.»
کاوایولس نظر مشابهی داشت و گفت: «واضح است که جهان بهسرعت در حال تغییر است پس باید چابک باشیم. در سطحِ خودمان، در حوزه پرتابگرها، چند سال پیش ادغام و سادهسازی را انجام دادیم. حالا میبینیم همکارانمان در بخشِ ماهوارهها هم همین مسیر را میروند.»
رصدِ طوفانها پیش از رسیدن به ما
پیشبینیِ طوفانهای شدید و خشونتبار ممکن است از اواخرِ امسال دقیقتر شود چون خدماتِ هواشناسی تصاویرِ ماهواره جدید MTG-S1ِ یومِتست را ادغام میکنند.
نخستین تصاویرِ این ابزارِ پیشگامِ سنجشگرِ فروسرخ در بروکسل رونمایی شد و نشان میدهند دما، رطوبت و ترکیبِ جوِ زمین در ارتفاعاتِ مختلف چگونه تغییر میکند.
این ابزار بهطور همزمان در نزدیک به دو هزار طولِ موجِ مختلف در سراسرِ طیفِ فروسرخ اندازهگیری میکند.
فیل ایونز، مدیرکل یومِتست، گفت: «این تصویر در عمل اطلاعاتِ چهاربعدی از جو ارائه میدهد.»
او افزود: «پس اطلاعات را از طریقِ نمایهِ جو همانطور که در طول زمان تغییر میکند ارائه میدهد و این برای اروپا بیسابقه است.»
نخستین تصویر در نوامبرِ ۲۰۲۵ از مدارِ زمینثابت در ارتفاعِ ۳۶ هزار کیلومتریِ بالای استوا گرفته شد و نوارهای بخارِ آبِ در حالِ عبور از اقیانوسِ اطلس، تغییراتِ چشمگیرِ دما در سراسرِ صحرا، قلههای ابرهایِ توفانی و ستونهایِ آلودگی از منابعی مانندِ کارخانههایِ تولیدِ کود را نشان میدهد.
فضا هنوز الهامبخش است
با وجود تمرکز بر امنیت و رقابتپذیریِ اروپا، ماموریتهای فضایی هنوز توانِ الهامبخشی برای فعالانِ این حوزه را دارند.
یوست الستاک از آیسآی گفت: «کنارِ مهندسانِ ماموریتِ JUICE آژانسِ فضاییِ اروپا برای قمرهایِ یخیِ مشتری نشسته بودم و آنها درباره اینکه انتقال از زهره به مشتری کمترین نگرانیشان است صحبت میکردند و با خودم گفتم: خیلی جالب است.»
سیمونتا چِلی، مدیرِ پایشِ زمین در آژانسِ فضاییِ اروپا، گفت: «اوایلِ امسال وقتی ماهوارهِ Biomass آژانس عملیاتی شد شگفتزده شدم.»
چِلی به یورونیوز نکست گفت: «Biomass ماموریتی شگفتانگیز است. جذبِ CO2 توسطِ جنگلهایِ استوایی را رصد میکند؛ ماموریتی مرتبط با تغییراتِ اقلیمی با فناوریِ خارقالعاده، رادارِ باندِ P که تاکنون هرگز پرواز نکرده بود. واقعا «واو» بود.»
ژان-فرانسوا کلروآ، فضانوردِ آژانسِ فضاییِ اروپا، گفت: «هنوز شیفتهِ جستوجو برای زندگی فراتر از سیارهمان هستم. اگر پیش از مرگم فقط آغازِ آغازِ پاسخی به آن پرسش را داشته باشم خوشحال خواهم شد پس بیایید به اکتشاف ادامه دهیم.»
کلروآ بهعنوان سفیرِ شرکتِ وِنتوری اسپیسِ موناکو در کنفرانسِ فضاییِ اروپا حضور داشت؛ شرکتی که در فهرستِ کوتاهِ ناسا برای تولیدِ قطعاتِ یک خودرویِ ماهنوردِ آینده در برنامهِ Artemis قرار دارد. در صورتِ انتخاب، نخستین چرخهایِ ماه در این قرن میتواند در سوئیس ساخته شود، با باتریهایی تولیدِ موناکو و سامانهِ کنترلِ ساختِ فرانسه.
خبرهایِ الهامبخشِ فضاییِ بیشتری هم در راه است. تا چند روزِ دیگر، ماموریتِ بعدیِ Artemis II باید برای نخستین بار از ۱۹۷۲ فضانوردان را دورِ ماه ببرد؛ کپسولِ Orion آنها برای هوا، آب و پیشرانش به European Service Moduleِ ساختِ آلمان اتکا خواهد کرد.
سپس در فوریه، سوفی آدنوت، فضانوردِ فرانسویِ آژانسِ فضاییِ اروپا، به ایستگاهِ فضاییِ بینالمللی پرتاب خواهد شد. بهقولِ آشباخر: «چیزهایِ زیادی برای چشمانتظار بودن داریم.»